Examkin

Soru

Zorluk: ZorVergi Gayreti (Çabası)

Bir ülkenin iki farklı mali yılına ait ekonomik ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Değişken2024 Yılı2025 Yılı
Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYI˙HGSYİH)1.0001.000 Milyar TL1.2001.200 Milyar TL
Vergi Kapasite Oranı%20\%20%25\%25
Fiili Vergi Hasılatı200200 Milyar TL240240 Milyar TL

Bu verilere dayanarak, 2024 yılından 2025 yılına geçişte ülkenin vergi gayreti ve kapasite kullanımıyla ilgili yapılabilecek en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Fiili vergi hasılatındaki mutlak artışa rağmen, vergi kapasitesindeki artış hızının daha yüksek olması nedeniyle vergi gayreti endeksi azalmıştır.Cevap
  2. B
    Vergi kapasite oranının yükselmesi, vergi tabanının genişlediğini kanıtladığı için vergi gayreti endeksi de zorunlu olarak 1'in üzerine çıkmıştır.
  3. C
    GSYI˙HGSYİH ve fiili vergi hasılatı aynı oranda (%20\%20) artış gösterdiği için vergi gayreti endeksinde herhangi bir değişim yaşanmamıştır.
  4. D
    2025 yılında vergi gayreti endeksi 1,201,20 olarak hesaplandığından, ekonominin potansiyelinin üzerinde bir vergi performansı sergilediği söylenebilir.
  5. E
    Vergi kapasitesindeki artış, fiili hasılat artışından daha düşük kaldığı için vergi gayreti endeksinde %5\%5'lik bir iyileşme gözlemlenmiştir.

Cevap

Fiili vergi hasılatı artmasına rağmen, vergi kapasitesi daha yüksek bir oranda arttığı için vergi gayreti endeksinin düştüğünü belirten seçenek doğrudur.
Vergi gayreti, fiili vergi hasılatının vergi kapasitesine oranlanmasıyla bulunur (E=Vf/VkE = V_f / V_k). 2024 yılında bu oran 200/200=1200/200 = 1 iken; 2025 yılında kapasite 1.200×0,25=3001.200 \times 0,25 = 300 milyar TL'ye yükselmiş, ancak hasılat 240240 milyar TL'de kalmıştır. Bu durumda yeni endeks 240/300=0,80240/300 = 0,80 olmaktadır. Hasılatın mutlak olarak artması (200'den 240'a), kapasite artışının (200'den 300'e) gerisinde kaldığı için vergi gayretinde bir azalma yaşandığı sonucu çıkarılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı vergi kapasitesini ve vergi gayreti endeksini hesaplayınız.
Kapasite: 1.000×0,20=2001.000 \times 0,20 = 200 Milyar TL. Endeks (EE): 200/200=1,0200 / 200 = 1,0.
Vergi kapasitesi, GSYİH ile kapasite oranının çarpımıdır. Endeks ise fiili hasılatın kapasiteye oranıdır.
2
2025 yılı vergi kapasitesini hesaplayınız.
1.200×0,25=3001.200 \times 0,25 = 300 Milyar TL.
Yeni GSYİH ve artan kapasite oranı üzerinden potansiyel vergi hasılatı belirlenir.
3
2025 yılı vergi gayreti endeksini hesaplayınız.
E=240/300=0,80E = 240 / 300 = 0,80.
Fiili vergi hasılatı olan 240240, hesaplanan 300300 birimlik kapasiteye oranlanır.
4
Dönemler arası karşılaştırma yaparak performansı yorumlayınız.
1,0→0,801,0 \rightarrow 0,80 düşüşü.
Endeksin 1'den 0,80'e gerilemesi, vergi kapasitesi kullanımının ve vergi gayretinin azaldığını gösterir.

Anahtar Kavram

Vergi Gayreti Endeksi (EE)
Bu soruyu puanla

Konular

Vergi Gayreti (Çabası)

Bu konudan daha fazla soru