Bütçe hukukunda 'Doğruluk İlkesi'; bütçe tahminlerinin gerçeğe en yakın şekilde yapılmasını ve idarenin bu süreçteki dürüstlüğünü esas alır. Bu ilke, istatistiksel ve teknik verilere dayalı 'nesnel doğruluk' ile idarenin niyetine dayalı 'öznel doğruluk (samimiyet)' olmak üzere iki boyutta incelenir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bütçenin teknik (nesnel) doğruluk boyutundaki bir sapmadan ziyade, doğrudan 'öznel doğruluk (samimiyet)' ilkesinin ihlal edildiğini kanıtlayan bir durumdur?
- ABütçe kanun teklifi ekindeki cetvellerin ve mali tabloların, sade vatandaşın denetim yapmasına imkan vermeyecek ölçüde karmaşık ve teknik bir terminolojiyle hazırlanması.
- BKüresel piyasalarda yaşanan ve öngörülemeyen ani bir kriz neticesinde, bütçe hazırlık aşamasında kullanılan döviz kuru tahminlerinin gerçekleşen rakamların çok gerisinde kalması.
- Yürütme organının, bütçe açığını kağıt üzerinde düşük göstererek siyasi prestijini korumak amacıyla, teknik birimlerin rasyonel uyarılarına rağmen gelir tahminlerini bilinçli olarak aşırı yüksek tutması.Cevap
- DBütçe disiplinini ve mali görünümü bozmamak gerekçesiyle, bazı büyük ölçekli altyapı yatırımlarının merkezi yönetim bütçesi kapsamı dışındaki özel fonlar üzerinden yürütülmesi.
- EBazı kamu kurumlarının elde ettiği gayrimenkul satış gelirlerinin, satış için yapılan komisyon ve ilan giderleri düşüldükten sonra bütçeye safi tutar üzerinden kaydedilmesi.
Cevap
Yürütme organının, bütçe açığını düşük göstermek gibi siyasi saiklerle, rasyonel verileri görmezden gelerek gelir tahminlerini kasten yüksek belirlemesi bütçenin samimiyet ilkesini ihlal eder.
Doğruluk ilkesinin samimiyet (öznel) boyutu, bütçe tahminleri yapılırken idarenin sahip olduğu dürüstlük ve iyi niyetle ilgilidir. Siyasi hedeflere ulaşmak amacıyla, rasyonel ve teknik verileri kasten görmezden gelerek bütçe rakamlarının manipüle edilmesi, bu ilkenin subjektif boyutunun en net ihlalidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bütçenin Doğruluk (Samimiyet) İlkesi - Öznel Boyut