Asimetrik bilgi teorisi literatüründe; taraflardan birinin sözleşme öncesinde sahip olduğu bilgiyi diğerinden saklaması ile sözleşme sonrasında izlediği davranışların tam olarak gözlemlenememesi farklı piyasa başarısızlıklarına yol açmaktadır. Bu iki temel sorunun zamansal niteliği, dayandığı bilgi asimetrisi türü (gizli bilgi/gizli eylem) ve bu sorunları minimize etmeye yönelik kurumsal çözüm mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi teorik açıdan doğru bir tasniftir?
- Sözleşme öncesinde 'ters seçim' (adverse selection) riski oluşur ve bu durum 'eleme' (screening) mekanizmasıyla aşılmaya çalışılır; sözleşme sonrasında ise 'ahlaki tehlike' (moral hazard) riski belirir ve 'teşvik edici sözleşmeler' ile denetim maliyetleri düşürülür.Cevap
- B'Ahlaki tehlike', bilgiye sahip olan tarafın piyasadan çekilmesine yol açan sözleşme öncesi bir sorundur ve 'sinyal verme' yoluyla çözülür; 'ters seçim' ise sözleşme sonrası ortaya çıkan gizli eylem problemidir.
- CSözleşme öncesi 'gizli eylem' nedeniyle ortaya çıkan 'ters seçim', kasko muafiyeti sistemiyle çözülürken; sözleşme sonrası 'gizli bilgi' nedeniyle 'ahlaki tehlike' ortaya çıkar ve diploma gibi araçlarla giderilir.
- D'Ters seçim' piyasada kaliteli malların kalitesiz olanlar tarafından dışlanmasıdır ve sadece mal piyasalarında görülür; 'ahlaki tehlike' ise sadece kamu sektöründeki 'asıl-vekil' (principal-agent) sorunlarını ifade eder.
- EAsimetrik bilgi sorunları devletin 'istikrar' fonksiyonu kapsamında ele alınır; çünkü bu sorunlar temel olarak fiyatlar genel düzeyindeki dalgalanmalardan kaynaklanan belirsizliklerin bir sonucudur.
Cevap
Sözleşme öncesi ortaya çıkan 'ters seçim' riskinin 'eleme' ile, sözleşme sonrası ortaya çıkan 'ahlaki tehlike' riskinin ise 'teşvik edici sözleşmeler' ile giderilmeye çalışıldığı ifade doğru tasniftir.
Doğru cevap, asimetrik bilginin literatürdeki temel ayrımını eksiksiz yansıtmaktadır. Sözleşme imzalanmadan önce taraflardan birinin niteliklerini gizlemesi 'gizli bilgi' sorunudur ve piyasada 'ters seçim' (kalitesiz olanın kaliteli olanı dışlaması) riskini doğurur. Bu durumun çözümü için bilgisiz taraf 'eleme' (screening) yapar. Sözleşme imzalandıktan sonra bir tarafın davranışının tam izlenememesi 'gizli eylem' sorunudur ve bu 'ahlaki tehlike'yi (risk devri sonrası sorumsuzluk) doğurur; çözümü ise performansa dayalı teşvik sözleşmeleridir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Asimetrik Bilgi ve Piyasa Başarısızlıkları