Examkin

Soru

Zorluk: ZorÖzel Ekonomi ve Kamu Ekonomisi Gelirleri Ayrımı

Maliye literatüründe kamu gelirleri; devletin hukuki statüsü ve egemenlik gücünü kullanıp kullanmadığına göre 'özel ekonomi gelirleri' (jusjus gestionisgestionis) ve 'kamu ekonomisi gelirleri' (jusjus imperiiimperii) olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu ayrım, sadece gelirin kaynağını değil, aynı zamanda taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi ve olası uyuşmazlıkların çözüm yollarını da belirlemektedir. Buna göre; devletin mülkiyetinde bulunan bir taşınmazı özel bir işletmeye kiraya vermesi sonucunda elde ettiği gelirle ilgili aşağıdaki hukuki nitelendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Özel ekonomi geliri (jusjus gestionisgestionis) niteliğindedir; taraflar arasında irade serbestisi ve eşitlik ilkesi geçerli olup doğacak uyuşmazlıklar adli yargı kolunda çözümlenir.Cevap
  2. B
    Kamu ekonomisi geliri (jusjus imperiiimperii) niteliğindedir; çünkü devletin mal varlığından elde edilen her türlü gelir kamu hizmetlerinin finansmanına tahsis edildiği için kamu hukuku rejimine tabidir.
  3. C
    Harç niteliğinde bir kamu geliri olup devletin sunduğu bir kamu hizmeti karşılığında, taraflar arasındaki hukuki eşitsizlik ve kamu gücü çerçevesinde tahsil edilir.
  4. D
    Özel ekonomi geliri niteliğinde olsa dahi, taraflardan birinin devlet olması nedeniyle bu işleme dair sözleşmeler 'idari sözleşme' sayılır ve uyuşmazlıklar idari yargıda görülür.
  5. E
    Cebri olmayan iradi bir gelir olmasına rağmen, devletin tek taraflı belirleme yetkisi (kamu otoritesi) nedeniyle kamu hukuku kuralları çerçevesinde vergi benzeri bir rejimle takip edilir.

Cevap

Devletin mülkiyetindeki bir taşınmazı kiraya vermesi özel ekonomi geliri (jus gestionis) kapsamındadır; bu ilişkide devlet özel hukuk kişisi gibi hareket eder, taraflar eşittir ve uyuşmazlıklar adli yargıda çözülür.
Kira gelirleri, devletin mülkiyet hakkına dayanarak elde ettiği 'özel ekonomi gelirleri' (jusjus gestionisgestionis) grubuna girer. Bu tür işlemlerde devlet, egemenlik gücünü (jusjus imperiiimperii) bir kenara bırakarak özel bir şahıs gibi hareket eder. Dolayısıyla taraflar hukuk önünde eşittir, sözleşme serbestisi geçerlidir ve bu ilişkiden doğan davalar genel yetkili adli yargı mahkemelerinde çözülür.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirin kaynağını ve devletin sıfatını analiz etme
Devlet, egemenlik gücünü kullanmak yerine bir mülk sahibi veya teşebbüs işletmecisi gibi hareket etmektedir.
Kira geliri, mülkiyet hakkına dayalı bir kazançtır.
2
Hukuki rejimi belirleme
İşlem, özel hukuk hükümlerine (Borçlar Kanunu vb.) ve irade serbestisine tabidir.
Jus gestionis kapsamındaki gelirlerde taraflar arasında hukuki eşitlik esastır.
3
Yargı kolunu tespit etme
Özel hukuk sözleşmelerinden doğan ihtilaflar adli yargıda (Hukuk Mahkemeleri) görülür.
İdari yargı, sadece devletin kamu gücü kullanarak tesis ettiği idari işlem ve eylemlerle sınırlıdır.

Anahtar Kavram

Jus Gestionis (Özel Ekonomi Gelirleri) ve Özel Hukuk Rejimi

Daha Fazla Pratik

Devletin egemenlik gücüne dayanarak ancak iradi olarak topladığı 'harçlar' ile 'özel ekonomi gelirleri' arasındaki ince farkı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla

Konular

Özel Ekonomi ve Kamu Ekonomisi Gelirleri Ayrımı