Examkin

Soru

Zorluk: OrtaFormül Esnekliği

Maliye literatüründe bazı istikrar araçları, makroekonomik verilerdeki dalgalanmalara otomatik bir şekilde tepki verecek biçimde kurgulanır. Ancak bu araçlar mevcut mali yapının doğal bir sonucu olarak değil; karar alıcıların, gelecekte ortaya çıkabilecek kriz durumlarına karşı hangi adımların atılacağını önceden yasal bir şarta endekslemesiyle çalışır. İlgili gösterge hedeflenen kritik seviyeyi aştığında, herhangi bir yeni idari onay veya meclis kararı beklenmeksizin önceden planlanan mali müdahale hayata geçer.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi özellikleri anlatılan bu mali mekanizmaya (formül esnekliğine) uygun bir örnektir?

  1. Aylık enflasyon oranının ardışık iki ay %5\%5'i geçmesi hâlinde, temel tüketim mallarındaki katma değer vergisi oranlarının önceden yasayla belirlenmiş puan kadar otomatik olarak düşürülmesiCevap
  2. B
    Ekonomik daralma evrelerinde iş kayıplarının artması sonucunda, işsizlik sigortası fonundan hak sahiplerine yapılan ödemelerin sistemin yapısı gereği hacimsel olarak genişlemesi
  3. C
    Hükümetin, aşırı ısınan ekonomiyi soğutmak ve toplam talebi kısmak amacıyla yıl ortasında ek bütçe kanunu çıkararak özel tüketim vergisi oranlarını artırması
  4. D
    Yüksek enflasyon ortamında nominal ücretleri artan çalışanların, artan oranlı gelir vergisi tarifesi nedeniyle daha üst dilimlere geçerek vergi yüklerinin ağırlaşması
  5. E
    Bölgesel kalkınma farklılıklarını gidermek amacıyla, öncelikli yörelerde yapılacak yeni yatırımlara belirli bir süre için kurumlar vergisi muafiyeti tanınması

Cevap

Doğru örnek, aylık enflasyon oranının belirli bir eşiği geçmesi hâlinde katma değer vergisi oranlarının önceden belirlenmiş bir yasal kural çerçevesinde otomatik olarak düşürülmesidir.
Formül esnekliği, makroekonomik dalgalanmalara karşı yasama organının daha önceden belirlediği bir kuralın, ilgili ekonomik gösterge (işsizlik, enflasyon, büyüme vb.) eşik değeri aştığında kendiliğinden devreye girmesidir. Doğru seçenekte belirtilen 'enflasyonun %5\%5'i aşması durumunda vergi indiriminin otomatik gerçekleşmesi', doğrudan bu mekanizmaya örnektir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki kavramsal çerçevenin analiz edilmesi
Önceden belirlenen bir makroekonomik göstergenin eşik değeri aşmasına (şarta) bağlı olarak, yeni bir meclis kararı olmaksızın devreye giren mali aracın 'formül esnekliği' olduğu tespit edilir.
Hangi politikanın arandığını netleştirmek için sistemin çalışma prensibini doğru ayrıştırmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki maliye politikası uygulamalarının sınıflandırılması
Seçeneklerin sırasıyla; formül esnekliği, otomatik istikrar sağlayıcı, iradi (ihtiyari) politika, mali sürüklenme ve kaynak tahsisi politikası olduğu belirlenir.
Çeldiricileri eleyerek istenilen eşleşmeyi doğru yapabilmek için her seçeneğin literatürdeki tam karşılığı bulunmalıdır.
3
Tanıma uygun örneğin tespit edilip işaretlenmesi
Enflasyonun %5\%5'i geçmesi şartına bağlı olarak önceden yasalaşmış vergi indiriminin devreye girmesi, formül esnekliğinin önceden kurala bağlama ilkesini karşıladığı için doğru yanıt olarak seçilir.
Soru kökündeki yasal şarta endeksleme ve göstergenin kritik seviyeyi aşması koşulları yalnızca bu örnekte yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Formül Esnekliği (Formula Flexibility)
Bu soruyu puanla

Konular

Formül Esnekliği

Bu konudan daha fazla soru