Dünyada bütçe hakkının tarihsel gelişim sürecinde; İngiltere'deki Magna Carta (1215), Haklar Dilekçesi (1628) ve Haklar Bildirisi (1689) gibi belgelerle bütçe hakkının 'gelir' (vergi onayı) boyutu kurumsallaşırken, bütçe hakkının gerçek anlamda bir 'kamusal denetim' ve 'hesap verebilirlik' aracına dönüşmesi 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi ile ivme kazanmıştır.
Buna göre, 1789 Fransız Bildirisi'nin, bütçe hakkını sadece bir parlamento-kral çekişmesi olmaktan çıkarıp modern bir anayasal denetim seviyesine taşıyan temel perspektif değişikliği aşağıdakilerden hangisidir?
- Bütçe hakkını, bir sınıfın veya kurumun imtiyazı olmaktan çıkarıp, tüm yurttaşların kamu giderlerinin gerekliliğini saptama, kullanımını izleme ve hesabını sorma hakkı (evrensel yurttaşlık hakkı) olarak tanımlamasıCevap
- BKralın parlamentonun onayı olmadan vergi toplamasını yasaklayarak 'temsilsiz vergi olmaz' ilkesini hukuk tarihine giren ilk yazılı metinle kesinleştirmesi
- CYürütme organına verilen harcama yetkisini bir yılla sınırlayarak 'bütçenin yıllıklığı' ilkesini teknik bir zorunluluk ve denetim aracı olarak sistemleştirmesi
- DBütçenin 'genellik' ve 'birlik' ilkeleri uyarınca, hiçbir kamu gelirinin belirli bir gidere tahsis edilemeyeceğini (adem-i tahsis) kesin olarak yasaklaması
- EYürütme organının bütçe dışı harcama yapmasını engelleyen 'ödeneklerin uzmanlaşması' ilkesini ilk kez anayasal bir kural haline getirmesi
Cevap
Bütçe hakkını bir sınıf imtiyazı olmaktan çıkarıp evrensel bir yurttaşlık hakkı olarak tanımlaması
Bütçe hakkının tarihsel gelişiminde İngiliz belgeleri (1215-1689) daha çok 'temsilsiz vergi olmaz' ilkesi etrafında şekillenmiş ve parlamentonun kral üzerindeki bir 'gelir' denetimi olarak kalmıştır. Buna karşın 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi, bütçe hakkını ulusal egemenliğin bir parçası olarak görmüş; yurttaşların kamu giderlerinin gerekliliğini saptama, bu harcamaları izleme ve kamu görevlilerinden hesap sorma hakkını anayasal güvenceye bağlayarak konuyu evrensel bir yurttaşlık hakkı seviyesine taşımıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bütçe hakkının 'gelirlerin yasallığı' aşamasından 'giderlerin gerekliliği ve denetimi' (yurttaşlık hakkı) aşamasına geçişi.
Tahmini Süre:2m 0s