Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKamu Giderlerinin Tüketim Üzerindeki Etkileri

Bir ülkede yasama organı tarafından onaylanan yeni mali yıl bütçesinde, kamu harcamalarının toplam hacmi sabit tutulurken yapısal bir tahsisat değişikliğine gidilmiştir. Devletin doğrudan piyasadan mal ve hizmet alımını gerektiren 'reel harcamalar' kaleminden 50 Milyar TL kesinti yapılmış ve bu tutarın tamamı, marjinal tüketim eğilimi yüksek olan yoksul hanehalklarına şartsız nakdi 'transfer harcaması' olarak dağıtılmıştır. Ekonomide atıl kapasitenin bulunduğu ve vergi oranlarının sabit kaldığı varsayımı altında, bu tahsisat değişikliğinin harcanabilir gelir ve makroekonomik toplam tüketim düzeyi üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    Kamu kesiminin doğrudan mal piyasasından çekilmesi dışlama (crowding-out) etkisini artıracağından, özel kesimin harcanabilir geliri artsa dahi faiz oranlarındaki yükseliş yatırım ve tüketim hacmini daraltacaktır.
  2. Söz konusu yoksul kesimin harcanabilir gelirindeki artış bireysel tüketimlerini canlandırsa da; transfer harcamalarının çarpan katsayısı reel harcamalarınkinden küçük olduğu için, ekonomideki toplam efektif talep ve harcama düzeyinde net bir daralma meydana gelir.Cevap
  3. C
    Harcama kompozisyonundaki bu değişim, piyasadaki atıl kapasiteye bakılmaksızın doğrudan maliyet enflasyonu yaratacağından, nominal harcanabilir gelir artsa bile ekonomideki reel özel tüketim hacmi her koşulda düşüş gösterir.
  4. D
    Yoksul kesimlerin marjinal tüketim eğiliminin yüksek olması nedeniyle transfer harcamalarının milli gelir üzerindeki çarpan etkisi, iptal edilen reel harcamaların etkisinden daha büyük olacağından makro düzeyde toplam tüketim hacmi kesin olarak genişler.
  5. E
    Transfer harcamalarından yararlanan kesimlerin devlete doğrudan bir mal veya hizmet sunma zorunluluğu bulunduğundan, sağlanan nakdi destekler bu yükümlülüğün maliyetini karşılamaya yönelir ve özel tüketim üzerinde hiçbir doğrudan etki yaratmaz.

Cevap

Kamu harcamalarının hacmi sabit kalmak şartıyla, reel harcamaların azaltılıp aynı miktarda transfer harcamasının artırılması, çarpan etkisindeki farklılık nedeniyle ekonomide net bir daraltıcı etki yaratacaktır.
Kamu maliyesinde bütçe dengesi değişmeden reel harcamalardan transfer harcamalarına kayış, Haavelmo Teoremi'nin (denk bütçe çarpanı) harcama kompozisyonu versiyonudur. Reel harcama çarpanı kG=11−ck_G = \frac{1}{1-c} iken, transfer harcaması çarpanı kTr=c1−ck_{Tr} = \frac{c}{1-c}'dir. cc (marjinal tüketim eğilimi) 0 ile 1 arasında bir değer olduğundan, reel harcama kesintisinin ekonomiden çektiği talep, transfer harcamasının piyasaya enjekte ettiği talepten daima daha büyüktür. Hedef kitlenin cc'si yüksek olsa bile bu oran 1'i aşamayacağı için toplam tüketim hacmi ve efektif talep net olarak azalır.

Adım Adım Çözüm

1
Reel harcamaların iptal edilmesinin makroekonomik etkisini hesapla.
Devletin mal ve hizmet alımını durdurması, toplam talep üzerinde ΔG×11−c\Delta G \times \frac{1}{1-c} kadarlık negatif bir etki (daralma) yaratır.
Reel harcamalar, milli gelir denklemine tam (birebir) olarak doğrudan katılan otonom harcama unsurlarıdır.
2
Transfer harcamalarının artırılmasının makroekonomik etkisini hesapla.
Hanehalkı harcanabilir geliri artar. Ancak bu artışın tamamı tüketime gitmez; ΔTr×c1−c\Delta Tr \times \frac{c}{1-c} kadarlık pozitif bir etki (genişleme) yaratır.
Transfer ödemeleri doğrudan talep yaratmaz. Harcanabilir geliri artırır ve bu gelirin ancak marjinal tüketim eğilimi (cc) kadarlık kısmı piyasaya harcama olarak döner.
3
İki etkinin net sonucunu karşılaştır.
Toplam bütçe sabit tutulduğu için ΔG\Delta G azalışı ile ΔTr\Delta Tr artışı mutlak değerce eşittir. Ancak c<1c < 1 olduğundan, 11−c>c1−c\frac{1}{1-c} > \frac{c}{1-c} eşitsizliği geçerlidir.
Reel harcamaların daraltıcı çarpan etkisi, transfer harcamalarının genişletici çarpan etkisinden daha büyük olduğu için net sonuç toplam harcama düzeyinde daralmadır.

Anahtar Kavram

Harcama Kompozisyonunun Değişimi ve Çarpan Etkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Giderlerinin Tüketim Üzerindeki Etkileri

Bu konudan daha fazla soru