Yüksek enflasyon ve ekonomik durgunluğun bir arada yaşandığı bir makroekonomik konjonktürde, hükümetin geniş çaplı gelir ve kurumlar vergisi indirimleri planlaması, bazı analistler tarafından 'toplam talebi uyararak enflasyonist baskıları daha da şiddetlendireceği' gerekçesiyle eleştirilmektedir.
Arz Yönlü İktisat okuluna mensup bir politika yapıcının, söz konusu vergi indirimlerinin enflasyonu artırmayacağı, aksine düşürebileceği yönündeki savunmasının temel teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
- AVergi indirimlerinin hanehalkı harcanabilir gelirini artırarak tüketim talebini canlandırması ve çarpan mekanizmasıyla artan üretimin birim maliyetleri düşürmesi
- BKamu gelirlerindeki azalmanın bütçe açıklarına yol açmasıyla devletin borçlanmaya yönelmesi ve piyasadaki atıl likiditeyi emerek talep enflasyonunu dizginlemesi
- Vergi oranlarındaki indirimin emeğin ve sermayenin net getirisini yükselterek faktör arzını teşvik etmesi, böylece genişleyen toplam arzın fiyatlar genel düzeyini aşağı yönlü baskılamasıCevap
- DDüşen vergi oranlarının gelir dağılımında adaleti tesis ederek alt gelir gruplarının marjinal tasarruf eğilimini artırması ve aşırı tüketim talebini sınırlandırması
- EVergi oranlarındaki düşüşün mali sürüklenme olgusunu ortadan kaldırarak gizli vergilendirmeyi engellemesi ve para politikasının enflasyonla mücadelesini tek başına üstlenmesini sağlaması
Cevap
Vergi oranlarındaki indirimin emeğin ve sermayenin net getirisini yükselterek faktör arzını teşvik etmesi, böylece genişleyen toplam arzın fiyatlar genel düzeyini aşağı yönlü baskılaması
Arz Yönlü İktisat yaklaşımına göre marjinal vergi oranlarındaki indirimler, ekonomik birimlerin kararlarını (çalışma/boş zaman, tüketim/tasarruf) doğrudan etkiler. Emeğin ve sermayenin vergi sonrası net getirisi arttığında, çalışma ve üretim kapasitesi genişler. Makroekonomik dengede Toplam Arz (AS) eğrisinin sağa kayması, bir yandan reel üretim hacmini (ekonomik büyümeyi) artırırken diğer yandan fiyatlar genel düzeyinde düşüş yönlü bir baskı yaratır. Dolayısıyla bu yaklaşım, vergi indirimlerinin enflasyonu artıracağı yönündeki talep yönlü Keynesyen eleştiriyi, 'artan arzın fiyatları düşüreceği' teziyle çürütür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisat'ta Vergi İndirimlerinin Makroekonomik Etkisi