Examkin

Soru

Zorluk: ZorVergi Tarifesi ve Oranları

Vergi oranı tüm matrah düzeyleri için %20\%20 olarak belirlenmiş olan (tek oranlı) bir gelir vergisi sisteminde, sosyal amaçlarla her mükellefin matrahının ilk 100.000100.000 TL'si vergiden müstesna tutulmuştur. Bu vergi sisteminde matrahı 100.000100.000 TL'nin üzerinde olan bir mükellefin geliri arttıkça, marjinal vergi oranı (tmt_m) ve ortalama vergi oranı (tat_a) arasındaki ilişki ve bu oranların seyri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Marjinal vergi oranı sabit kalırken, ortalama vergi oranı matrah artışına bağlı olarak artış gösterir.Cevap
  2. B
    Her iki oran da matrah artışına bağlı olarak aynı hızda ve doğrusal bir şekilde artar.
  3. C
    Ortalama vergi oranı sabit kalırken, marjinal vergi oranı artış gösterir.
  4. D
    Marjinal vergi oranı, ortalama vergi oranından her zaman daha düşük seviyede gerçekleşir.
  5. E
    Matrah artışı her iki oranı da etkilemez ve her iki oran da %20\%20 düzeyinde sabitlenir.

Cevap

Marjinal vergi oranının sabit kaldığı, ancak ortalama vergi oranının matrah artışıyla birlikte arttığı ifade doğrudur.
Tek oranlı bir tarifede muafiyet veya istisna uygulanması, vergi sistemine 'gizli artan oranlılık' kazandırır. Bu durumda matrah arttıkça marjinal vergi oranı (ek gelirin vergilendirilme oranı) kanuni oran olan %20\%20 düzeyinde sabit kalırken, toplam vergi yükünün matraha oranı olan ortalama vergi oranı, muafiyetin etkisi azaldıkça yükselir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi borcu (TT) fonksiyonunun oluşturulması
T=(M−100.000)×0,20T = (M - 100.000) \times 0,20
Matrahın (MM) sadece 100.000100.000 TL üzerindeki kısmı %20\%20 oranında vergilendirilmektedir.
2
Marjinal vergi oranının (tmt_m) hesaplanması
tm=dTdM=0,20t_m = \frac{dT}{dM} = 0,20 (Sabit)
Marjinal vergi oranı, matrahtaki bir birimlik değişimin vergi borcundaki değişimine oranıdır ve burada kanuni oran olan %20\%20'ye eşittir.
3
Ortalama vergi oranının (tat_a) hesaplanması
ta=TM=0,20×(M−100.000)M=0,20−20.000Mt_a = \frac{T}{M} = \frac{0,20 \times (M - 100.000)}{M} = 0,20 - \frac{20.000}{M}
Ortalama vergi oranı, toplam vergi borcunun toplam matraha bölünmesiyle bulunur.
4
Matrah artışının oranlar üzerindeki etkisinin analizi
M↑  ⟹  20.000M↓  ⟹  ta↑M \uparrow \implies \frac{20.000}{M} \downarrow \implies t_a \uparrow
MM değeri arttıkça çıkarılan terim küçüldüğü için tat_a değeri artar ve marjinal oran olan %20\%20'ye asimptotik olarak yaklaşır.

Anahtar Kavram

Gizli Artan Oranlılık (Degressiflik)

Daha Fazla Pratik

Ayırma ilkesinin vergi tarifeleri üzerindeki etkilerini ve 'en az geçim indirimi' kavramının vergi adaleti açısından önemini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel türev yerine mantıksal örnekleme yapılabilir: 200.000 TL matrahta vergi 20.000 TL (ortalama %10), 500.000 TL matrahta vergi 80.000 TL (ortalama %16). Ortalama oran artarken marjinal oran her zaman %20'dir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Vergi Tarifesi ve Oranları

Bu konudan daha fazla soru