Makroekonomik analizi tarihsel zaman ve geleceğin istatistiksel olarak hesaplanamayacak bir bilinmezlik içerdiği varsayımı üzerine kurgulayan Post-Keynesyen öğreti, devletin ekonomik hayattaki rolünü standart teorilerden çok daha farklı bir zeminde değerlendirir. Özellikle Michal Kalecki ve Hyman Minsky'nin teorik katkılarıyla zenginleşen bu analitik çerçevede, kamu kesiminin bütçe kararları para ve finans sisteminin işleyişinden bağımsız düşünülemez.
Bu perspektife göre, genişletici yönde uygulanacak bir maliye politikasının işleyiş mekanizması ve sonuçları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- İçsel para mekanizması gereğince bütçe açıkları faiz oranlarını otomatik olarak yukarı taşımaz; alt gelir gruplarını destekleyen harcamalar efektif talebi canlandırarak işletme kârlarını ve yatırımları destekler.Cevap
- BKamu maliyesinin en temel görevi, makroekonomik istikrardan ziyade, rekabet koşullarını tesis ederek kaynak tahsisinde etkinliğe ulaşmak ve piyasa aksaklıklarını gidermektir.
- CBütçe politikasında vazgeçilmez ilke her dönem denkliğin sağlanması olmalı, kamu harcamaları ekonomik dalgalanmalara müdahale aracı olarak kesinlikle kullanılmamalıdır.
- DAçık finansmanı yoluyla gerçekleştirilen mali genişleme, bireylerin gelecekteki vergi yükümlülüklerini rasyonel biçimde öngörmesi nedeniyle toplam talep üzerinde bütünüyle etkisiz kalır.
- EEkonomik durgunluğu aşmak için talep yönlü kamu harcamalarından ziyade, marjinal vergi oranlarının düşürülerek üretim faktörlerinin arzının teşvik edilmesi esastır.
Cevap
Post-Keynesyen teoriye göre içsel para mekanizması bütçe açıklarının faizleri yükseltmesini (dışlama etkisini) engellerken, tüketim eğilimi yüksek gruplara yapılan gelir transferleri efektif talebi ve işletme kârlarını artırarak ekonomiyi canlandırır.
Post-Keynesyen analiz, para arzının merkez bankası tarafından katı bir şekilde dışsal olarak belirlenmediğini, ticari bankaların kredi talebine bağlı olarak kredi yarattığını (içsel para) savunur. Bu nedenle kamu açıkları, IS-LM modelinin öngördüğü gibi para piyasasında baskı yaratıp faizleri yükseltmez. Aksine, kamu harcamalarının özellikle tüketim eğilimi yüksek ücretli ve alt gelir gruplarına yönlendirilmesi, efektif talebi destekler. Talebin artması, firmaların kapasite kullanım oranlarını ve kârlarını yükseltir; bu da yatırımların canlanmasına (dışlama değil, içe çekme/teşvik etkisine) zemin hazırlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İçsel Para, Efektif Talep ve Gelir Bölüşümü İlişkisi