Geleneksel maliye teorisinde istisnai bir finansman usulü olarak kabul edilen borçlanma kurumu, günümüzde mali dengesizliklerin giderilmesinde sıklıkla bir araç olarak kullanılmaktadır. Hükümetin, vadesi gelmiş personel maaşları ve rutin idari masraflardan kaynaklanan yüksek tutarlı bir bütçe açığını kapatmak amacıyla tahvil ihracına çıktığı bir senaryo düşünüldüğünde; borçlanmanın niteliği, harcama türleri ve alternatif finansman yöntemleri bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi maliye bilimi ilkeleri açısından doğru bir değerlendirmedir?
- Tüketime yönelik cari harcamaların olağanüstü bir gelir kaynağı olan borçlanma ile finanse edilmesi maliyede 'altın kural' prensibine aykırıdır ve uzun vadede devletin mali sürdürülebilirliğini zayıflatır.Cevap
- Bİç borçlanma yerine merkez bankası kaynaklarına başvurularak doğrudan para basılması (monetizasyon), makroekonomik dengeleri ve fiyat istikrarını bozmadan açıkları kapatan en güvenilir finansman yöntemidir.
- CKamu kesiminin bütçe açığını kapatmak üzere borçlanması, nitelik ve amaç bakımından özel sektörün ticari faaliyetlerini genişletmek ve kâr maksimizasyonu sağlamak için borçlanmasıyla tamamen aynıdır.
- DPersonel maaşları ve genel idare giderleri gibi cari nitelikli harcamalar, ekonominin üretim kapasitesini doğrudan artırdığı için vergi gelirleri yerine öncelikle borçlanma yoluyla finanse edilmelidir.
- EKamu borçlanması bütçe tekniği açısından her zaman olağan bir gelir kalemi kabul edilirken, bütçe açıklarının finansmanında vergilerin artırılması olağanüstü bir finansman aracıdır.
Cevap
Tüketime yönelik cari harcamaların olağanüstü bir gelir kaynağı olan borçlanma ile finanse edilmesinin 'altın kural' prensibine aykırı olduğunu ve mali sürdürülebilirliği zayıflattığını belirten seçenek doğrudur.
Klasik maliye anlayışında ve kamu borçlanması ilkelerinde (özellikle Altın Kural prensibinde), devletin normal ve sürekli nitelikteki cari harcamalarını (maaş, kırtasiye vb.) vergi gibi olağan gelirleriyle finanse etmesi zorunludur. Borçlanma olağanüstü bir finansman kaynağıdır ve temelde ekonominin üretim kapasitesini artıracak yatırım harcamalarının karşılanmasında kullanılmalıdır. Cari harcamaların borçlanma ile finanse edilmesi, uzun vadede faiz yükünü artırarak bütçe esnekliğini yok eder ve borç sarmalına (sürdürülemezliğe) neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Borçlanmasında Altın Kural ve Olağan/Olağanüstü Gelir Ayrımı