Makroekonomik istikrarın sağlanması sürecinde, kamu açıklarının finansman yöntemi ekonomideki yapısal dengeler üzerinde belirleyici bir role sahiptir. Özellikle açıkların Merkez Bankası kaynakları (parasallaşma) yerine yurt içi piyasalardan karşılanması tercihi, farklı teorik okullar tarafından çeşitli aktarım mekanizmaları üzerinden analiz edilmektedir.
Buna göre, kamu borçlanma politikalarının makroekonomik etkilerine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi iktisadi yaklaşımlar ve politika uygulamaları çerçevesinde doğru bir tespittir?
- Fiyatlar genel düzeyindeki artış ivmesinin yüksek olduğu konjonktürlerde, kamu finansman ihtiyacının bankacılık sistemi dışındaki özel kesimden uzun vadeli senetler aracılığıyla karşılanması, piyasadaki atıl likiditeyi emerek talebe dayalı enflasyonist baskıları hafifletir.Cevap
- BYeni Klasik iktisatçıların öne sürdüğü denklik teoremine göre borçlanma ile finansman, özel yatırımları faiz oranlarındaki artış kanalıyla piyasadan dışlarken; Parasalcı yaklaşım, bireylerin tasarruf eğilimindeki değişim nedeniyle bu dışlamanın hiç gerçekleşmeyeceğini savunur.
- CEkonomideki enflasyonist eğilimleri kırmak amacıyla hazinenin borçlanma portföyünde kısa vadeli hazine bonolarına ve ticari bankalara yapılan satışlara ağırlık vermesi, emisyon hacmini daraltacağı için en etkin anti-enflasyonist stratejidir.
- DKlasik iktisadi düşünceye göre, devletin sermaye piyasalarından borçlanması yalnızca ekonominin eksik istihdam koşullarında bulunduğu durumlarda faiz oranlarını yukarı çekerek özel yatırımların daralmasına yol açar.
- Eİç borç servisinin ağırlıklı olarak dolaylı vergilerle finanse edilmesi, devlet tahvili sahibi yüksek gelirli kesimlerden düşük gelirli kesimlere doğru bir kaynak transferi yaratarak gelir dağılımında fonksiyonel eşitliği destekler.
Cevap
Kamu açıklarının bankacılık sistemi dışındaki kesimlerden uzun vadeli senetler aracılığıyla karşılanmasının, piyasadaki atıl likiditeyi emerek enflasyonist baskıları hafifleteceğini ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru ifade, enflasyonist baskıların olduğu bir ekonomide hazinenin başvurması gereken optimal borçlanma stratejisini tanımlamaktadır. Kamu finansmanının bankacılık sistemi dışından (hanehalkı ve firmalar) sağlanması, doğrudan piyasadaki mevcut satın alma gücünü kamuya çeker. Borcun uzun vadeli olması ise çekilen bu likiditenin kısa sürede piyasaya dönmesini engeller. Bu iki faktör birleştiğinde, ekonomideki toplam talep daralır ve enflasyonist eğilimler zayıflar. Parasallaşma (Merkez Bankası'ndan borçlanma) ise doğrudan para arzını artırarak enflasyonu körükleyeceği için bu konjonktürde tercih edilmemelidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Borçlanma Politikasının Makroekonomik Etkileri ve Teorik Yaklaşımlar