Kamu ekonomisi literatüründe Richard Musgrave tarafından savunulan "erdemli mallar" (merit goods) tezi, bireylerin kendi refahlarını maksimize etme konusundaki kararlarının her zaman rasyonel olmadığı varsayımına dayanır. Bu yaklaşım, neo-klasik iktisadın temel taşlarından biri olan ve bireyin neyi tüketeceğine kendisinin karar vermesi gerektiğini savunan "tüketici egemenliği" ilkesiyle açıkça çelişmektedir. Musgrave'e göre devlet, bireylerin tercihlerine müdahale ederek toplum için faydalı gördüğü malların tüketimini artırmalıdır.
Buna göre, erdemli malların temel sunum gerekçesi olan "paternalizm" (babacılık) yaklaşımını yarı kamusal malların sunum gerekçesi olan "dışsallıklar"dan ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- Bireysel tercihlerin veri kabul edilmeyerek, devletin bireyler adına "en iyi" kararı verme yetkisini kendinde görmesiCevap
- BMalların tüketiminden doğan faydanın sadece tüketen bireyde kalmayıp topluma yayılması nedeniyle tam kamusal mal özelliği göstermesi
- CPiyasa mekanizmasının pozitif dışsallıkları içselleştirememesi sonucu ortaya çıkan kaynak tahsisindeki etkinsizliğin giderilmesi
- DDevletin gelir dağılımında adaleti sağlamak amacıyla düşük gelirli gruplara yönelik yaptığı transfer harcamaları kapsamında değerlendirilmesi
- ETüketim sürecinde bireyler arasında rekabetin olmaması ve dışlama maliyetinin çok yüksek olması nedeniyle piyasaca sunulamaması
Cevap
Erdemli malları yarı kamusal mallardan ayıran temel fark, bireysel tercihlerin veri kabul edilmeyip devletin paternalist bir yaklaşımla birey adına karar vermesidir.
Erdemli mallar literatürde "merit goods" olarak geçer ve Richard Musgrave tarafından tanımlanmıştır. Bu malların en ayırt edici özelliği, devletin bireysel tercihleri (consumer sovereignty) hiçe sayarak veya yönlendirerek müdahalede bulunmasıdır. Bu durum "paternalizm" olarak adlandırılır. Yarı kamusal mallarda ise devletin müdahale gerekçesi, tüketicinin tercihi değil, piyasanın dışsallıkları fiyatlandıramamasıdır. Dolayısıyla doğru cevap bireysel tercihlerin veri kabul edilmemesi ve devletin müdahalesini içeren ifadedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Paternalizm ve Tüketici Egemenliği Çatışması