Bütçe hukukunda 'önceden izin (yasallık) ilkesi', yürütme organının mali faaliyetlerini yasama organının iradesine dayandırması zorunluluğunu ifade eder. Anayasası'nın bütçe hazırlama ve görüşme usullerini düzenleyen hükümleri ile 'bütçe hakkı' kavramı birlikte değerlendirildiğinde; bu ilkenin kamu gelirleri ve giderleri üzerindeki hukuki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Vergi kanunları vergi alacağını doğuran olayları asli olarak belirlese de, bu vergilerin fiilen tahsil edilebilmesi için bütçe kanunuyla verilen yıllık 'tahsilat izni' hukuken zorunludur; giderler açısından ise bütçe, harcama yapabilmek için üst sınır teşkil eden bir 'ödenek' tahsisidir.Cevap
- BDevletin tüm gelir ve giderlerinin aynı bütçe belgesi içerisinde gösterilmesi zorunluluğu olup, bu durum yürütmenin bütçe dışı herhangi bir gelir toplamasını veya gider yapmasını kesin olarak yasaklayan 'adem-i tahsis' kuralının bir yansımasıdır.
- CTüm kamu kurumlarının bütçelerinin tek bir metinde toplanması anlamına gelir ve yasamanın denetim yetkisini kolaylaştırmak amacıyla, bütçe kanununun yürürlüğe girmesinden sonra yapılan harcamaların mevzuata uygunluğunu denetleyen bir mekanizmadır.
- DAnayasası'na göre bütçe kanunu, diğer kanunlar gibi Cumhurbaşkanı tarafından veto edilebilen ancak vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin konulması için önceden izin veren 'maddi anlamda' bir kanun niteliğini haizdir.
- EBütçe hakkı, halkın seçtiği temsilcilerin bütçeyi onaylamasıyla başlar ve Sayıştay'ın kesin hesap kanunu üzerindeki denetimi ile sona erer; bu süreçte önceden izin ilkesi sadece gelirlerin toplanması aşamasında geçerlidir.
Cevap
Vergi kanunlarının varlığına rağmen bu vergilerin toplanabilmesi için bütçe kanunu ile yıllık izin verilmesi zorunluluğunu ve giderlerin ancak tahsis edilen ödenek sınırları dahilinde yapılabileceğini belirten ifade doğrudur.
Bütçe hukukunda önceden izin ilkesi, bütçe hakkının en temel yansımasıdır. Bu ilkeye göre, vergi kanunları süresiz ve kalıcı olsa bile, yürütme organı her mali yıl başında bütçe kanunuyla (tahsilat izni) bu vergileri toplama yetkisini yenilemek zorundadır. Aynı şekilde, kamu harcamalarının yapılabilmesi için yasama organının belirli miktarda kaynağı (ödenek) yürütmeye tahsis etmesi gerekir. Bu durum, bütçenin hem gelirlerin toplanması hem de giderlerin yapılması için bir 'ön izin' belgesi olduğunu gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bütçe Yasallığı ve Yıllık İzin Yetkisi
Alternatif Yöntem
Vergi Yasallığı (Anayasa 73) ile Bütçe Yasallığı (Anayasa 161) arasındaki farkı hatırlayarak: Vergi yasası 'borç' doğurur, Bütçe yasası ise bu borcun 'tahsiline' izin verir.
Tahmini Süre:2m 0s