Bir bölgede devlete ait büyük bir sanayi tesisinin kurulması sonucunda, bölgeye göç eden yoğun iş gücü nedeniyle konut talebinin artması ve buna bağlı olarak kira bedellerinin () hızla yükselmesi, bölgede yaşayan ve tesiste çalışmayan kiracıların reel gelirini ve refah düzeyini olumsuz etkilemektedir.
Bu durum iktisadi literatürde hangi dışsallık türü ile tanımlanır ve kaynak dağılımında etkinliğin bozulması (piyasa başarısızlığı) açısından değerlendirmesi nasıldır?
- ANegatif teknolojik dışsallık; üretim imkanlarını doğrudan kısıtladığı için bir piyasa başarısızlığıdır.
- Parasal (pecuniary) dışsallık; piyasa fiyatları aracılığıyla gerçekleştiği için kaynak dağılımında etkinliği bozmaz.Cevap
- CNegatif tüketim dışsallığı; bireylerin fayda fonksiyonlarını doğrudan etkileyerek Pareto optimal dengeden sapmaya yol açar.
- DTeknolojik dışsallık; fiyat dışı kanallarla gerçekleştiği için marjinal sosyal maliyetin marjinal özel maliyetten büyük olmasına neden olur.
- EMarjinal dışsallık; mülkiyet haklarının tam tanımlanmamış olmasından kaynaklanan ve devlet müdahalesi gerektiren bir durumdur.
Cevap
Verilen durum bir 'Parasal (Pecuniary) Dışsallık' örneğidir ve piyasa etkinliğini bozmadığı için gerçek bir piyasa başarısızlığı olarak kabul edilmez.
Parasal dışsallıklar, piyasa fiyatlarındaki değişimler yoluyla bir taraftan diğerine gelir transferi sağlayan etkilerdir. Soruda belirtilen kira artışı, konut piyasasındaki talep artışının doğal bir sonucudur ve fiyat mekanizması içinde gerçekleşmektedir. Bu durum, bireylerin üretim veya tüketim olanaklarını fiyat dışı bir yolla (teknolojik olarak) doğrudan etkilemediği için Pareto etkinliği bozmaz ve bir piyasa başarısızlığı olarak kabul edilmez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Parasal (Pecuniary) vs. Teknolojik Dışsallık Ayırımı