Vergi teorisi çerçevesinde, bir ekonomide sanayileşme düzeyinin yükselmesi ve dışa açıklık oranının artması gibi yapısal dönüşümlerin vergi kapasitesini oranında genişlettiği bir mali dönemde, devletin fiili vergi tahsilatında 'lik bir artış kaydedilmiştir. Buna göre, söz konusu ekonomideki vergi gayretinin durumu ve gerekçesi hakkında yapılabilecek en isabetli değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?
- Vergi gayreti azalmıştır; çünkü vergi kapasitesindeki artış hızı fiili vergi hasılatındaki artış hızından daha yüksektir.Cevap
- BVergi gayreti artmıştır; çünkü sanayileşme ve dışa açıklık gibi yapısal faktörler vergi tabanını genişleterek vergi toplama potansiyelini teknik olarak kolaylaştırmıştır.
- CVergi gayreti değişmemiştir; çünkü fiili vergi hasılatı ve vergi kapasitesi aynı ekonomik konjonktürden ve yapısal dinamiklerden pozitif etkilenmektedir.
- DVergi gayreti azalmıştır; çünkü sanayileşme süreci vergi harcamalarının (istisna ve muafiyetlerin) artmasına neden olarak vergi kapasitesini daraltmıştır.
- EVergi gayreti artmıştır; çünkü dışa açıklık derecesindeki artış vergi idaresinin denetim kapasitesini ve idari etkinliğini doğrudan fiili hasılata yansıtmıştır.
Cevap
Vergi gayreti azalmıştır; çünkü paydadaki vergi kapasitesi artışı, paydaki fiili vergi tahsilatı artışından daha büyük bir oranda gerçekleşmiştir.
Vergi gayreti, fiili vergi hasılatının vergi kapasitesine bölünmesiyle hesaplanır. Matematiksel olarak bir rasyoda payda (vergi kapasitesi), paydan (fiili tahsilat) daha yüksek bir oranda artarsa rasyonun toplam değeri azalır. Soruda kapasite artarken tahsilatın sadece artması, ülkenin artan vergi potansiyelini aynı hızla vergiye dönüştüremediğini ve dolayısıyla vergi gayretinin düştüğünü gösterir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergi Gayreti Rasyosu ve Dinamik Analizi