Soru

Zorluk: OrtaVergi Tarifeleri

Bir vergi sisteminde 100.000100.000 TL matraha kadar %15\%15 vergi uygulanırken, matrah 100.000100.000 TL'yi aştığında matrahın tamamına %20\%20 vergi uygulandığı varsayılmaktadır. Matrahı tam olarak 100.000100.000 TL olan bir mükellefin geliri 11 TL artarak 100.001100.001 TL'ye yükselmiştir. Bu durumun mükellef üzerindeki etkisi ve tarife yapısı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Mükellefin bu ilave 11 TL artış için marjinal vergi oranı %20\%20 olarak gerçekleşmiştir.
  2. B
    Söz konusu vergi tarifesi 'dilim usulü artan oranlı' bir yapıya sahiptir.
  3. 11 TL'lik matrah artışının vergi borcunda yarattığı aşırı artış (sıçrama), tarifesinin 'tam artan oranlı' olmasından kaynaklanır.Cevap
  4. D
    Matrahın 100.000100.000 TL'den 100.001100.001 TL'ye çıkması mükellefin vergi sonrası net gelirini artırmıştır.
  5. E
    Bu durum 'degresyon' olarak adlandırılır ve vergi oranlarının artış hızının azaldığını ifade eder.

Cevap

Matrahtaki küçük bir artışın vergi borcunda büyük bir artışa neden olması 'sıçrama' etkisidir ve bu durum 'tam artan oranlı' (sınıf usulü) tarifelerin temel özelliğidir.
Doğru yanıt, tam artan oranlı (sınıf usulü) tarifelerin özelliğini açıklamaktadır. Bu sistemde, matrah bir üst dilime geçtiğinde yüksek olan vergi oranı sadece artan kısma değil, tüm matraha uygulanır. Bu durum, mükellefin geliri çok az artsa bile ödeyeceği verginin bir anda binlerce lira artmasına neden olur ki buna maliye literatüründe 'sıçrama' (jump) etkisi denir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumdaki vergi borcunu hesapla
100.000×%15=15.000100.000 \times \%15 = 15.000 TL
Başlangıç matrahı üzerinden uygulanan vergi tutarını bulmak için.
2
İkinci durumdaki vergi borcunu hesapla
100.001×%20=20.000,20100.001 \times \%20 = 20.000,20 TL
Yeni matrah bir üst sınıfa girdiği ve tam artan oranlılık uygulandığı için oran matrahın tamamına uygulanır.
3
Vergi miktarındaki değişimi ve marjinal oranı analiz et
Değişim: 5.000,205.000,20 TL; Marjinal Oran: 5.000,20/1=%500.0205.000,20 / 1 = \%500.020
Matrahtaki 11 TL'lik artışın vergi borcunda yarattığı aşırı artışı (sıçrama etkisini) sayısal olarak görmek için.

Anahtar Kavram

Tam Artan Oranlı Tarife ve Sıçrama Etkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla