Günün Sorusu

Her gün yeni bir KPSS Maliye sorusu — alışkanlık kazan.

Kamu tercihi teorisi çerçevesinde, bir yasama meclisinde oylanacak üç farklı yerel kamu projesinin (P1,P2,P3P_1, P_2, P_3) üç farklı seçmen grubu (A,B,CA, B, C) üzerindeki net faydaları (milyon TL) aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Seçmen GrubuP1P_1P2P_2P3P_3
A Grubu+120+12070-7070-70
B Grubu70-70+120+12070-70
C Grubu70-7070-70+120+120

Projelerin basit çoğunluk kuralı ile tek tek oylandığı ve ardından gruplar arası oylama ticareti (logrolling) imkanının doğduğu varsayıldığında, bu süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Projelerin her biri tek başına oylandığında basit çoğunlukla kabul edilir ve toplam toplumsal refah artar.
  2. Gruplar arası oylama ticareti sonucunda projelerin onaylanması mümkündür; bu durum net sosyal faydası negatif olan projelerin hayata geçmesine ve kamu sektörünün aşırı genişlemesine yol açabilir.Cevap
  3. C
    Oylama ticareti, çıkar gruplarının bürokratlar üzerinde kurduğu baskı sonucu ortaya çıkan bir rant kollama faaliyetidir ve her zaman kaynak tahsisinde etkinliği sağlar.
  4. D
    Oylama ticareti mekanizması, tek tepeli tercihlere sahip seçmenlerin bulunduğu ortamlarda Condorcet Paradoksu'nun ortaya çıkmasını engelleyen yegane yöntemdir.
  5. E
    Oylama ticareti, ortanca seçmen teoremi ile uyumlu olarak, siyasi partilerin merkezdeki seçmenlerin tercihlerine odaklanmasını ve bütçenin optimal dengede kalmasını sağlar.

Cevap

Gruplar arası oylama ticareti sonucunda projelerin onaylanması mümkündür; bu durum net sosyal faydası negatif olan projelerin hayata geçmesine ve kamu sektörünün aşırı genişlemesine yol açabilir.
Doğru ifadeye göre oylama ticareti, projelerin tek tek oylanması durumunda reddedilecek olan (faydasından çok maliyeti olan) projelerin, gruplar arası oy takası yoluyla kabul edilmesini sağlar. Bu durum, toplumun toplam refahını azaltan (negatif net sosyal fayda) kamu projelerinin uygulanmasına ve dolayısıyla kamu kesiminin gereğinden fazla büyümesine neden olan bir kamusal başarısızlık örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Projelerin tek tek oylanması durumunu analiz etme
P1 projesi için sadece A grubu (+120) evet derken, B ve C grupları (-70) hayır der. Sonuç: 1 Evet, 2 Hayır ile proje reddedilir. Aynı durum P2 ve P3 için de geçerlidir.
Basit çoğunluk kuralında projelerin geçmesi için en az iki grubun onayı gerekir.
2
Projelerin net sosyal faydasını hesaplama
Her bir proje için net sosyal fayda: 120 + (-70) + (-70) = -20 milyon TL'dir.
Toplumun toplam refahı üzerindeki etkiyi görmek için tüm grupların net faydaları toplanır.
3
Oylama ticareti (Logrolling) imkanını değerlendirme
A ve B grupları aralarında anlaşarak hem P1 hem P2 için 'evet' oyu verebilirler. Bu durumda A grubunun net kazancı 120 - 70 = 50 olur. B grubunun net kazancı da -70 + 120 = 50 olur.
Gruplar, kendi yoğun tercihlerini geçirmek için diğer grubun projesine destek vererek bireysel refahlarını artırabilirler.
4
Toplam sosyal sonucu belirleme
İki projenin de geçmesiyle toplam sosyal refah değişimi 50 + 50 - 140 (C grubunun kaybı) = -40 olur.
Bireysel rasyonellik, toplumsal irrasyonelliğe (net faydası negatif projelerin kabulüne) yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Oylama Ticareti (Logrolling) ve Kamu Sektörünün Aşırı Genişlemesi

Daha Fazla Pratik

Örtük oylama ticareti (siyasal paketleme) ile açık oylama ticareti arasındaki farkları ve bunların torba yasa uygulamalarıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s