Bir işletmenin birbirini izleyen iki faaliyet dönemine ait gelir tablosu verileri üzerinden hesaplanan dikey (yüzde) analiz sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Gelir Tablosu Kalemleri | 2024 Dikey Yüzde | 2025 Dikey Yüzde |
|---|---|---|
| Net Satışlar | ||
| Satışların Maliyeti | ||
| Faaliyet Giderleri | ||
| Faaliyet Kârı |
Tablodaki veriler dikkate alındığında, işletmenin kârlılık yapısındaki bu değişime ilişkin yapılabilecek en doğru yorum aşağıdakilerden hangisidir?
- İşletmenin üretim maliyetleri kontrol altında olmasına rağmen, operasyonel giderlerdeki aşırı artış esas faaliyet kârlılığını ciddi oranda düşürmüştür.Cevap
- BSatışların maliyeti dikey yüzdesindeki artış, brüt satış kâr marjının daralmasına ve dolayısıyla faaliyet kârının azalmasına yol açmıştır.
- Cİşletmenin net satış tutarı bir önceki yıla göre azaldığı için faaliyet kârı dikey yüzdesinde düşüş yaşanmıştır.
- DFaaliyet kârı dikey yüzdesindeki azalış, işletmenin üretim safhasındaki verimsizliklerinden kaynaklanmaktadır.
- EBrüt satış kâr marjındaki iyileşme, faaliyet giderlerindeki artışı kompanse ederek kârlılığı dengelemiştir.
Cevap
İşletmenin üretim maliyetleri (satışların maliyeti) dikey yüzdesi her iki dönemde de sabit kalmışken, faaliyet giderlerinin dikey yüzdesindeki belirgin artış (operasyonel verimsizlik), faaliyet kâr marjının %50 oranında azalmasına neden olmuştur.
Doğru seçenek, tablodaki verileri analitik bir sırayla yorumlamaktadır. Satışların maliyetinin dikey yüzdesinin (%62) değişmemesi, birim üretim maliyetlerinin veya ticari mal maliyetlerinin net satışlara oranla sabit kaldığını gösterir. Ancak faaliyet kârındaki sert düşüşün (%24'ten %12'ye) temel kaynağı, faaliyet giderleri kaleminin dikey yüzdesindeki ciddi artıştır (%14'ten %26'ya). Bu durum operasyonel giderlerin kontrol edilemediğini kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Gelir Tablosu dikey analizinde baz kalem Net Satışlar'dır. Brüt kârın sabit kalmasına rağmen faaliyet kârının düşmesi, işletmenin yönetimsel veya pazarlama tabanlı operasyonel maliyet kontrolünde zayıfladığını (verimsizlik) gösterir.
İpuçları
1
Gelir tablosu dikey analizinde her kalemin Net Satışlar'a oranlandığını unutmayın; Net Satışlar daima %100 kabul edilir.
2
2024 ve 2025 yıllarındaki satışların maliyeti oranlarını karşılaştırın; bir değişim var mı? Ardından aynı işlemi faaliyet giderleri için yapın.
3
Brüt kâr marjı (100 - Satışların Maliyeti) sabitken faaliyet kârının düşmesi, kârlılığın üretim aşamasında değil, operasyonel giderler aşamasında bozulduğunu gösterir.
Daha Fazla Pratik
İşletmenin faaliyet giderlerindeki bu artışın nedenlerini (pazarlama giderleri, genel yönetim giderleri vb.) detaylandıran kalem bazlı dikey analiz sorularını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Matematiksel bir sağlamayla; 2024'te her 100 TL'lik satışın 14 TL'si faaliyet giderlerine giderken, 2025'te bu tutarın 26 TL'ye çıktığını, buna karşın üretim maliyetinin 62 TL'de sabit kaldığını fark ederek sonuca gidebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s