Soru

Zorluk: OrtaBanka Muhasebesinin Temel Kavramları ve Tek Düzen Hesap Planı

Bankacılık sektöründe uygulanan Tek Düzen Hesap Planı (BTDHPBTDHP) çerçevesinde, bankaların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMBTCMB) nezdinde tutmak zorunda oldukları zorunlu karşılıklar (munzammunzam kars\cılıklarkarşılıklar) ile serbest mevduatlarının muhasebe düzenindeki yeri ve niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. TCMBTCMB nezdindeki serbest mevduatlar ve zorunlu karşılıklar, BTDHPBTDHP'nin "00 - Nakit Değerler ve Merkez Bankası" grubu içinde farklı alt hesap kodları altında birer aktif varlık olarak izlenir.Cevap
  2. B
    Zorunlu karşılıklar bankanın serbest nakit mevcudu gibi değerlendirilir ve doğrudan "010010 Kasa" hesabının bir alt kırılımı olarak muhasebeleştirilir.
  3. C
    Bankaların TCMBTCMB'ye yatırdığı zorunlu karşılık tutarları, yasal bir yükümlülük karakteri taşıdığı için bilançonun pasifinde "55 - Mevduat ve Diğer Borçlar" grubunda gösterilir.
  4. D
    TCMBTCMB nezdindeki hesaplar, likidite durumuna bakılmaksızın "22 - Bankalar ve Diğer Finansal Kurumlar" grubu içerisinde diğer ticari bankalarla aynı hesapta takip edilir.
  5. E
    Zorunlu karşılıklar bankanın kullanımına kapalı (bloke) olduğu için bilanço içi hesaplarda değil, sadece "99 - Nazım Hesaplar" grubunda izlenir.

Cevap

Merkez Bankası nezdindeki serbest mevduatlar ve zorunlu karşılıklar, Banka Tek Düzen Hesap Planı'nın ilk grubu olan "0 - Nakit Değerler ve Merkez Bankası" altında, niteliklerine göre ayrılmış alt hesaplarda birer aktif kalem olarak takip edilir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı sistematiğinde, likiditesi en yüksek olan varlıklar ilk sırada yer alır. Bankaların kasasındaki nakit (010) ve Merkez Bankası nezdindeki alacakları (020) en üst grupta sınıflandırılır. Zorunlu karşılıklar (munzam karşılıklar), her ne kadar banka tarafından serbestçe harcanamasa da, bankanın bir varlığıdır ve Merkez Bankası nezdinde bloke edilmiş mevduat niteliğindedir. Bu nedenle, serbest mevduatlar ile birlikte aynı ana grup altında ancak farklı alt hesaplarda (serbest/bloke ayrımıyla) izlenmeleri muhasebe standartları gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Bankaların TCMB nezdindeki varlıklarının niteliğini belirlemek.
TCMB nezdindeki paralar, serbestçe kullanılabilse de (serbest mevduat) veya yasal zorunlulukla bloke edilmiş olsa da (zorunlu karşılık) bankanın aktifindeki birer varlıktır.
Varlıkların likidite derecesine göre sınıflandırılması BTDHP'nin temel ilkesidir.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHPBTDHP) hiyerarşisinde bu varlıkların yerini saptamak.
En likit değerler (Kasa ve TCMB) "0" kodlu (bazı versiyonlarda 1) "Nakit Değerler ve Merkez Bankası" grubu altında toplanır.
TCMB'deki alacaklar, vadesi gelmiş alacaklardan daha likit kabul edildiği için ticari bankalar grubundan (Grup 2) önce gelir.
3
Zorunlu karşılıkların (munzam karşılıklar) raporlanma şeklini analiz etmek.
Zorunlu karşılıklar bloke bir hesapta (örneğin 021-022 gibi alt kodlarda) izlenir ancak bilanço içi aktif karakterini korur.
Munzam karşılıklar mülkiyeti bankaya ait olan ve karşılık oranı üzerinden TCMB'ye depo edilen tutarlardır.

Anahtar Kavram

BTDHP Aktif Hesap Grupları ve Zorunlu Karşılıkların Sınıflandırılması

İpuçları

1
Bankanın sahip olduğu nakit ve Merkez Bankasındaki paraları en likit varlıklar olarak düşünün.
2
BTDHP'de hesaplar likiditeye göre sıralanır; Merkez Bankası hesapları genellikle Kasa hesabından hemen sonra gelen gruptadır.
3
Zorunlu karşılıklar bankanın bir alacağıdır (aktif), ancak serbest mevduattan farklı olarak 'bloke' niteliktedir.

Daha Fazla Pratik

Banka bilançosundaki 'Bankalar' (2. grup) ile 'TCMB' (0. grup) hesapları arasındaki likidite ve sınıflandırma farklarını tekrar inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla