Maddi Duran Varlıkların Edinimi ve Maliyet Unsurları

45 soru

Soru 1Soru

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla yurt dışından bir makine satın almıştır. Söz konusu makineye ilişkin harcama kalemleri ve tutarları aşağıda sunulmuştur:

Harcama KalemiTutar
Makine Fatura Bedeli200.000TL200.000 TL
Gümrük Vergisi15.000TL15.000 TL
Nakliye ve Taşıma Sigortası7.000TL7.000 TL
Montaj, Kurulum ve Test Giderleri8.000TL8.000 TL
İndirilecek KDV (%20)46.000TL46.000 TL

İşletme, bu makinenin iktisabı için bir banka kredisi kullanmıştır. Krediye ilişkin olarak, makinenin envantere girdiği dönemin sonuna kadar 10.000TL10.000 TL, takip eden dönemde ise 4.000TL4.000 TL faiz tahakkuku gerçekleşmiştir.

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve genel muhasebe ilkeleri uyarınca, bu makinenin maliyet bedeli kaç TL olarak hesaplanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240.000240.000

Cevap

240.000TL240.000 TL (Fatura bedeli, gümrük vergisi, nakliye/sigorta, montaj ve ilk dönem faizinin toplamı)
Doğru cevap olan 240.000TL240.000 TL, varlığın satın alma bedeli olan 200.000TL200.000 TL, gümrük vergisi olan 15.000TL15.000 TL, nakliye/sigorta gideri olan 7.000TL7.000 TL, montaj gideri olan 8.000TL8.000 TL ve yasal olarak aktifleştirilmesi zorunlu olan ilk dönem faiz yükü olan 10.000TL10.000 TL'nin toplamıdır. KDV bir maliyet unsuru değildir ve sonraki döneme sarkan faizler maliyete eklenmek zorunda olmayıp genellikle giderleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrudan maliyet unsurlarını belirleyin.
200.000200.000 (Fatura) + 15.00015.000 (Gümrük) + 7.0007.000 (Nakliye) + 8.0008.000 (Montaj) = 230.000TL230.000 TL
Varlığın iktisap edilmesi ve kullanılabilir hale getirilmesi için katlanılan tüm zorunlu giderler maliyetin parçasıdır.
2
Vergi Usul Kanunu'na göre finansman giderlerini değerlendirin.
10.000TL10.000 TL faiz maliyete eklenir; 4.000TL4.000 TL faiz gider yazılır.
VUK 163 No'lu Tebliğ uyarınca, MDV'nin envantere girdiği dönemin sonuna kadar olan kredi faizlerinin maliyete eklenmesi zorunludur. Sonraki dönem faizleri ise gider yazılabilir.
3
KDV tutarını değerlendirin.
46.000TL46.000 TL KDV maliyete dahil edilmez.
KDV, işletme tarafından indirim konusu yapılabildiği için varlığın maliyetine eklenmez, '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir.
4
Toplam maliyet bedelini hesaplayın.
230.000+10.000=240.000TL230.000 + 10.000 = 240.000 TL
Tüm zorunlu ve yasal olarak aktifleştirilmesi gereken unsurların toplamı maliyet bedelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıkların Maliyet Bedeli ve Finansman Giderlerinin Aktifleştirilmesi

İpuçları

1
Makinenin maliyeti hesaplanırken, onun kullanılabilir hale gelmesi için yapılan harcamaları düşünün ancak KDV'yi her zaman ayrı tutun.
2
Kredi faizleri konusunda VUK'un 'aktifleştirme yılının sonuna kadar' olan süreyi zorunlu tuttuğunu hatırlayın.
3
Toplama işlemine şunları dahil edin: 200.000200.000 + 15.00015.000 + 7.0007.000 + 8.0008.000 + sadece ilk yılın faizi.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobil alımlarında KDV ve ÖTV'nin maliyete eklenmesi veya gider yazılması arasındaki seçimlilik hakkını inceleyerek MDV maliyet hesaplamasındaki özel durumları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, önce tüm harcamaları toplayıp (200.000+15.000+7.000+8.000+10.000+4.000+46.000=290.000200.000 + 15.000 + 7.000 + 8.000 + 10.000 + 4.000 + 46.000 = 290.000), ardından maliyete girmemesi gereken KDV (46.00046.000) ve dönem sonrası faizi (4.0004.000) çıkararak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru

İşletme, yönetim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla KDV hariç 40.00040.000 TL bedelle bir bilgisayar sistemi satın almıştır. Bu varlığın işletmeye getirilmesi için 1.5001.500 TL nakliye gideri ve kurulumu için 2.5002.500 TL montaj gideri ödenmiştir. İşletme, ayrıca tutarın %20'si oranındaki KDV'yi nakit olarak ödemiştir.

Buna göre, söz konusu bilgisayar sisteminin "255 Demirbaşlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 44.00044.000

Cevap

Bilgisayar sisteminin maliyet bedeli 44.00044.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 44.00044.000 TL, bilgisayarın net alış bedeli (40.00040.000 TL) ile nakliye (1.5001.500 TL) ve montaj (2.5002.500 TL) harcamalarının toplamından oluşmaktadır. Maddi duran varlıklar, işletmeye getirilip çalışmaya hazır hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsayan maliyet bedeli üzerinden kayda alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın çıplak alış bedelini belirle.
40.00040.000 TL
Maliyetin ana unsuru faturadaki net alış bedelidir.
2
Varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan ek harcamaları topla.
1.500+2.500=4.0001.500 + 2.500 = 4.000 TL
Nakliye ve montaj gibi zorunlu harcamalar maliyet bedeline dahil edilir.
3
Alış bedeli ile ek harcamaları birleştirerek toplam maliyeti hesapla.
40.000+4.000=44.00040.000 + 4.000 = 44.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği varlık, kullanım yerine getirilene kadar yapılan tüm harcamaları içerir.
4
KDV tutarının maliyete etkisini kontrol et.
KDV dahil edilmez.
Maddi duran varlık alımlarında ödenen KDV, indirilecek bir vergi niteliğinde olduğu için varlığın maliyetine dahil edilmez (191 İndirilecek KDV hesabında izlenir).

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıkların Maliyet Bedeli

İpuçları

1
Maddi duran varlığın maliyeti, onun işletmede işe yarar hale gelene kadarki tüm masraflarını kapsar.
2
KDV bir işletme için maliyet midir yoksa daha sonra devletten indirilecek bir alacak mıdır?
3
Alış bedeli, nakliye ve montajı toplayın; ancak KDV'yi bu toplama dahil etmeyin.

Daha Fazla Pratik

Farklı bir örnek olarak 'binek otomobil' alımlarında KDV'nin maliyete eklenip eklenemeyeceği konusunu (seçimlik hak) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 150.000150.000 TL + %20 KDV bedelle yeni bir sanayi tipi pres makinesi satın almıştır. Makinenin edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen harcama kalemleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Fatura Bedeli150.000150.000
Katma Değer Vergisi (%20)30.00030.000
Nakliye Gideri5.0005.000
Kurulum ve Montaj Bedeli7.5007.500
Taşıma Sigortası2.5002.500
Personel Teknik Eğitim Gideri4.0004.000

Tekdüzen Hesap Planı ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre, bu makinenin '253 Tesis, Makine ve Cihazlar' hesabında izlenecek giriş maliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 165.000165.000 TL

Cevap

Makinenin maliyet bedeli 165.000165.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
Doğru yanıt olan 165.000165.000 TL tutarı; makinenin fatura bedeli olan 150.000150.000 TL'ye, varlığın işletmeye getirilmesi için ödenen 5.0005.000 TL nakliye, 2.5002.500 TL taşıma sigortası ve çalışır duruma getirilmesi için gereken 7.5007.500 TL kurulum bedelinin eklenmesiyle hesaplanır (150.000+5.000+2.500+7.500=165.000150.000 + 5.000 + 2.500 + 7.500 = 165.000 TL).

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın temel alış bedelini belirleme
150.000150.000 TL
Maliyetin başlangıç noktası çıplak fatura bedelidir.
2
Aktifleştirilmesi zorunlu olan yan giderleri toplama
5.0005.000 (Nakliye) + 7.5007.500 (Montaj) + 2.5002.500 (Sigorta) = 15.00015.000 TL
Varlığı işletmeye getirmek ve çalışır duruma getirmek için yapılan tüm harcamalar maliyete eklenmelidir.
3
Maliyet dışı unsurları eleme
30.00030.000 (KDV) ve 4.0004.000 (Eğitim) hariç tutulur.
KDV indirilebilir bir varlıktır; personel eğitimi ise varlığın hazır hale gelmesiyle doğrudan ilgili olmayan bir faaliyet gideridir.
4
Toplam maliyet bedeline ulaşma
150.000+15.000=165.000150.000 + 15.000 = 165.000 TL
Zorunlu harcamaların ana bedele eklenmesi sonucu kayıt değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık maliyetine; fatura bedeli, gümrük vergileri ve varlığı kullanıma hazır hale getirene kadar yapılan nakliye, montaj, sigorta, ekspertiz gibi tüm harcamalar dahil edilir. Ancak indirilebilir KDV ve personel eğitim giderleri maliyete eklenmez.

Daha Fazla Pratik

Maddi duran varlığın maliyetine giren unsurları öğrendikten sonra, bu varlığın amortisman hesaplamasına esas olacak değerin nasıl belirlendiğini çalışmanız faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru

İşletme, pazarlama ve dağıtım faaliyetlerinde kullanmak amacıyla bir panelvan tipi araç satın almıştır. Taşıtın iktisabı ile ilgili yapılan harcamalar aşağıda belirtilmiştir:

Harcama KalemiTutarı
Fatura Bedeli (Alış Fiyatı)200.000200.000 TL
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)45.00045.000 TL
Katma Değer Vergisi (KDV)49.00049.000 TL
Aracın işletmeye nakli ve sigortası8.0008.000 TL
Aracın şirket logosuyla giydirilmesi ve boyatılması7.0007.000 TL
Şoförlerin araç kullanımı ve güvenliği üzerine eğitimi4.0004.000 TL

Buna göre, Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu taşıtın aktifleşme (maliyet) bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 260.000260.000 TL

Cevap

Taşıtın aktifleşme (maliyet) bedeli 260.000260.000 TL olarak hesaplanır.
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli hesaplanırken; satın alma fiyatı, ithalat vergileri (ÖTV gibi), nakliye, sigorta, kurulum, montaj ve varlığı yönetim tarafından amaçlanan kullanım koşullarına getirmek için doğrudan ilişkilendirilebilen harcamalar (boya, logo giydirme vb.) dikkate alınır. Bu senaryoda 200.000200.000 TL alış bedeli, 45.00045.000 TL ÖTV, 8.0008.000 TL nakliye/sigorta ve 7.0007.000 TL logo/boya giderlerinin toplamı olan 260.000260.000 TL doğru maliyet bedelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyete dahil edilecek unsurları belirle
Alış Bedeli (200.000200.000), ÖTV (45.00045.000), Nakliye/Sigorta (8.0008.000), Logo/Boya (7.0007.000)
VUK ve muhasebe standartlarına göre varlığı hazır hale getirene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
2
Maliyete dahil edilmeyecek (gider yazılacak veya KDV hesabına alınacak) kalemleri ayır
KDV (49.00049.000) ve Eğitim Giderleri (4.0004.000)
KDV indirilebilir bir vergidir; eğitim giderleri ise varlığın fiziksel kurulumu ile ilgili olmayıp operasyonel bir giderdir.
3
Toplam maliyet bedelini hesapla
200.000+45.000+8.000+7.000=260.000200.000 + 45.000 + 8.000 + 7.000 = 260.000 TL
Maliyet unsurlarının toplamı varlığın defter değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli

İpuçları

1
Maliyet bedelini hesaplarken hangi vergilerin maliyete eklendiğine, hangilerinin ise ayrı bir hesapta takip edildiğine dikkat edin.
2
Aracın işletme logosu ile boyatılması, onu kullanılabilir ve tanıtılabilir hale getirdiği için maliyetin bir parçasıdır; ancak şoför eğitimi varlığın kendisinden ziyade personelle ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Maddi duran varlık alımında ödenen kredi faizlerinin ilk yıl maliyete eklenmesi kuralını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru

Bir işletme, ecza deposunda kullanılmak üzere 250.000250.000 TL + %20 KDV bedelle özel bir soğutma sistemi satın almıştır. Söz konusu varlığın edinilmesi sürecinde aşağıdaki harcamalar yapılmıştır:

Harcama KalemiTutar (TL)
Nakliye ve Taşıma Sigortası12.00012.000
Kurulum ve Montaj Giderleri8.0008.000
Genel Yönetim Giderlerinden Tahsis Edilen Pay5.0005.000

Bu verilere göre, ilgili soğutma sisteminin muhasebe kayıtlarına esas alınacak maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 270.000270.000

Cevap

Soğutma sisteminin maliyet bedeli 270.000270.000 TL olarak hesaplanır.
Vergi Usul Kanunu ve muhasebe standartlarına göre maddi duran varlıklar maliyet bedeliyle değerlenir. Maliyet bedeline; alış bedeli, gümrük vergileri, nakliye, sigorta, montaj, kurulum ve test çalışmaları gibi varlığı kullanılabilir hale getirmek için yapılan doğrudan harcamalar dahil edilir. Bu senaryoda alış bedeli (250.000250.000), nakliye/sigorta (12.00012.000) ve montaj (8.0008.000) toplamı olan 270.000270.000 TL doğru maliyeti yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın temel alış bedelini belirle.
250.000250.000 TL
Maliyet bedelinin başlangıç noktası çıplak alış tutarıdır.
2
Varlığı kullanılabilir hale getirmek için yapılan doğrudan harcamaları tespit et.
12.00012.000 TL (Nakliye/Sigorta) + 8.0008.000 TL (Montaj) = 20.00020.000 TL
Varlığın üretimde veya faaliyetlerde kullanılabilmesi için katlanılan zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
Harcama kalemlerinden maliyete dahil edilmeyecek unsurları ayıkla.
KDV (50.00050.000 TL) ve Genel Yönetim Gideri Payı (5.0005.000 TL)
İndirilecek KDV varlığın değerini artırmaz; genel giderler ise varlığın fonksiyonel hale gelmesi için doğrudan gerekli olmayan dönem giderleridir.
4
Toplam maliyeti hesapla.
250.000+20.000=270.000250.000 + 20.000 = 270.000 TL
Zorunlu maliyet bileşenlerinin toplamı varlığın bilanço değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli

İpuçları

1
Hangi harcamaların varlığı 'çalışır duruma' getirmek için şart olduğunu düşünün.
2
KDV tutarının işletme için bir maliyet mi yoksa devlete karşı bir alacak (indirim konusu) mı olduğunu değerlendirin.
3
Sadece doğrudan ilişkili harcamaları (Alış + Nakliye + Montaj) toplayıp, dönem gideri olan genel yönetim payını dışarıda bırakın.

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerinin (kredi faizlerinin) maliyete eklenmesi kuralını tekrar edin (ilk yıl sonuna kadar zorunlu, sonrası seçimlik).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

Bir işletme, üretim tesisinde kullanmak üzere yeni bir endüstriyel jeneratör satın almıştır. Söz konusu varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen harcamalar şu şekildedir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Jeneratör Fatura Bedeli400.000400.000
Katma Değer Vergisi (%20)80.00080.000
Nakliye ve Taşıma Gideri15.00015.000
Nakliye Sigortası5.0005.000
Montaj ve Kurulum Giderleri25.00025.000
Personel Kullanım Eğitimi8.0008.000

Bu bilgilere göre, jeneratörün Tekdüzen Hesap Planı'na göre aktife kaydedilmesi gereken maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 445.000445.000

Cevap

Endüstriyel jeneratörün aktife alınması gereken maliyet bedeli 445.000445.000 TL'dir.
Varlık maliyet bedeli hesaplanırken; fatura bedeli üzerine nakliye, sigorta ve montaj gibi varlığın çalışması için gerekli tüm harcamalar eklenmiştir (400.000+15.000+5.000+25.000=445.000400.000 + 15.000 + 5.000 + 25.000 = 445.000). KDV indirilecek bir kalem olduğu için, personel eğitimi ise varlığın kendisinden ziyade personelin yetkinliği ile ilgili bir dönem gideri olduğu için maliyete dahil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyet unsurlarını belirleyin.
Fatura Bedeli (400.000400.000), Nakliye (15.00015.000), Sigorta (5.0005.000) ve Montaj (25.00025.000)
VUK ve TMS'ye göre bir duran varlığın maliyet bedeli, o varlığın edinilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.
2
Maliyet bedelini hesaplayın.
400.000+15.000+5.000+25.000=445.000400.000 + 15.000 + 5.000 + 25.000 = 445.000 TL
Belirlenen tüm zorunlu harcamalar toplanarak varlığın kayıtlı değeri oluşturulur.
3
Dönem giderlerini ve indirilecek vergileri ayıklayın.
KDV (80.00080.000) ve Personel Eğitimi (8.0008.000)
KDV indirilecek bir vergidir (191 nolu hesap), personel eğitimi ise varlığın fiziksel kurulumuyla değil, işletme faaliyetiyle ilgili bir dönem gideridir (770 nolu hesap).

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Esası
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

Bir işletme, Ar-Ge faaliyetlerinde kullanmak üzere 200.000200.000 TL + %20 KDV bedelle gelişmiş bir laboratuvar analiz cihazı satın almıştır. Cihazın edinim sürecinde gerçekleşen diğer harcamalar şöyledir:

* Nakliye ve nakliye sigortası: 15.00015.000 TL
* Montaj ve teknik kurulum giderleri: 10.00010.000 TL
* Cihazı kullanacak teknik personele verilen kullanım eğitimi: 8.0008.000 TL

Tekdüzen Hesap Planı ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri uyarınca, söz konusu analiz cihazının aktife giriş (maliyet) değeri kaç TL olarak kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 225.000225.000 TL

Cevap

Laboratuvar analiz cihazının maliyet bedeli 225.000225.000 TL olarak kaydedilmelidir.
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; satın alma bedeli, ithalat vergileri, genel giderler hariç olmak üzere varlığın yerleştirileceği yerin hazırlanması, taşıma, montaj ve kurulum giderlerinden oluşur. Bu soruda cihazın edinim değeri 200.000200.000 TL olup, buna nakliye (15.00015.000 TL) ve montaj (10.00010.000 TL) bedelleri eklenerek 225.000225.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Satın alma bedelini temel maliyet olarak belirle
200.000200.000 TL
Maliyet bedelinin başlangıç noktası fatura üzerindeki çıplak alış bedelidir.
2
Doğrudan ilgili harcamaları (Nakliye ve Montaj) ekle
200.000+15.000+10.000=225.000200.000 + 15.000 + 10.000 = 225.000 TL
Varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan nakliye, sigorta ve kurulum gibi harcamalar maliyete dahil edilir.
3
Maliyet unsuru olmayan kalemleri (KDV ve Eğitim) ayıkla
KDV (40.00040.000) ve Eğitim (8.0008.000) hariç tutuldu.
KDV '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir. Personel eğitimi ise varlığı çalışır hale getirmek için değil, personelin yetkinliğini artırmak için yapılan bir faaliyet gideridir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Esasları

İpuçları

1
Maliyet bedelini hesaplarken varlığın 'kullanıma hazır hale gelene kadar' yapılan harcamalara odaklanın.
2
KDV bir vergi indirim kalemi olarak 191 nolu hesapta izlenir, MDV maliyetine eklenmez.
3
Personel eğitim giderleri genel yönetim veya faaliyet gideri (770) niteliğindedir, varlığın fiziksel kurulumu ile karıştırılmamalıdır.

Daha Fazla Pratik

MDV edinimi sonrasında yapılan finansman giderlerinin (kredi faizleri) ilk yıl maliyete eklenmesi kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Bir işletme, depolama ve lojistik faaliyetlerinde kullanmak üzere 180.000180.000 TL + %20 KDV bedelle bir forklift satın almıştır. Forkliftin işletmeye nakliyesi için 12.00012.000 TL, montaj ve teknik test harcamaları için ise 8.0008.000 TL (KDV hariç) ödeme yapılmıştır. Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, söz konusu forkliftin aktife girişine esas teşkil edecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200.000200.000 TL

Cevap

Forkliftin maliyet bedeli 200.000200.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru cevap olan 200.000200.000 TL seçeneği, maliyet esası kavramına uygun olarak alış bedeli ile varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm direkt harcamaların (nakliye ve montaj) toplamını içermektedir. Muhasebe standartları gereği, binek otomobiller hariç duran varlık alımlarında KDV maliyete eklenmez, doğrudan 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın çıplak alış bedelini belirle.
180.000180.000 TL
Maliyetin temelini faturadaki brüt satış bedeli oluşturur.
2
Varlığın işletmeye getirilmesi için yapılan nakliye giderini ekle.
180.000+12.000=192.000180.000 + 12.000 = 192.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği, varlık kullanılabilir duruma gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
Montaj, kurulum ve teknik test giderlerini ekle.
192.000+8.000=200.000192.000 + 8.000 = 200.000 TL
Varlığın fiilen çalışır duruma gelmesi için yapılan montaj harcamaları maliyetin ayrılmaz bir parçasıdır.
4
KDV tutarını değerlendir.
KDV (36.00036.000 TL) maliyete dahil edilmez.
Maddi duran varlık alımlarında ödenen KDV, 191 İndirilecek KDV hesabında izlenir ve maliyet bedeline ilave edilmez.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Hesaplaması

İpuçları

1
Duran varlıkların maliyet bedeli, sadece alış fiyatından oluşmaz.
2
Varlığın işleyebilmesi için gerekli olan nakliye ve montaj giderlerini toplama dahil etmelisiniz.
3
Hesaplamanızda %20 KDV tutarını (36.00036.000 TL) maliyet unsuru olarak almadığınızdan emin olun.

Daha Fazla Pratik

Varlık aktife alındıktan sonraki yıllarda yapılan bakım-onarım giderlerinin maliyete mi ekleneceği yoksa gider mi yazılacağı konusunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplamayı şu şekilde formüle edebilirsiniz: Maliyet = Alış Bedeli + Nakliye/Sigorta + Montaj/Test - (Varsa) Alış İskontoları. KDV'yi her zaman ayrı bir kalem olarak düşünün.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Bir işletme, üretim tesisinin güvenliğini sağlamak amacıyla 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV bedelle gelişmiş bir "Akıllı Güvenlik ve Kamera Takip Sistemi" satın almıştır. Söz konusu sistemin edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde aşağıdaki harcamalar yapılmıştır:

- Geri iadesi mümkün olmayan gümrük vergisi: 25.00025.000 TL
- Nakliye ve sigorta giderleri: 15.00015.000 TL
- Montaj ve sistem test maliyetleri: 10.00010.000 TL

Sistemin alımı için kullanılan banka kredisinin, sistemin aktife alındığı yılın sonuna kadar olan faiz yükü 12.00012.000 TL olarak hesaplanmıştır.

Buna göre, söz konusu güvenlik sisteminin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek olan toplam maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 362.000362.000

Cevap

Güvenlik sisteminin toplam maliyet bedeli 362.000362.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
Doğru yanıt olan tutar, alış bedeli (300.000300.000), gümrük vergisi (25.00025.000), nakliye ve sigorta (15.00015.000), montaj maliyeti (10.00010.000) ve aktife alındığı yılın sonuna kadar gerçekleşen kredi faizinin (12.00012.000) toplamından oluşmaktadır. KDV tutarı ise indirim konusu yapılacağı için bu toplama dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrudan maliyet unsurlarını toplayın
300.000300.000 (Alış) + 25.00025.000 (Gümrük) + 15.00015.000 (Nakliye) + 10.00010.000 (Montaj) = 350.000350.000 TL
VUK uyarınca varlığın edinilmesi ve kullanılabilir hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
2
Borçlanma maliyetlerini (faiz) değerlendirin
350.000+12.000=362.000350.000 + 12.000 = 362.000 TL
VUK 163 nolu Genel Tebliği uyarınca, duran varlığın aktife alındığı yılın sonuna kadar oluşan kredi faizlerinin maliyete eklenmesi zorunludur.
3
KDV durumunu kontrol edin
KDV tutarı (60.00060.000 TL) maliyete eklenmez.
Maddi duran varlık alımlarında ödenen KDV, 191 İndirilecek KDV hesabında izlenir, maliyete dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıkların Maliyet Bedeli ve Faizlerin Aktifleştirilmesi

İpuçları

1
Duran varlığın kullanılabilir hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalarını düşünün.
2
KDV'nin indirim konusu yapılabileceğini, ancak faizin yıl sonuna kadar maliyete eklenmesinin zorunlu olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Varlığın sonraki yıllardaki amortisman hesaplamasında bu maliyet bedelinin esas alınacağını hatırlayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Bir işletme, fabrikasındaki hava kalitesini standartlara uygun hale getirmek amacıyla 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV bedelle endüstriyel bir hava filtreleme sistemi satın almıştır. Varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde yapılan harcamalar şu şekildedir:

* Nakliye ve sigorta bedeli: 12.00012.000 TL
* Kurulum, montaj ve test giderleri: 18.00018.000 TL
* Sistemi kullanacak teknik personele verilen eğitim: 5.0005.000 TL

Bu bilgilere göre, söz konusu hava filtreleme sisteminin maliyet bedeli kaç TL olarak hesaplanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 280.000280.000

Cevap

Hava filtreleme sisteminin maliyet bedeli 280.000280.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
Maddi duran varlığın maliyeti hesaplanırken fatura bedeli (250.000250.000 TL), nakliye (12.00012.000 TL) ve montaj (18.00018.000 TL) giderleri toplanarak 280.000280.000 TL sonucuna ulaşılır. Bu harcamalar varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için zorunlu olan 'doğrudan maliyet' unsurlarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın alış bedelini belirle.
250.000250.000 TL
Maliyetin temel bileşeni fatura üzerindeki net alış bedelidir.
2
Doğrudan ilgili ek giderleri (nakliye ve montaj) tespit et.
12.000+18.000=30.00012.000 + 18.000 = 30.000 TL
Varlığın işletmeye getirilmesi ve çalışır duruma getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
Maliyet dışı unsurları (KDV ve eğitim) ayrıştır.
50.00050.000 TL (KDV) ve 5.0005.000 TL (Eğitim) hariç tutulur.
KDV indirilecek bir vergi, personel eğitimi ise varlığın fiziksel kurulumundan bağımsız bir işletme gideridir.
4
Toplam maliyeti hesapla.
250.000+12.000+18.000=280.000250.000 + 12.000 + 18.000 = 280.000 TL
Satın alma bedeli ile doğrudan ilgili giderlerin toplamı varlığın kayıtlı değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli ile varlığın kullanıma hazır hale getirilmesine kadar yapılan tüm doğrudan giderlerin (nakliye, montaj, gümrük vb.) toplamından oluşur.

İpuçları

1
Duran varlık maliyeti hesaplanırken 'kullanıma hazır hale gelene kadar' yapılan zorunlu harcamaları düşünün.
2
KDV genellikle maliyete eklenmez, personel eğitimi ise bir varlık maliyeti değil işletme gideridir.
3
Alış bedeli, nakliye ve montaj tutarlarını toplayın; ancak KDV ve eğitim giderlerini bu toplama dahil etmeyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, binek otomobil satın alımında ÖTV ve KDV'nin maliyete eklenip eklenemeyeceği üzerinden çözerek farkı pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Önce tüm harcamaları listeleyin. Yanına 'maliyete girer' veya 'gider yazılır' notu düşerek ayıklama yapın ve sadece maliyet unsurlarını toplayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

Bir işletme, üretim tesisinde enerji verimliliğini artırmak amacıyla 600.000600.000 TL bedelle bir "Atık Isı Geri Kazanım Sistemi" satın almıştır. Bu sistemin iktisabı ve kurulumu sürecinde ayrıca 40.00040.000 TL gümrük vergisi, 15.00015.000 TL nakliye ve sigorta gideri ile 25.00025.000 TL montaj/kurulum bedeli ödenmiştir. Sistemin tam kapasiteyle çalışabilir hale gelmesi için yapılan teknik deneme üretimleri sırasında 10.00010.000 TL harcama yapılmıştır. Tüm işlemler %20\%20 KDV hariç tutarlar üzerinden gerçekleştirilmiş ve ödemeler banka yoluyla yapılmıştır.

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartlarına göre, söz konusu varlığın aktife alınması gereken maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 690.000690.000 TL

Cevap

Maddi duran varlığın aktife alınması gereken toplam maliyet bedeli 690.000690.000 TL'dir.
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli hesaplanırken alış bedeline ek olarak gümrük vergileri, nakliye, montaj, kurulum ve varlığın uygun çalışma koşullarına getirilmesi için yapılan deneme giderleri eklenmelidir. Hesaplama şu şekildedir: 600.000600.000 (Alış) + 40.00040.000 (Gümrük) + 15.00015.000 (Nakliye) + 25.00025.000 (Montaj) + 10.00010.000 (Deneme) = 690.000690.000 TL.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın temel alış bedelini belirle
600.000600.000 TL
Maliyetin başlangıç noktası fatura üzerindeki alış bedelidir.
2
Doğrudan ilişkilendirilebilir ek maliyetleri topla
40.000+15.000+25.000+10.000=90.00040.000 + 15.000 + 25.000 + 10.000 = 90.000 TL
Gümrük vergisi, nakliye, montaj ve deneme giderleri varlığı çalışır hale getirmek için zorunludur.
3
Toplam maliyeti hesapla ve KDV'yi hariç tut
600.000+90.000=690.000600.000 + 90.000 = 690.000 TL
İndirilebilir KDV maliyete dahil edilmez, 191 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli ile varlığın yerleştirileceği yere taşınması ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.

İpuçları

1
Duran varlık maliyetine nelerin dahil edileceğini düşünürken 'varlık çalışır hale gelene kadar yapılan zorunlu harcamalar' kuralını hatırlayın.
2
KDV'nin işletme için bir maliyet mi yoksa indirilecek bir kalem mi olduğunu değerlendirin.
3
Alış bedeli, gümrük, nakliye, montaj ve deneme giderlerini toplayın ancak KDV'yi kesinlikle dışarıda bırakın.

Daha Fazla Pratik

Varlık aktife alındıktan sonraki yıllarda yapılan tamir ve bakım giderlerinin maliyete mi yoksa gidere mi yazılacağını araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle her bir kalemin maliyet unsuru olup olmadığını yanına 'Evet/Hayır' yazarak işaretleyin, ardından 'Evet' dediklerinizi toplayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir sanayi tipi fırın satın almıştır. Varlığın edinimiyle ilgili olarak aşağıdaki harcamalar yapılmıştır:

- Nakliye gideri: 2.0002.000 TL
- Kurulum ve montaj gideri: 5.0005.000 TL

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartlarına göre, bu duran varlığın maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 107.000107.000

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 107.000107.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
Duran varlıkların maliyetine; alış bedeli (100.000100.000 TL) ile birlikte varlığın işletmeye getirilmesi ve çalışır duruma gelmesi için yapılan nakliye (2.0002.000 TL) ve kurulum (5.0005.000 TL) giderleri dahil edilir. Toplam maliyet 107.000107.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın çıplak alış bedelini belirle.
100.000100.000 TL
Maliyetin temel bileşenidir.
2
Varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan doğrudan giderleri topla.
2.0002.000 (Nakliye) + 5.0005.000 (Montaj) = 7.0007.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği, varlık kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
KDV tutarını hariç tutarak toplam maliyeti hesapla.
100.000+7.000=107.000100.000 + 7.000 = 107.000 TL
KDV, duran varlık alımlarında maliyete eklenmez, '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli, ithalat vergileri ve varlığın yerleştirileceği yere nakliyesi ile kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan doğrudan giderlerden oluşur.
Soru 13Soru

Bir işletme, üretim hattında kullanmak amacıyla yurt dışından bir sanayi robotu ithal etmiştir. Robotun edinimi ve kurulumuna ilişkin bilgiler aşağıda sunulmuştur:

İşlem KalemiTutar / Oran
Liste fiyatı800.000800.000 TL
Ticari iskonto%10\%10
İthalat vergileri ve gümrük masrafları60.00060.000 TL
Nakliye ve sigorta giderleri25.00025.000 TL
Kurulum alanı hazırlığı ve montaj giderleri35.00035.000 TL
Robotun aktife alınma tarihine kadar gerçekleşen kredi faizi20.00020.000 TL
Katma Değer Vergisi (KDV)%20\%20
Robotu kullanacak personelin eğitimi için ödenen bedel10.00010.000 TL

İlgili KDV'nin indirilebilir nitelikte olduğu ve işletmenin Tekdüzen Hesap Planı'na uygun hareket ettiği bilindiğine göre, söz konusu sanayi robotunun "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 860.000860.000

Cevap

Sanayi robotunun maliyet bedeli 860.000860.000 TL'dir.
Doğru hesaplamada net alış bedeli olan 720.000720.000 TL üzerine, gümrük vergileri (60.00060.000 TL), nakliye (25.00025.000 TL) ve montaj giderleri (35.00035.000 TL) eklenmiştir. Ayrıca mevzuat gereği aktife alma tarihine kadar oluşan 20.00020.000 TL tutarındaki kredi faizi de maliyete dahil edilerek toplam 860.000860.000 TL'ye ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Net satın alma bedelinin hesaplanması
800.000×(10,10)=720.000800.000 \times (1 - 0,10) = 720.000 TL
Maliyet bedeli hesaplanırken ticari iskontolar liste fiyatından düşülür.
2
Doğrudan maliyetlerin toplanması
60.00060.000 (Gümrük) + 25.00025.000 (Nakliye) + 35.00035.000 (Montaj) = 120.000120.000 TL
Varlığın işletmeye getirilmesi ve çalışır duruma getirilmesi için yapılan tüm harcamalar maliyete eklenir.
3
Finansman giderlerinin değerlendirilmesi
20.00020.000 TL faiz gideri maliyete eklenir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, duran varlığın aktife girdiği dönemin sonuna kadar oluşan kredi faizlerinin maliyete eklenmesi zorunludur.
4
Toplam maliyetin hesaplanması
720.000+120.000+20.000=860.000720.000 + 120.000 + 20.000 = 860.000 TL
KDV (indirilebilir olduğu için) ve personel eğitimi (faaliyet gideri olduğu için) maliyet dışında tutulur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Esası
Soru 14Soru

Bir işletme, üretim tesisindeki hassas ürünlerin muhafaza şartlarını optimize etmek amacıyla 450.000450.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir endüstriyel iklimlendirme ve soğutma sistemi satın almıştır. Varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen harcamalar şu şekildedir:

Harcama TürüTutarı (TL)
Nakliye ve Sigorta15.00015.000
Montaj ve Kurulum İşçiliği25.00025.000
Sistemin Çalışabilirliğine İlişkin Test ve Kalibrasyon10.00010.000
Sistemi Kullanacak Personele Yönelik Kullanıcı Eğitimi5.0005.000

Buna göre, söz konusu iklimlendirme sisteminin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek olan maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500.000500.000

Cevap

İklimlendirme sisteminin maliyet bedeli 500.000500.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
İklimlendirme sisteminin maliyetine; alış bedeli (450.000450.000 TL), nakliye (15.00015.000 TL), montaj (25.00025.000 TL) ve test (10.00010.000 TL) harcamaları dahil edilerek toplam 500.000500.000 TL tutarına ulaşılır. Bu harcamaların tamamı varlığın amaçlanan şekilde çalışabilmesi için zorunlu olan doğrudan maliyetlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrudan ilişkilendirilebilir maliyetlerin tespiti
450.000450.000 (Alış) + 15.00015.000 (Nakliye) + 25.00025.000 (Montaj) + 10.00010.000 (Test) = 500.000500.000 TL
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli ile varlığın kullanılabilir hale getirilmesine kadar yapılan tüm doğrudan giderleri kapsar.
2
İstisna edilen kalemlerin analizi
KDV (90.00090.000 TL) ve Eğitim Gideri (5.0005.000 TL) maliyete dahil edilmez.
KDV indirilecek bir vergidir; personel eğitimi ise varlığı hazır hale getirmekle değil, varlık hazır olduktan sonraki operasyonel süreçle ilgilidir.
3
Nihai kayıt tutarının belirlenmesi
500.000500.000 TL
253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabının borcuna bu tutar kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda maliyet bedeli esası (VUK md. 269-270 ve TMS 16)

İpuçları

1
KDV tutarının indirilebilir bir vergi olduğunu ve duran varlık maliyetine girmediğini hatırlayınız.
2
Personel eğitim giderleri, varlığın 'çalışabilir hale getirilmesi' süreci bittikten sonraki operasyonel verimlilikle ilgilidir.
3
Maliyet = Alış Bedeli + Nakliye + Montaj + Test formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

VUK ve TMS arasındaki maliyet farklarını, özellikle vade farklarının maliyete dahil edilip edilmemesi açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

Bir işletme, konferans salonunda kullanılmak üzere 80.00080.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir projeksiyon ve ses sistemi satın almıştır. Varlığın işyerine getirilmesi ve kurulumu için ayrıca 4.0004.000 TL nakliye ve montaj gideri ödenmiştir. Buna göre, bu sistemin muhasebe kayıtlarına esas teşkil edecek maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 84.00084.000 TL

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 84.00084.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan tutar, alış bedeli olan 80.00080.000 TL ile kurulum için zorunlu olan 4.0004.000 TL montaj ve nakliye giderinin toplamını (84.00084.000 TL) temsil eder. Muhasebe standartlarına göre varlığın ekonomik ömrüne katkı sağlayan ve onu çalışır hale getiren harcamalar maliyete eklenirken, indirilebilir KDV maliyet dışı tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net alış bedelini belirleyin.
80.00080.000 TL
Maliyet bedelinin temel bileşeni satıcıya ödenen çıplak alış bedelidir.
2
Varlığı kullanılabilir hale getirmek için yapılan doğrudan giderleri ekleyin.
80.000+4.000=84.00080.000 + 4.000 = 84.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkelerine göre nakliye, montaj ve sigorta gibi doğrudan edinim giderleri varlık maliyetine eklenir.
3
KDV tutarının maliyete dahil edilip edilmeyeceğine karar verin.
16.00016.000 TL KDV, maliyete dahil edilmez.
İndirilebilir nitelikteki KDV, '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir ve varlığın maliyetine dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir; maliyet bedeli ise alış fiyatına, varlığın işe hazır hale getirilmesine kadar yapılan tüm doğrudan giderlerin eklenmesiyle bulunur.

İpuçları

1
KDV'nin işletmeler için bir maliyet mi yoksa bir alacak mı olduğunu hatırlayın.
2
Varlığın çalışabilmesi için montajın zorunlu olup olmadığını düşünün. Zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
Maliyet = Alış Bedeli + Nakliye/Montaj formülünü uygulayın ancak KDV'yi bu toplama dahil etmeyin.

Daha Fazla Pratik

Varlık ediniminden sonraki dönemlerde yapılan bakım-onarım giderlerinin maliyete mi yoksa gidere mi atılması gerektiğini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Muhasebe kaydını hayal edin: 255 Demirbaşlar borçlu, 191 İndirilecek KDV borçlu, 100/102/320 alacaklı. 255 hesabının borcuna yazacağınız tutar, KDV hariç tüm edinim giderleridir.
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kesintisiz enerji akışını sağlamak amacıyla 500.000500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir yüksek kapasiteli transformatör merkezi satın almıştır. Varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen diğer harcamalar şöyledir:

Harcama TürüTutar (TL)
Nakliye ve sigorta gideri (KDV hariç)15.00015.000
Transformatörün yerleştirileceği özel beton platform inşaatı25.00025.000
Montaj, kurulum ve test çalıştırması giderleri10.00010.000
Sistemi kullanacak personele verilen teknik eğitim bedeli5.0005.000
Genel yönetim giderlerinden bu yatırıma paylaştırılan tutar8.0008.000

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde transformatörün "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 550.000550.000

Cevap

550.000550.000 TL
Transformatörün maliyet bedeli; fatura bedeli olan 500.000500.000 TL'ye, varlığın işletmeye getirilmesi için yapılan 15.00015.000 TL nakliye/sigorta, varlığın teknik gereksinimi olan 25.00025.000 TL beton platform ve son olarak çalışır hale getirilmesi için zorunlu olan 10.00010.000 TL montaj giderinin eklenmesiyle 550.000550.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın ana alış bedelini belirle.
500.000500.000 TL
Maliyetin başlangıç noktası fatura üzerindeki çıplak alış bedelidir.
2
Varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için zorunlu olan ek maliyetleri tespit et.
15.000+25.000+10.000=50.00015.000 + 25.000 + 10.000 = 50.000 TL
Nakliye/sigorta, özel platform (yer hazırlığı) ve montaj/test giderleri, varlığın iktisadi değerini artıran ve çalışması için zorunlu unsurlardır.
3
Maliyete dahil edilmeyecek (gider yazılacak) unsurları ayıkla.
KDV, Eğitim (5.0005.000 TL) ve Genel Yönetim Payı (8.0008.000 TL)
Personel eğitimi varlığın değil personelin yetkinliği ile ilgilidir; genel yönetim giderleri ise doğrudan varlığın edinimiyle ilişkilendirilemez.
4
Toplam maliyet bedelini hesapla.
500.000+50.000=550.000500.000 + 50.000 = 550.000 TL
Zorunlu tüm unsurların alış bedeline eklenmesiyle nihai defter değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Esası

İpuçları

1
Maliyet bedeli; varlığın satın alma fiyatı ile kullanıma hazır hale getirilinceye kadar yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.
2
KDV gibi indirilebilir vergileri ve personel eğitimi gibi işletme içi operasyonel giderleri listeden eleyin.
3
Transformatörün çalışması için şart olan beton platform ve montaj giderlerini mutlaka ana bedele eklemelisiniz.

Daha Fazla Pratik

İthal edilen bir duran varlık için ödenen gümrük vergileri ve KDV'nin maliyet unsuru olup olmadığını tartışan bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Harcamaları 'Zorunlu/Aktifleştirilebilir' ve 'Zorunlu Olmayan/Gider' olarak ikiye ayırın: Aktifleştirilebilir: 500.000500.000 (Alış) + 15.00015.000 (Nakliye) + 25.00025.000 (Platform) + 10.00010.000 (Montaj) = 550.000550.000 TL.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru

Bir işletme, üretim hattında kullanılmak üzere 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bilgisayarlı bir dokuma makinesi satın almıştır. Varlığın işletmeye getirilmesi ve üretime hazır hale getirilmesi sürecinde aşağıdaki harcamalar yapılmıştır:

Harcama TürüTutar (TL)
Nakliye Gideri8.0008.000
Taşıma Sigortası3.0003.000
Montaj ve Teknik Kurulum Gideri12.00012.000
Makineyi kullanacak personele verilen eğitim gideri5.0005.000

Buna göre, söz konusu maddi duran varlığın Tekdüzen Hesap Planı'na göre aktife kaydedilmesi gereken maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 273.000273.000

Cevap

Maddi duran varlığın aktife kaydedilmesi gereken maliyet bedeli 273.000273.000 TL'dir.
Varlık maliyet bedeli, alış fiyatına (250.000250.000) ek olarak nakliye (8.0008.000), taşıma sigortası (3.0003.000) ve montaj giderlerinin (12.00012.000) eklenmesiyle 273.000273.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyete dahil edilecek unsurların belirlenmesi
Alış bedeli (250.000250.000), Nakliye (8.0008.000), Sigorta (3.0003.000) ve Montaj (12.00012.000) kalemleri maliyete dahil edilir.
Muhasebe standartları ve VUK uyarınca, bir varlığın aktife alınması için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyet bedelini oluşturur.
2
Dönem gideri ve indirilecek KDV kalemlerinin ayrılması
Personel eğitimi (5.0005.000) dönem gideri olarak, KDV (50.00050.000) ise indirilecek KDV olarak takip edilir.
Varlığın performansını artıran değil, varlığı kullanacak kişilerin yetkinliğini artıran eğitim giderleri aktifleştirilmez; KDV ise işletme için bir maliyet değil, devlete ödenecek vergiden mahsup edilecek bir unsurdur.
3
Toplam maliyetin hesaplanması
250.000+8.000+3.000+12.000=273.000250.000 + 8.000 + 3.000 + 12.000 = 273.000 TL.
Varlık maliyetine eklenen kalemlerin aritmetik toplamıdır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli

Daha Fazla Pratik

Maliyet bedeline dahil edilmeyen ancak varlığın ömrünü veya verimliliğini artıran sonraki harcamaların (kapital harcamalar) muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

Bir işletme, üretim bandında kullanılmak üzere 200.000200.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir lazer kesim tezgahı satın almıştır. Varlığın edinim sürecine ilişkin yapılan diğer harcamalar şöyledir:

Harcama TürüTutar
Nakliye Gideri5.0005.000 TL
Taşıma Sigortası3.0003.000 TL
Montaj ve Kurulum Gideri12.00012.000 TL
Operatör Eğitim Gideri4.0004.000 TL

Verilen bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde bu lazer kesim tezgahının '253 Tesis, Makine ve Cihazlar' hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 220.000220.000 TL

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli, alış bedeli ile birlikte nakliye, sigorta ve montaj giderlerinin toplamı olan 220.000220.000 TL'dir.
Maddi duran varlıkların ediniminde maliyet bedeli, varlığın alış bedeli ile birlikte nakliye, gümrük vergileri, taşıma sigortası, kurulum ve montaj gibi varlığı kullanılabilir hale getirmek için katlanılan doğrudan giderleri kapsar. Bu senaryoda 200.000200.000 TL fatura bedeline 5.0005.000 TL nakliye, 3.0003.000 TL sigorta ve 12.00012.000 TL montaj eklenerek 220.000220.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Aktifleştirilecek maliyet unsurlarının belirlenmesi
Alış bedeli (200.000200.000), Nakliye (5.0005.000), Sigorta (3.0003.000) ve Montaj (12.00012.000) kalemleri maliyete dahil edilmelidir.
VUK ve TMS uyarınca maddi duran varlıklar, kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan zorunlu harcamalarla değerlenir.
2
Maliyete dahil edilmeyecek kalemlerin ayrıştırılması
KDV (40.00040.000) ve Operatör Eğitim Gideri (4.0004.000) maliyete eklenmez.
KDV indirilecek bir vergi yükümlülüğüdür; personel eğitimi ise varlığın fiziksel kurulumu ile ilgili olmayıp faaliyet dönemi gideridir.
3
Toplam maliyetin hesaplanması
200.000+5.000+3.000+12.000=220.000200.000 + 5.000 + 3.000 + 12.000 = 220.000 TL
Doğrudan ilgili tüm maliyetler toplandığında varlığın bilançoya girecek değeri elde edilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda maliyet bedeli; alış bedeli ile varlığın işyerine getirilmesi ve çalışır duruma getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar ancak KDV ve eğitim giderlerini içermez.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru

Bir işletme, veri merkezinin enerji sürekliliğini sağlamak amacıyla 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir yüksek kapasiteli kesintisiz güç kaynağı (UPS) sistemi satın almıştır. Varlığın edinim sürecine ilişkin diğer bilgiler şu şekildedir:

Harcama TürüTutar (TL)
Nakliye Giderleri6.0006.000
Kurulum ve Montaj Giderleri4.0004.000
Taşıma Sırasındaki Sigorta Gideri2.0002.000
Test ve Deneme Çalıştırması Giderleri3.0003.000
Sistem Kullanımı İçin Personel Eğitimi Gideri5.0005.000

Bu verilere dayanarak, işletmenin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına borç kaydetmesi gereken maliyet tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 165.000165.000 TL

Cevap

Varlığın maliyet bedeli, alış bedeli ile kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamaların toplamı olan 165.000165.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 165.000 TL tutarı; temel alış bedeli olan 150.000 TL'ye, varlığın kurulumuna kadar yapılan 6.000 TL nakliye, 4.000 TL montaj, 2.000 TL taşıma sigortası ve 3.000 TL test giderinin eklenmesiyle (150.000+15.000=165.000150.000 + 15.000 = 165.000) hesaplanmıştır. Bu hesaplamada KDV tutarı indirilecek vergi olduğu için, personel eğitimi ise dönem gideri olduğu için maliyete dahil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net alış bedelini belirleme
150.000150.000 TL
Maliyet hesaplamasının başlangıç noktası fatura üzerindeki net tutardır.
2
Aktifleştirilmesi gereken (maliyete dahil edilecek) ek giderleri toplama
6.000+4.000+2.000+3.000=15.0006.000 + 4.000 + 2.000 + 3.000 = 15.000 TL
VUK ve TMS 16 uyarınca nakliye, montaj, taşıma sigortası ve test giderleri varlığın maliyetine eklenmelidir.
3
Maliyet dışı unsurları (KDV ve Dönem Giderleri) ayıklama
30.00030.000 TL (KDV) ve 5.0005.000 TL (Eğitim)
KDV indirilecek bir vergidir; personel eğitimi ise varlığın fonksiyonelliği için değil, personelin gelişimi içindir ve dönem gideridir.
4
Toplam maliyet bedelini hesaplama
150.000+15.000=165.000150.000 + 15.000 = 165.000 TL
Hesaplanan tüm unsurların birleştirilmesiyle muhasebe kaydına esas tutar bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeline, varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale gelmesi için yapılan nakliye, gümrük, sigorta, montaj ve test gibi harcamaların eklenmesiyle oluşur.
Soru 20Soru

Bir işletme, üretim tesislerinde kesintisiz enerji sağlamak amacıyla bir sanayi tipi jeneratör satın almıştır. Varlığın edinim sürecine ilişkin maliyet ve gider kalemleri şu şekildedir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Jeneratör Fatura Bedeli400.000400.000
Katma Değer Vergisi (\%20)80.00080.000
Nakliye ve Taşıma Gideri15.00015.000
Taşıma Sırasındaki Sigorta5.0005.000
Kurulum ve Montaj İşçiliği10.00010.000
Satın Alma Sorumlusunun Yol Gideri3.0003.000

Bu verilere göre, jeneratörün Tekdüzen Hesap Planı'na uygun olarak bilançoda yer alacak maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 430.000430.000

Cevap

Jeneratörün maliyet bedeli 430.000430.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, varlığın fatura bedeli ile birlikte onun çalışır duruma gelmesi için kaçınılmaz olan nakliye, sigorta ve montaj masraflarının toplamıdır. Muhasebe standartları ve vergi mevzuatı, varlığın kullanılabilir duruma gelinceye kadar yapılan tüm harcamaların maliyete eklenmesini öngörür.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyetine eklenecek zorunlu unsurları belirleyin.
Fatura bedeli (400.000400.000), Nakliye (15.00015.000), Taşıma Sigortası (5.0005.000) ve Montaj (10.00010.000) maliyete dahil edilmelidir.
VUK ve TMS uyarınca, bir iktisadi kıymetin maliyet bedeli, varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.
2
Maliyet dışı bırakılması gereken kalemleri ayıklayın.
KDV (80.00080.000) ve Personel yol gideri (3.0003.000) maliyete eklenmez.
KDV indirilecek bir vergi olduğundan (191) ayrı takip edilir; yol gideri gibi genel yönetim harcamaları ise doğrudan dönem gideri olarak kaydedilir.
3
Belirlenen unsurları toplayarak nihai maliyeti hesaplayın.
400.000+15.000+5.000+10.000=430.000400.000 + 15.000 + 5.000 + 10.000 = 430.000 TL.
Maddi duran varlığın aktife giriş değerine ulaşmak için tüm bileşenler bir araya getirilir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıklarda Maliyet Bedeli Esası
Sayfa 1 / 3Sonraki
Maddi Duran Varlıkların Edinimi ve Maliyet Unsurları Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin