Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 121Soru

İşletme, aktifinde 1.500.0001.500.000 TL maliyet bedeli ve 600.000600.000 TL birikmiş amortisman ile kayıtlı olan binasını yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Değerleme sonucunda binanın net değeri 2.250.0002.250.000 TL olarak tespit edilmiş ve oluşan değer artışı ilgili öz kaynak hesabına kaydedilmiştir. İşletme, bir sonraki dönemde bu değer artış fonunun tamamını sermayeye ilave etme kararı almıştır.

Bu bilgilere göre, değer artış fonunun sermayeye ilave edilmesi işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

Sermaye artırımı kaydında '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabı borçlandırılmalıdır.
Maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan değer artışları, Tekdüzen Hesap Planı'na göre '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabının alacağına kaydedilir. Bu fon sermayeye ilave edildiğinde, pasif karakterli olan bu hesap borçlandırılarak kapatılırken '500 Sermaye' hesabı alacaklandırılarak sermaye artırımı gerçekleştirilmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Binanın yeniden değerleme öncesi net (defter) değerini hesapla.
1.500.000600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL
Yeniden değerleme artışı, varlığın güncel değeri ile net defter değeri arasındaki farktır.
2
Yeniden değerleme artış fonu tutarını hesapla.
2.250.000900.000=1.350.0002.250.000 - 900.000 = 1.350.000 TL
Tespit edilen yeni değerden eski net değer çıkarılarak pasifteki 522 nolu hesaba kaydedilecek tutar bulunur.
3
Sermayeye ilave yevmiye kaydını belirle.
Borç: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları / Alacak: 500 Sermaye
Öz kaynaklarda yer alan bir fonun sermayeye eklenmesi durumunda, ilgili fon hesabı borçlandırılarak azalış kaydedilirken sermaye hesabı alacaklandırılarak artış kaydedilir.

Anahtar Kavram

Sermaye Yedeklerinin Sermayeye İlavesi
Soru 122Soru

Merter Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı mali verileri aşağıdaki gibidir:

KalemTutar (TL)
Dönem Net Kârı600.000600.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, şirketin bu dönem ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25.00025.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı 25.00025.000 TL'dir.
Doğru tutar belirlenirken öncelikle dönem net kârı olan 600.000600.000 TL'den, bilançoda yer alan 100.000100.000 TL tutarındaki geçmiş yıl zararı mahsup edilir. Kalan 500.000500.000 TL üzerinden Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen %5 oranı uygulandığında 25.00025.000 TL sonucuna ulaşılır. Bu tutar sermayenin %20'sine (tavan sınıra) kadar ayrılmaya devam edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe hesaplama matrahını belirlemek amacıyla dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düşmek.
600.000100.000=500.000600.000 - 100.000 = 500.000 TL
TTK'ya göre I. tertip yasal yedek akçe, safi kâr üzerinden varsa geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra hesaplanır.
2
Bulunan matrah üzerinden kanuni oranı uygulamak.
500.000×0,05=25.000500.000 \times 0,05 = 25.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe oranı aksi belirtilmedikçe %5'tir.
3
Hesaplanan tutarın yasal sınıra (ödenmiş sermayenin %20'sine) takılıp takılmadığını kontrol etmek.
2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL tavan sınır.
Eski yedeklerle birlikte toplam tutar bu sınırı aşamaz; ancak bu örnekte toplam tutar sınırın çok altındadır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmesi zorunludur.

İpuçları

1
Yasal yedek akçe hesaplamasında matrah olarak 'Safi Kâr' kullanılır.
2
Safi kâra ulaşmak için dönem net kârından geçmişte oluşan zararları çıkarmayı unutmayın.
3
Formül: (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıllar Zararı) x 0,05

Daha Fazla Pratik

Yasal yedek akçelerin birikmiş tutarının sermayenin %20'sine ulaştığı durumlarda ayırma işleminin durdurulduğu 'tavan sınır' sorularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 123Soru

Anonim şirketlerde, sermaye taahhüdünü süresi içerisinde yerine getirmeyen bir ortağın paylarının iptal edilerek başka bir yatırımcıya satılması sonucunda, söz konusu ortağın daha önce yapmış olduğu ödemelerden şirket lehine kalan tutar, Tekdüzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 521 Hisse Senedi İptal Kârları

Cevap

İşlem sonucunda şirket lehine kalan tutar 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilmelidir.
Anonim şirketlerde pay sahiplerinin sermaye taahhütlerini yerine getirmemesi (temerrüt) durumunda, bu paylar iptal edilerek başkasına satılabilir. Satış bedeli ile eski ortağın ödediği tutar toplamından, şirketin yaptığı masraflar düşüldükten sonra eski ortağa iade edilmeyen ve şirket bünyesinde kalan tutarlar '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle.
Sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen (temerrüde düşen) ortağın paylarının iptali söz konusudur.
Sermaye artırım sürecinde taahhüt ihlali özel bir muhasebe prosedürü gerektirir.
2
Oluşan farkın muhasebe grubunu tespit et.
Bu işlemden doğan kâr bir 'Sermaye Yedeği'dir.
Şirketin kendi payları üzerindeki işlemlerden doğan kârlar gelir tablosuna değil, doğrudan öz kaynaklara kaydedilir.
3
Uygun hesap ismini seç.
521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabı.
Tekdüzen Hesap Planı'nda bu özel durum için tanımlanmış hesap budur.

Anahtar Kavram

İptal Kârlarının Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Bu işlemin bir 'sermaye yedeği' oluşturduğunu hatırlayın.
2
İşlem, ortağın taahhüdünü yerine getirmemesi (temerrüt) ve payların iptal edilmesiyle ilgilidir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda 52 grubundaki hesapları ve 'İptal' anahtar kelimesini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İptal kârlarının hesaplanmasına yönelik sayısal bir örnek çözerek süreci pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesap kodlarını hatırlayarak elemeniz mümkündür: 6'lı grup gelir tablosu olduğu için elenir, 500 ana sermaye olduğu için elenir, 54'lü grup kâr yedekleri olduğu için elenir. Geriye 52 grubundaki sermaye yedekleri kalır.
Tahmini Süre:45s
Soru 124Soru

Gökçe A.Ş. 10.000.00010.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin 7.000.0007.000.000 TL'sini nakit, kalan kısmını ise bir bina devrederek karşılamayı taahhüt etmişlerdir. Şirket tescili aşamasında nakdi taahhüdün kanuni asgari tutarı olan 1/41/4 ile bina taahhüdünün tamamı yerine getirilmiştir. Kuruluşu takip eden ayda ise kalan nakdi sermaye taahhüdünün 2.500.0002.500.000 TL'si daha ortaklarca banka aracılığıyla ödenmiştir. Buna göre, yapılan bu işlemler sonucunda işletmenin '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.750.0002.750.000 TL

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç kalanı 2.750.0002.750.000 TL olarak bulunmuştur.
İşletmenin kuruluşu sırasında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 10.000.00010.000.000 TL borçlandırılır. Şirket tescili anında nakdi taahhüdün dörtte biri (1.750.0001.750.000 TL) ve binanın tamamı (3.000.0003.000.000 TL) ödendiği için hesap bu tutarlar kadar alacaklandırılır. Son olarak yapılan 2.500.0002.500.000 TL'lik nakdi ödeme de hesabı alacaklandırdığında, kalan borç bakiyesi 2.750.0002.750.000 TL olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdü ve nakdi/ayni ayrımını belirleme
Toplam Sermaye: 10.000.00010.000.000 TL; Nakdi: 7.000.0007.000.000 TL; Ayni (Bina): 3.000.0003.000.000 TL.
Hesabın başlangıç borç tutarını ve ödeme kalemlerini belirlemek için gereklidir.
2
Şirket tescilinde ödenen tutarların hesaplanması
Nakdi ödeme: 7.000.000×1/4=1.750.0007.000.000 \times 1/4 = 1.750.000 TL. Ayni ödeme: 3.000.0003.000.000 TL. Toplam: 4.750.0004.750.000 TL.
Kanuni zorunluluk gereği tescil anında kapatılan taahhüt tutarını bulmak gerekir.
3
Tescil sonrası yapılan ödemeyi ekleme
İkinci nakdi ödeme: 2.500.0002.500.000 TL.
Taahhüdün yerine getirilmeye devam eden kısmını takip etmek için gereklidir.
4
Kalan bakiyenin hesaplanması
10.000.000(1.750.000+3.000.000+2.500.000)=2.750.00010.000.000 - (1.750.000 + 3.000.000 + 2.500.000) = 2.750.000 TL.
501 hesabının borç kalanı, toplam taahhüt ile yapılan ödemeler arasındaki farktır.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, işletmenin sermaye taahhüdünü izleyen pasif karakterli (aktif düzenleyici) bir hesaptır ve borç bakiyesi verir.

İpuçları

1
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı başlangıçta toplam sermaye kadar borçlandırılır.
2
Ortakların nakit veya varlık (ayni) olarak yaptığı her ödeme bu hesabın alacağına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Ödenmiş sermaye tutarını hesaplamak için 500 Sermaye hesabından 501 hesabının bakiyesini çıkarmayı deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 125Soru

Yakamoz A.Ş. 5.000.0005.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin %40\%40'ını nakit, kalan kısmını ise bir hizmet binası devrederek karşılamayı taahhüt etmişlerdir. Şirket tescili aşamasında nakdi taahhüdün yasal alt sınırı olan %25\%25'i bankaya yatırılmış; tescilden kısa bir süre sonra ise binanın tapu devri gerçekleştirilmiştir.

Bu işlemler sonucunda mizan çıkarıldığında, "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.500.0001.500.000

Cevap

1.500.0001.500.000 TL (Binanın devri ve nakit ödemenin ilk taksidi sonrası kalan ödenmemiş sermaye tutarı)
Toplam 5.000.0005.000.000 TL'lik sermaye taahhüdünün 2.000.0002.000.000 TL'si nakit, 3.000.0003.000.000 TL'si binadır. Nakit kısmın 1/41/4'ü (500.000500.000 TL) ödenmiş, binanın ise tamamı devredilmiştir. Toplam ödenen tutar 3.500.0003.500.000 TL (500.000+3.000.000500.000 + 3.000.000) olduğu için, başlangıçtaki 5.000.0005.000.000 TL borç bakiyesi veren 501 hesabından bu ödemeler düşüldüğünde geriye 1.500.0001.500.000 TL borç kalanı kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Taahhüt edilen tutarların ayrıştırılması
Nakit Taahhüt: 5.000.000×0,40=2.000.0005.000.000 \times 0,40 = 2.000.000 TL; Ayni Taahhüt: 5.000.0002.000.000=3.000.0005.000.000 - 2.000.000 = 3.000.000 TL
Sermayenin ne kadarının nakit ne kadarının ayni (bina) olduğunun belirlenmesi gerekir.
2
Nakit ödemenin hesaplanması
Ödenen Nakit: 2.000.000×0,25=500.0002.000.000 \times 0,25 = 500.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre nakdi sermayenin en az 1/4'ü tescilden önce ödenmelidir.
3
Ayni sermayenin (bina) ödenme durumunun tespiti
Ödenen Bina Tutarı: 3.000.0003.000.000 TL
Tapu devri gerçekleştiği için ayni taahhüt tamamen yerine getirilmiş sayılır.
4
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalanının hesaplanması
Kalan: 5.000.000(500.000+3.000.000)=1.500.0005.000.000 - (500.000 + 3.000.000) = 1.500.000 TL
Toplam taahhütten yerine getirilen ödemeler düşülerek borç kalanı bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye (501) hesabı, sermaye taahhüt edildiğinde borçlandırılır; ödemeler yapıldıkça alacaklandırılarak azaltılır. Hesabın borç kalanı, henüz yerine getirilmemiş sermaye taahhüdünü gösterir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında emisyon primi oluşması durumunda 501 hesabının nasıl etkileneceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 126Soru

2025 yılı faaliyet dönemi sonunda envanter ve sonuç hesaplarını kapatma işlemlerini yürüten bir işletmenin, "690 Dönem Kârı veya Zararı" hesabının 240.000240.000 TL alacak kalanı verdiği tespit edilmiştir. İşletme, ilgili kâr tutarı üzerinden %25 oranında kurumlar vergisi karşılığı ayırmış ve dönem net kârını belirlemiştir. Buna göre, dönem net kârının öz kaynaklar grubundaki bilançoda izlenecek ilgili hesaba devri için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI 180.000180.000
Alacak: 590 DÖNEM NET KÂRI 180.000180.000

Cevap

Dönem net kârının bilançoya devri için 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı 180.000180.000 TL borçlandırılmalı ve 590 Dönem Net Kârı hesabı 180.000180.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Doğru yevmiye kaydında, vergi sonrası hesaplanan 180.000180.000 TL tutarındaki net kâr, sonuç hesaplarını kapatan 692 hesabının borcuna yazılarak bu hesap kapatılır ve eş zamanlı olarak bilançoda kârı temsil eden 590 Dönem Net Kârı hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi karşılığını hesapla
240.000×0,25=60.000240.000 \times 0,25 = 60.000 TL
Kurumlar vergisi, ticari kâr (690 alacak kalanı) üzerinden hesaplanır.
2
Dönem net kârını belirle
240.00060.000=180.000240.000 - 60.000 = 180.000 TL
Dönem net kârı, ticari kârdan vergi ve diğer yasal yükümlülüklerin düşülmesiyle bulunur.
3
692 hesabını 590 hesabına devret
692 (Borç) / 590 (Alacak)
Sonuç hesapları kapatılırken 692 hesabı borçlanarak kapanır; net kâr bilançoda bir öz kaynak unsuru olduğu için 590 hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Dönem kârının vergi sonrası net tutarının geçici sonuç hesaplarından (692) kalıcı bilanço hesaplarına (590) aktarılması sürecidir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kâr yerine zarar etmesi durumunda 692 hesabının nasıl kapatılacağını ve 591 hesabının işleyişini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 127Soru

Mimoza A.Ş. 8.000.0008.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Sermayenin 2.000.0002.000.000 TL'si ayni (bina), geri kalanı ise nakdi olarak taahhüt edilmiştir. Şirketin tescili sırasında binanın devri gerçekleşmiş ve nakdi taahhüdün 1/41/4'ü bankaya yatırılmıştır. Tescilden bir ay sonra ortaklar nakdi taahhütlerinin 1.500.0001.500.000 TL'lik kısmını daha banka aracılığıyla ödemişlerdir. Bu işlemler sonucunda işletmenin mizanında '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının vereceği bakiye kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.000.0003.000.000 TL

Cevap

3.000.0003.000.000 TL
İşletme kurulduğunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı toplam sermaye tutarı olan 8.000.0008.000.000 TL kadar borçlandırılır. Daha sonra bina devri (2.000.0002.000.000 TL), tescil anındaki nakit ödeme (1.500.0001.500.000 TL) ve tescil sonrası nakit ödeme (1.500.0001.500.000 TL) bu hesabın alacağına kaydedilerek borç bakiyesi azaltılır. Toplam 5.000.0005.000.000 TL ödeme yapıldığı için hesabın kalan borç bakiyesi 3.000.0003.000.000 TL olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünün belirlenmesi ve 501 hesabına borç kaydı.
501 Ödenmemiş Sermaye (Borç): 8.000.0008.000.000 TL
Kuruluşta taahhüt edilen sermayenin tamamı bu hesabın borcuna kaydedilir.
2
Ayni sermaye (bina) ödemesinin düşülmesi.
501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak): 2.000.0002.000.000 TL
Bina devri gerçekleştiğinde taahhüt yerine getirilmiş sayılır.
3
Tescil anındaki nakdi ödemenin (1/41/4) hesaplanması ve düşülmesi.
Nakdi Taahhüt: 6.000.0006.000.000 TL; Ödeme: 6.000.000×1/4=1.500.0006.000.000 \times 1/4 = 1.500.000 TL (Alacak)
Yasal zorunluluk gereği ödenen kısım taahhüdü azaltır.
4
Tescilden sonraki nakdi ödemenin düşülmesi.
501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak): 1.500.0001.500.000 TL
Ek ödeme sermaye borcunu azaltır.
5
Hesap bakiyesinin hesaplanması.
8.000.000(2.000.000+1.500.000+1.500.000)=3.000.0008.000.000 - (2.000.000 + 1.500.000 + 1.500.000) = 3.000.000 TL (Borç Bakiyesi)
Toplam borçtan toplam alacak çıkarılarak net bakiye bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek emisyon primlerinin muhasebe kaydı üzerine çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 128Soru

Erguvan A.Ş. 16.000.00016.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Şirket ortakları sermayenin 4.000.0004.000.000 TL'lik kısmını ayni (taşıt), geri kalan kısmını ise nakdi olarak taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescili aşamasında ayni sermaye taahhüdünün tamamı ile nakdi sermaye taahhüdünün kanuni asgari tutarı (\text{%}25) yerine getirilmiştir. Tescil işleminden iki ay sonra ortaklar, kalan nakdi taahhütleri için 2.500.0002.500.000 TL daha nakit ödeme yapmışlardır.

Bu işlemler sonucunda Erguvan A.Ş.'nin mizanında "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.500.0006.500.000

Cevap

İşlemler sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç bakiyesi 6.500.0006.500.000 TL olur.
Şirket kuruluşunda 16.000.00016.000.000 TL'lik toplam taahhüt 501 hesabının borcuna kaydedilir. Tescil anında ayni sermayenin tamamı (4.000.0004.000.000 TL) ve nakdi sermayenin (12.000.00012.000.000 TL) %25'i olan 3.000.0003.000.000 TL ödenerek bu hesaba toplam 7.000.0007.000.000 TL alacak kaydı yapılır. Daha sonra yapılan 2.500.0002.500.000 TL'lik ödeme ile hesap bir kez daha alacaklandırılır. Sonuçta 16.000.0007.000.0002.500.000=6.500.00016.000.000 - 7.000.000 - 2.500.000 = 6.500.000 TL bakiye kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünü belirle ve nakdi/ayni ayrımını yap.
Toplam: 16.000.00016.000.000 TL. Ayni: 4.000.0004.000.000 TL, Nakdi: 12.000.00012.000.000 TL.
Zorunlu ödeme oranları nakdi taahhüt üzerinden hesaplandığı için ayrım gereklidir.
2
Tescil aşamasındaki ödemeleri hesapla.
Ayni ödeme: 4.000.0004.000.000 TL + Nakdi ödeme (12.000.000 \times \text{%}25): 3.000.0003.000.000 TL = Toplam 7.000.0007.000.000 TL.
Ayni sermayenin tamamı, nakdi sermayenin ise en az %25'i tescil anında yerine getirilmelidir.
3
Tescil sonrası yapılan ek ödemeyi dahil et.
Önceki ödeme (7.000.0007.000.000) + Yeni ödeme (2.500.0002.500.000) = Toplam Ödenen: 9.500.0009.500.000 TL.
501 hesabının alacak tarafına kaydedilen tüm tutarlar toplam ödenen sermayeyi gösterir.
4
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalanını (bakiyesini) hesapla.
16.000.00016.000.000 (Taahhüt) - 9.500.0009.500.000 (Toplam Ödenen) = 6.500.0006.500.000 TL.
Hesabın borç kalanı, henüz ortaklar tarafından yerine getirilmemiş taahhüt tutarını gösterir.

Anahtar Kavram

Sermaye taahhüdü yerine getirilirken 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır; ödemeler yapıldıkça bu hesap alacaklandırılarak bakiye azaltılır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 129Soru

(M) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 1010 TL olan 15.00015.000 adet hisse senedini pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. Hisse senetlerinin tamamı banka aracılığıyla nakit karşılığında satılmış, ihraç işlemleriyle ilgili olarak yine banka üzerinden 4.0004.000 TL tutarında bir komisyon ödenmiştir. Buna göre, söz konusu ihraç işleminin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 56.00056.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 56.00056.000 TL alacak kaydedilir.
İhraç edilen hisse senetlerinin toplam satış bedeli olan 210.000210.000 TL ile nominal bedeli olan 15.00015.000 TL arasındaki 60.00060.000 TL'lik fark brüt emisyon primidir. Ancak ihraç sırasında katlanılan 4.0004.000 TL'lik komisyon gideri bu primden düşülmelidir. Bu durumda net emisyon primi olan 56.00056.000 TL, bir sermaye yedeği hesabı olan 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Nominal sermaye artışını hesapla
15.000×10=150.00015.000 \times 10 = 150.000 TL
Sermaye hesabı (500) nominal değer üzerinden kaydedilir.
2
Toplam ihraç tutarını (tahsilatı) hesapla
15.000×14=210.00015.000 \times 14 = 210.000 TL
İşletmenin kasasına/bankasına girecek brüt tutarı bulmak için gereklidir.
3
Brüt emisyon primini hesapla
210.000150.000=60.000210.000 - 150.000 = 60.000 TL
İhraç değeri ile nominal değer arasındaki fark brüt primi verir.
4
İhraç giderlerini düşerek net primi bul
60.0004.000=56.00060.000 - 4.000 = 56.000 TL
İhraç maliyetleri (komisyon vb.), emisyon primi varsa bu tutardan mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), hisselerin nominal değerinin üzerinde bir bedelle satılması durumunda oluşan farktır ve öz kaynaklarda bir sermaye yedeği olarak izlenir.
Soru 130Soru

(S) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı çerçevesinde nominal değeri 5050 TL olan 2.0002.000 adet hisse senedini, pay başına 6565 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemi sırasında bankaya 3.0003.000 TL aracılık komisyonu ödenmiş ve net tutar şirketin banka hesabına geçmiştir. Buna göre, ihraç priminin muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 27.00027.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının net tutar olan 27.00027.000 TL üzerinden alacaklandırılması doğru işlemdir.
Doğru yanıt, ihraç bedeli (130.000130.000 TL) ile nominal değer (100.000100.000 TL) arasındaki farktan (30.00030.000 TL) ihraç komisyonunun (3.0003.000 TL) düşülerek kalan 27.00027.000 TL'nin sermaye yedeği hesabına kaydedilmesini ifade eden seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değerin hesaplanması
2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek nominal tutarı belirlemek için.
2
Toplam ihraç bedelinin hesaplanması
2.000×65=130.0002.000 \times 65 = 130.000 TL
Yatırımcılardan tahsil edilecek toplam tutarı bulmak için.
3
Brüt ihraç priminin hesaplanması
130.000100.000=30.000130.000 - 100.000 = 30.000 TL
Nominal değer üzerindeki toplam fazlalığı belirlemek için.
4
İhraç giderlerinin mahsup edilmesi ve net primin bulunması
30.0003.000=27.00030.000 - 3.000 = 27.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraçla ilgili komisyon vb. giderler emisyon primlerinden indirilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri, öz kaynaklar grubunda bir sermaye yedeği olarak takip edilir ve ihraç giderleri bu primlerden düşülerek netleştirilir.

Alternatif Yöntem

Pay başına net prim üzerinden de hesaplama yapılabilir: Pay başına prim 6550=1565 - 50 = 15 TL. Pay başına düşen gider 3.000/2.000=1,53.000 / 2.000 = 1,5 TL. Pay başına net prim 151,5=13,515 - 1,5 = 13,5 TL. Toplam tutar 13,5×2.000=27.00013,5 \times 2.000 = 27.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 131Soru

Bir anonim şirketin 20252025 yılı dönem net kârı 600.000600.000 TL, bilançosunda yer alan geçmiş yıllar zararları toplamı ise 100.000100.000 TL'dir. Şirketin ödenmiş sermayesi 1.000.0001.000.000 TL olup genel kurul; yasal yedeklerin ayrılmasına ve ortaklara toplam 120.000120.000 TL brüt nakit temettü dağıtılmasına karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtım kararının alınmasıyla yapılacak muhasebe kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına alacak kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 32.000

Cevap

Dönem kârından ayrılacak toplam yasal yedek tutarı 32.000 TL'dir.
Yapılan hesaplamalarda; I. Tertip Yedek Akçe için dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülerek 500.000500.000 TL üzerinden %5 (25.00025.000 TL) bulunmuştur. II. Tertip için ise dağıtılacak toplam 120.000120.000 TL temettüden, sermayenin %5'ine tekabül eden 50.00050.000 TL birinci temettü düşülmüş ve kalan 70.00070.000 TL üzerinden %10 (7.0007.000 TL) hesaplanmıştır. İki tutarın toplamı olan 32.00032.000 TL, muhasebe kaydında yasal yedekler hesabına alacak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
25.00025.000 TL
Matrah = Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları = 600.000100.000=500.000600.000 - 100.000 = 500.000 TL. I. Tertip = 500.000×%5=25.000500.000 \times \%5 = 25.000 TL.
2
I. Temettü (Birinci Kâr Payı) hesaplanır.
50.00050.000 TL
I. Temettü = Ödenmiş Sermaye ×%5=1.000.000×%5=50.000\times \%5 = 1.000.000 \times \%5 = 50.000 TL.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
7.0007.000 TL
Matrah = Dağıtılacak Toplam Temettü - I. Temettü = 120.00050.000=70.000120.000 - 50.000 = 70.000 TL. II. Tertip = 70.000×%10=7.00070.000 \times \%10 = 7.000 TL.
4
Toplam Yasal Yedek tutarı bulunur.
32.00032.000 TL
Toplam = I. Tertip + II. Tertip = 25.000+7.000=32.00025.000 + 7.000 = 32.000 TL.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçe hesaplamalarında I. Tertip için geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve II. Tertip için I. Temettü tutarının matrahtan düşülmesi zorunludur.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmediği ve sadece yasal yedeklerin ayrıldığı durumlar için I. Tertip sınır kontrolü sorularını çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 132Soru

Zümrüt A.Ş. 600.000600.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Şirket ortakları, taahhüt ettikleri sermayenin %40\%40'lık kısmını kuruluş tesciliyle birlikte banka hesabına nakden yatırmışlardır. Bu bilgilere göre, kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra şirketin bilançosunda yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360.000360.000

Cevap

Kuruluş sonrası bilançoda yer alan ödenmemiş sermaye tutarı 360.000360.000 TL'dir.
Şirketin toplam sermaye taahhüdü olan 600.000600.000 TL üzerinden %40\%40 oranında ödeme yapıldığında (240.000240.000 TL), 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç tarafındaki ilk kayıttan bu ödeme düşülür. Geriye kalan 360.000360.000 TL, ortakların henüz yerine getirmediği taahhüdü gösteren hesap bakiyesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünü belirle.
600.000600.000 TL
Şirketin kuruluşunda ortakların yerine getirmeyi söz verdiği toplam tutardır.
2
Ödenen sermaye tutarını hesapla.
600.000×%40=240.000600.000 \times \%40 = 240.000 TL
Ortakların kuruluş anında bankaya yatırdığı nakit tutarı bulmak için kullanılır.
3
Kalan ödenmemiş sermaye bakiyesini hesapla.
600.000240.000=360.000600.000 - 240.000 = 360.000 TL
Toplam taahhütten yerine getirilen kısım düşülerek bilançoda kalan borç bakiyesi bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı Bakiyesi

İpuçları

1
Ödenmemiş sermaye hesabı, yapılan ödemelerle azalan bir hesaptır.
2
Öncelikle 600.000600.000 TL'nin %40\%40'ını hesaplayarak ödenen tutarı bulun.
3
Toplam sermaye taahhüdünden bankaya yatırılan tutarı çıkardığınızda kalan bakiye cevaba götürecektir.

Daha Fazla Pratik

Sermayenin bir kısmının ayni (varlık olarak) bir kısmının nakdi olarak taahhüt edildiği durumları inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 133Soru

Bir anonim şirketin 20252025 yılı faaliyet sonuçlarına ilişkin bazı verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

KalemTutar (TL)
Dönem Net Kârı500.000500.000
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
Dağıtılması Kararlaştırılan Brüt Nakit Temettü200.000200.000

Şirketin daha önce ayırdığı yasal yedek akçelerin toplamının henüz sermayenin %20'lik sınırına ulaşmadığı bilinmektedir. Buna göre, kâr dağıtım tablosu verilerine dayanarak şirketin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15.00015.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 15.00015.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 15.00015.000 TL tutarına ulaşmak için; önce ödenmiş sermayenin %5'i hesaplanır (1.000.000×0,05=50.0001.000.000 \times 0,05 = 50.000 TL). Bu tutar, ortaklara dağıtılan toplam brüt temettü olan 200.000200.000 TL'den düşülür. Kalan 150.000150.000 TL tutarı üzerinden %10 oranında II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır (150.000×0,10=15.000150.000 \times 0,10 = 15.000 TL).

Adım Adım Çözüm

1
Muafiyet tutarının (I. Temettü eşiği) hesaplanması
1.000.000×1.000.000 \times %5 = 50.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre, ödenmiş sermayenin %5'i kadar olan kâr payı dağıtımı II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahından muaftır.
2
II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının bulunması
200.00050.000=150.000200.000 - 50.000 = 150.000 TL
Dağıtılan toplam brüt kâr payından muaf tutar çıkarılarak vergi/yedek yükümlülüğü doğuran kısım bulunur.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması
150.000×150.000 \times %10 = 15.000 TL
Kanun gereği, muafiyet sonrası dağıtılan kâr payının %10'u II. Tertip Yasal Yedek Akçe olarak ayrılır.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama Mantığı
Soru 134Soru

Sümer Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı dönem sonu kâr dağıtımı öncesindeki bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Genel Kanuni Yedek Akçeler (I. Tertip)390.000390.000
Dönem Net Kârı600.000600.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde, şirketin bu faaliyet dönemi için ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.00010.000 TL

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 10.00010.000 TL'dir.
Doğru seçenek olan tutar, yasal matrah (500.000500.000 TL) üzerinden hesaplanan %5'lik tutarın (25.00025.000 TL), şirketin yasal yedek akçe tavanına (400.000400.000 TL) olan uzaklığı (10.00010.000 TL) ile sınırlanması sonucunda elde edilmiştir. Şirket mevcut durumda 390.000390.000 TL yedek akçeye sahip olduğu için, kanuni sınırı aşmamak adına sadece 10.00010.000 TL daha ayırabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe matrahının belirlenmesi
600.000100.000=500.000600.000 - 100.000 = 500.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararlarının indirilmesi yasaldır.
2
Hesaplanan yedek akçe tutarının bulunması
500.000×0,05=25.000500.000 \times 0,05 = 25.000 TL
TTK uyarınca yıllık kârın %5'i yedek akçe olarak ayrılır.
3
Kanuni üst sınırın hesaplanması
2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL
Yasal yedek akçe ayırma zorunluluğu, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar devam eder.
4
Kalan yedek akçe kapasitesinin kontrolü
400.000390.000=10.000400.000 - 390.000 = 10.000 TL
Mevcut birikmiş yedek akçe ile üst sınır arasındaki fark, bu dönem ayrılabilecek maksimum tutarı belirler.
5
Ayrılacak nihai tutarın belirlenmesi
10.00010.000 TL
Hesaplanan tutar (25.00025.000 TL) ile tavan boşluğu (10.00010.000 TL) karşılaştırılır ve düşük olan tutar (sınırı aşmamak kaydıyla) ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe tavan sınırı ve geçmiş yıl zararlarının mahsubu

İpuçları

1
Yasal yedek akçe hesaplamasına başlamadan önce kârdan geçmiş yıl zararlarını mahsup etmeyi unutmayın.
2
Bulduğunuz %5'lik tutarın, toplam birikmiş yedeği sermayenin %20'sinin üzerine çıkarıp çıkarmadığını kontrol edin.
3
Ödenmiş sermaye 2.000.0002.000.000 TL ise tavan 400.000400.000 TL'dir. Şirketin zaten 390.000390.000 TL'si varsa, bu yıl en fazla ne kadar ayrılabilir?

Daha Fazla Pratik

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında kullanılan 'dağıtılan kâr' ve %10'luk oran kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 135Soru

Lale A.Ş. 10.000.00010.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin %80\%80'ini nakit, %20\%20'sini ise bir hizmet binası devrederek karşılamayı taahhüt etmiştir. Şirketin kuruluş sürecinde ve sonrasında gerçekleşen işlemler şu şekildedir:

- Kuruluş tescili öncesinde nakdi taahhüdün kanuni asgari tutarı (%25\%25) bankaya yatırılmıştır.
- Tescil tarihinde taahhüt edilen bina, ekspertiz değeri üzerinden işletme adına tescil ettirilerek teslim alınmıştır.
- Tescilden üç ay sonra, kalan nakdi borcun %40\%40'ı daha banka hesabına ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, yapılan son ödeme kaydından sonra Lale A.Ş.'nin mizanında yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.600.0003.600.000

Cevap

Son ödeme kaydı sonrası 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının bakiyesi 3.600.0003.600.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 3.600.0003.600.000 TL seçeneği, işletmenin toplam 10.000.00010.000.000 TL'lik sermaye taahhüdünden, yapılan üç ayrı ödemenin düşülmesiyle bulunur: Tescil öncesi nakdi ödeme (2.000.0002.000.000 TL), ayni sermaye olan binanın devri (2.000.0002.000.000 TL) ve kalan nakdi taahhüt olan 6.000.0006.000.000 TL'nin %40\%40'ı (2.400.0002.400.000 TL). Bu üç ödemenin toplamı olan 6.400.0006.400.000 TL, başlangıçtaki 10.000.00010.000.000 TL'lik borç bakiyesinden düşüldüğünde hesap 3.600.0003.600.000 TL borç bakiyesi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüt tutarlarını belirle.
Toplam: 10.000.00010.000.000 TL. Nakit: 10.000.000×0,80=8.000.00010.000.000 \times 0,80 = 8.000.000 TL. Ayni: 10.000.000×0,20=2.000.00010.000.000 \times 0,20 = 2.000.000 TL.
Sermaye hesabına alacak, ödenmemiş sermaye hesabına borç kaydı için başlangıç tutarları gereklidir.
2
Tescil öncesi nakdi ödemeyi hesapla.
8.000.000×0,25=2.000.0008.000.000 \times 0,25 = 2.000.000 TL ödenmiştir.
Kanuni zorunluluk gereği nakdi taahhüdün en az 1/4'ü tescilden önce ödenmelidir.
3
Ayni sermaye (bina) devrini kayda al.
2.000.0002.000.000 TL'lik ayni sermaye ödenmiştir.
Ayni sermaye unsurları tescil ile birlikte işletme varlıklarına dahil edilerek taahhüt kapatılır.
4
Son nakdi ödeme tutarını hesapla.
Kalan nakit borç: 8.000.0002.000.000=6.000.0008.000.000 - 2.000.000 = 6.000.000 TL. Ödeme: 6.000.000×0,40=2.400.0006.000.000 \times 0,40 = 2.400.000 TL.
Soruda belirtilen 'kalan nakdi borcun %40'ı' ifadesine göre ödeme tutarı belirlenir.
5
501 hesabının nihai bakiyesini bul.
10.000.000(2.000.000+2.000.000+2.400.000)=3.600.00010.000.000 - (2.000.000 + 2.000.000 + 2.400.000) = 3.600.000 TL.
Hesabın borç toplamından yapılan tüm ödeme (alacak) kayıtları çıkarılır.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı İşleyişi

İpuçları

1
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı pasifi düzenleyici bir aktif karakterli hesaptır ve ödemeler yapıldıkça alacak tarafına kayıt yapılır.
2
Nakit ödeme oranlarını hesaplarken toplam sermaye tutarını değil, sadece ortakların nakit olarak söz verdiği 8.000.0008.000.000 TL'yi baz almalısınız.
3
Sırasıyla 2.000.0002.000.000 (Nakit), 2.000.0002.000.000 (Bina) ve 2.400.0002.400.000 (Kalan nakdin %40'ı) tutarlarını 501 hesabının alacağına kaydedip bakiyeyi hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında ortaya çıkan emisyon primlerinin 501 hesabıyla ilişkisini ve özkaynaklar tablosundaki yerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 136Soru

(K) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 2020 TL olan 5.0005.000 adet hisse senedini pay başına 2828 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleri sırasında banka aracılığıyla 1.5001.500 TL tutarında komisyon gideri ödenmiştir. Bu işlemin muhasebeleştirilmesi sonucunda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesabın alacak tarafına 38.50038.500 TL kaydedilir.

Cevap

Yapılacak yevmiye kaydında 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacak tarafına 38.500 TL kaydedilir.
Doğru yanıt olan seçenek, ihraç bedeli (140.000140.000 TL) ile nominal değer (100.000100.000 TL) arasındaki 40.00040.000 TL'lik farktan, 1.5001.500 TL'lik ihraç komisyonunun düşülmesiyle ulaşılan 38.50038.500 TL net tutarın pasif karakterli bir hesap olan 520 nolu hesabın alacağına kaydedilmesini ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini ve toplam nominal değeri hesaplayınız.
İhraç Bedeli: 5.000×28=140.0005.000 \times 28 = 140.000 TL; Nominal Değer: 5.000×20=100.0005.000 \times 20 = 100.000 TL.
Emisyon primini bulmak için öncelikle bu iki temel değerin hesaplanması gerekir.
2
Brüt emisyon primini (ihraç farkını) bulunuz.
Brüt Prim: 140.000100.000=40.000140.000 - 100.000 = 40.000 TL.
Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde satılması durumunda aradaki fark emisyon primini oluşturur.
3
İhraç giderlerini brüt primden düşerek net emisyon primini hesaplayınız.
Net Prim: 40.0001.500=38.50040.000 - 1.500 = 38.500 TL.
Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde ihraçla ilgili giderler doğrudan emisyon priminden mahsup edilir.
4
Muhasebe kaydını ve hesabın işleyiş yönünü belirleyiniz.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Pasif Karakterli) Hesabı Alacaklandırılır.
Emisyon primleri öz kaynaklar grubunda yer alan pasif karakterli hesaplardır ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İhraç Primlerinin (Emisyon Primi) netleştirilerek öz kaynaklarda muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

İhraç giderlerinin emisyon primini aşması durumunda, aşan kısmın hangi hesaba kaydedileceğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru

Bir işletme, sermaye artırımı kararı çerçevesinde nominal değeri 5050 TL olan 2.0002.000 adet hisse senedini tanesi 6565 TL'den ihraç etmiştir. Buna göre, ihraç fiyatı ile nominal değer arasındaki toplam farkın kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri

Cevap

İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkın kaydedileceği hesap 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabıdır.
Hisse senedi ihraç primleri, bir sermaye yedeği olup Tekdüzen Hesap Planı'nda 520 kodlu hesapta izlenir. Soruda verilen 30.00030.000 TL'lik fark (130.000100.000130.000 - 100.000), işletmenin öz kaynaklarını artıran bir unsurdur ve doğrudan bilanço hesabı olan 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değerin hesaplanması
2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL
Sermaye hesabına (500) kaydedilecek tutarı belirlemek için.
2
Toplam ihraç bedelinin hesaplanması
2.000×65=130.0002.000 \times 65 = 130.000 TL
İşletmenin kasasına veya bankasına girecek toplam tutarı belirlemek için.
3
İhraç primi tutarının hesaplanması
130.000100.000=30.000130.000 - 100.000 = 30.000 TL
Nominal değeri aşan kısmın (emisyon primi) miktarını bulmak için.
4
Muhasebe hesabının belirlenmesi
520 Hisse Senedi İhraç Primleri
Tekdüzen Hesap Planı'na göre emisyon primleri bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), işletmenin öz kaynakları altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda yer alan ve hisse senetlerinin nominal değerinden yüksek bedelle satılması sonucu oluşan bir kalemdir.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin sermayeye ilave edilmesi durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 138Soru

Bir anonim şirket, sermaye artırımı yoluyla nominal değeri 55 TL olan 30.00030.000 adet hisse senedini pay başına 88 TL bedelle ihraç etmiştir. Bu ihraç işlemi sırasında banka aracılığıyla 4.0004.000 TL tutarında aracılık komisyonu ödenmiştir.

Buna göre, hisse senedi ihraç priminin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 86.00086.000 TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri, ihraç giderleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İhraç primi, hisse senedinin nominal değeri (150.000150.000 TL) ile ihraç edilen piyasa değeri (240.000240.000 TL) arasındaki farktır. Mevcut senaryoda brüt prim 90.00090.000 TL'dir. Ancak bu işlem için yapılan 4.0004.000 TL tutarındaki komisyon ödemesi, doğrudan bu primden düşülerek muhasebeleştirilir. Sonuç olarak ortaya çıkan 86.00086.000 TL net tutar, öz kaynakları temsil eden ve pasif karakterli bir hesap olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacak tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini ve toplam nominal değeri hesaplayınız.
Toplam İhraç Bedeli: 30.000×8=240.00030.000 \times 8 = 240.000 TL; Toplam Nominal Değer: 30.000×5=150.00030.000 \times 5 = 150.000 TL.
İhraç primi, satış fiyatı ile nominal değer arasındaki farktır.
2
Brüt ihraç primini bulunuz ve ihraç giderlerini mahsup ediniz.
Brüt Prim: 240.000150.000=90.000240.000 - 150.000 = 90.000 TL; Net Prim: 90.0004.000=86.00090.000 - 4.000 = 86.000 TL.
Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraç giderleri primden düşülür.
3
Muhasebe kaydını belirleyiniz.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 86.00086.000 TL alacaklandırılır.
Sermaye yedekleri öz kaynak kalemi olduğu için artışlar alacak tarafına yazılır.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), bir işletmenin hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla ihraç etmesi sonucu oluşan ve öz kaynaklar altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda izlenen bir kalemdir.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen paylara ilişkin iptal kârlarının (521 hesap) hangi durumlarda ve nasıl kaydedildiğini inceleyerek öz kaynaklar konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 139Soru

(S)(S) Anonim Şirketi, 1.000.0001.000.000 TL olan sermayesini 1.500.0001.500.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Sermaye artışının 200.000200.000 TL'lik kısmı geçmiş yıllar kârlarından karşılanırken, kalan 300.000300.000 TL'lik nominal değerli kısım için yeni hisse senetleri ihraç edilmiştir. Bu hisse senetleri 340.000340.000 TL bedelle nakden satılmış ve tutarın tamamı işletmenin banka hesabına yatırılmıştır.

Buna göre, nakdi sermaye taahhüdünün yerine getirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının 40.00040.000 TL alacaklandırılması doğru işlemdir.
İşletmenin nominal değeri 300.000300.000 TL olan hisse senetlerini 340.000340.000 TL'ye satması, nominal değerin üzerinde bir tahsilat yapıldığını gösterir. Muhasebe kurallarına göre bu fark, sermaye yedeği niteliğindeki "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabında alacak taraflı izlenir. Bu işlem öz kaynaklarda toplamda bir artış yaratırken sermaye hesabını (500) etkilemez, sadece ilgili yedeği artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Nakdi sermaye taahhüdünün nominal değerini ve gerçekleşen tahsilat tutarını belirleme.
Nominal Değer: 300.000300.000 TL, Tahsil Edilen Tutar: 340.000340.000 TL.
Sermaye artırımında nakit olarak taahhüt edilen kısım ile bu kısmın satış bedeli arasındaki farkın tespiti için gereklidir.
2
Emisyon primini (Hisse Senedi İhraç Primleri) hesaplama.
340.000340.000 TL (Satış Bedeli) - 300.000300.000 TL (Nominal Değer) = 40.00040.000 TL.
Nominal değerin üzerinde yapılan satışlar muhasebe standartlarına göre emisyon primi olarak kaydedilir.
3
Yevmiye kaydını oluşturma.
102 Bankalar (Borçlu: 340.000340.000), 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacaklı: 300.000300.000), 520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Alacaklı: 40.00040.000).
Varlık artışı borçta, taahhüdün yerine getirilmesi ve sermaye yedeği artışı alacakta gösterilir.

Anahtar Kavram

Emisyon Primi Muhasebeleştirmesi

Daha Fazla Pratik

İç kaynaklardan (yedekler, kârlar) yapılan sermaye artırımlarının bilanço toplamını değiştirip değiştirmediği üzerine bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 140Soru

Petek A.Ş. 2.400.0002.400.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin 600.000600.000 TL'lik kısmını bir kamyonet (taşıt) devrederek, kalan kısmını ise nakdi olarak taahhüt etmişlerdir. Şirketin tesciliyle birlikte ayni sermaye teslim alınmış ve nakdi sermaye taahhüdünün kanuni asgari tutarı (%25\%25) ortaklarca bankaya yatırılmıştır. Daha sonraki bir tarihte ortaklar, kalan nakdi sermaye borçlarının %40\%40'ını daha nakit olarak ödemişlerdir.

Bu işlemler sonucunda işletmenin kayıtlarında yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye (-)" hesabının vereceği bakiye aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 810.000810.000 TL

Cevap

810.000810.000 TL tutarındaki bakiye
Doğru yanıt olan tutar, toplam sermaye taahhüdü olan 2.400.0002.400.000 TL'den sırasıyla ayni sermaye devri (600.000600.000 TL), tescil anındaki ilk nakit ödeme (450.000450.000 TL) ve sonradan yapılan ikinci nakit ödemenin (540.000540.000 TL) çıkarılmasıyla elde edilen net ödenmemiş sermaye tutarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüdünün unsurlarını ayrıştırın.
Toplam Sermaye: 2.400.0002.400.000 TL; Ayni: 600.000600.000 TL; Nakdi: 1.800.0001.800.000 TL
Hesaplamalara temel teşkil eden nakit ve ayni kısımları belirlemek gerekir.
2
Tescil anında gerçekleşen ödemeleri hesaplayın.
Ayni Ödeme: 600.000600.000 TL; İlk Nakit Ödeme (%.25\%.25): 1.800.000×0,25=450.0001.800.000 \times 0,25 = 450.000 TL
Tescil ile birlikte ayni sermaye tam ödenmiş kabul edilir ve nakdi kısmın kanuni asgari tutarı bankaya yatar.
3
İkinci nakit ödeme tutarını bulun.
Kalan Nakit Borç: 1.800.000450.000=1.350.0001.800.000 - 450.000 = 1.350.000 TL; İkinci Ödeme (%.40\%.40): 1.350.000×0,40=540.0001.350.000 \times 0,40 = 540.000 TL
Soru metnine göre ikinci ödeme, tescil sonrası kalan borç üzerinden hesaplanır.
4
Hesabın nihai bakiyesini (ödenmemiş kısmı) hesaplayın.
Bakiye: 2.400.000(600.000+450.000+540.000)=810.0002.400.000 - (600.000 + 450.000 + 540.000) = 810.000 TL
501 hesabı taahhütle borçlanır, yapılan her ödeme ile alacaklanarak azalır.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüdünün Muhasebeleştirilmesi ve 501 Hesabının İşleyişi

İpuçları

1
Ödenmemiş sermaye hesabı, sermaye taahhüdü yapıldığında borç tarafına kayıt yapılarak açılır.
2
Ayni sermayenin işletmeye devredilmesi ve bankaya nakit yatırılması, bu hesabın alacak tarafına kayıt yapılmasını sağlar.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdü yerine getirilirken nominal değerin üzerinde pay ihracı (emisyon primi) durumunda 520 hesabının kullanımını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 7 / 17Sonraki
Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 7 | Examkin