Dönem Net Kârının Dağıtımı İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe

Soru 1Soru →

İşletme genel kurulu, geçmiş yıllar kârlarından $150.000$ TL tutarındaki kısmın ortaklara nakit temettü olarak dağıtılmasına karar vermiştir. Bu kararın muhasebeleştirilmesi amacıyla yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

331 Ortaklara Borçlar

570 Geçmiş Yıllar Kârları

100 Kasa

590 Dönem Net Kârı

540 Yasal Yedekler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 331 Ortaklara Borçlar

Cevap

Kârın ortaklara dağıtılmasına karar verildiğinde işletme için bir borç doğduğundan '331 Ortaklara Borçlar' hesabı alacaklandırılır.

İşletme yetkili organları (Genel Kurul) kârın dağıtılmasına karar verdiğinde, bu işlem işletme için bir borç doğurur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre ortaklara ödenecek temettüler, kısa vadeli bir yabancı kaynak olan Ortaklara Borçlar hesabının alacağında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Kârın kaynağını belirleme

Dağıtılacak tutar '570 Geçmiş Yıllar Kârları' hesabından karşılanır.

Dönem net kârı, izleyen yılın başında bu hesaba devredilmiştir.

2

Borç tahakkukunu kaydetme

Ortaklara ödenecek temettü tutarı '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacağına kaydedilir.

Karar anında nakit çıkışı değil, ödeme yükümlülüğü (borç) doğar.

3

Yevmiye kaydını tamamlama

570 Geçmiş Yıllar Kârları (Borçlu), 331 Ortaklara Borçlar (Alacaklı).

Öz kaynaklarda azalış (borç) ve borçlarda artış (alacak) prensibi uygulanır.

Anahtar Kavram

Kâr Dağıtımında Tahakkuk Esası

İpuçları

1

Kâr dağıtım kararı alındığında işletmenin ortaklara olan borcu artar mı yoksa azalır mı?

2

Borçlardaki artışlar ilgili hesabın hangi tarafına kaydedilir?

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtımı sonucu ödeme yapıldığında (örneğin bankadan) hangi hesabın borçlandırılacağını düşününüz.

Tahmini Süre:45s

Soru 2Soru →

Bir anonim şirketin $2025$ yılı dönem sonu verileri ve kâr dağıtımına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi / Bilgi	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$120.000$
Dönem Net Kârı	$350.000$
Geçmiş Yıl Zararları	$50.000$

Şirket genel kurulu kârın aşağıdaki şekilde dağıtılmasına karar vermiştir:
- Ortaklara I. Temettü olarak ödenmiş sermayenin $\%5$ 'i oranında pay verilecektir.
- Ortaklara II. Temettü olarak $80.000$ TL nakit ödeme yapılacaktır.
- Yönetim kurulu üyelerine kâr payı olarak $20.000$ TL tahsis edilecektir.

Bu verilere göre, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca işletmenin ayırması gereken toplam yasal yedek akçe (I. ve II. Tertip toplamı) tutarı kaç TL'dir?

25.000

27.500

30.000

23.000

15.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $25.000$

Cevap

İşletmenin ayırması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı

25.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

25.000

TL tutarı; Türk Ticaret Kanunu'na uygun olarak I. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin (

15.000

TL) ve II. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin (

10.000

TL) toplamıdır. Hesaplamada I. Tertip için kârdan geçmiş yıl zararı indirilmiş, II. Tertip için ise ortaklara ve yönetim kuruluna dağıtılan toplam kâr payından sermayenin

\%5

'lik kısmı düşülerek

\%10

oranı uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması

15.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları)

\times \%5

formülüyle hesaplanır.

(350.000 - 50.000) \times 0,05 = 15.000

TL. Birikmiş yedek akçe (

120.000

TL), sermayenin

\%20

tavanına (

200.000

TL) ulaşmadığı için tamamı ayrılır.

2

I. Temettü tutarının belirlenmesi

50.000

TL

I. Temettü, ödenmiş sermayenin

\%5

'idir.

1.000.000 \times 0,05 = 50.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının bulunması

100.000

TL

II. Tertip matrahı, ortaklara ve diğer kâr payı alacaklılarına dağıtılan toplam tutardan ödenmiş sermayenin

\%5

'inin çıkarılmasıyla bulunur. Toplam dağıtım =

50.000

(I. Temettü) +

80.000

(II. Temettü) +

20.000

(Yönetim Kurulu) =

150.000

TL. Matrah =

150.000 - 50.000 = 100.000

TL.

4

II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması

10.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek Akçe, belirlenen matrahın

\%10

'udur.

100.000 \times 0,10 = 10.000

TL.

5

Toplam Yasal Yedek Akçe tutarının bulunması

25.000

TL

I. Tertip (

15.000

TL) + II. Tertip (

10.000

TL) =

25.000

TL.

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçe Tertipleri ve Hesaplama Esasları

İpuçları

1

Yasal yedek akçe hesaplamalarında I. Tertip ve II. Tertip kurallarını ayrı ayrı düşünmelisiniz.

2

I. Tertip için matrahtan geçmiş yıl zararlarını düşmeyi, II. Tertip için ise matrahtan ödenmiş sermayenin

\%5

'ini çıkarmayı unutmayın.

3

II. Tertip sadece ortaklara dağıtılan kâr payı üzerinden değil, yönetim kuruluna dağıtılan kâr payı gibi tüm dağıtılan kâr unsurları üzerinden (toplam dağıtım -

\%5

sermaye) hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

II. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin sadece anonim şirketlerde ve kâr dağıtımı kararı alındığında söz konusu olduğunu unutmayın.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 3Soru →

$2025$ yılı faaliyet dönemi sonunda $800.000$ TL dönem net kârı elde eden ABC Anonim Şirketi'ne ait bazı bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kalemi / Bilgi	Tutar / Oran
Ödenmiş Sermaye	$4.000.000$ TL
Geçmiş Yıllar Zararları (580)	$200.000$ TL
Genel Kurul Kâr Dağıtım Kararı	Yasal yükümlülükler sonrası ödenmiş sermayenin $\%5$ 'i oranında birinci temettü ve ayrıca $100.000$ TL tutarında ikinci temettü dağıtılması

Şirket ana sözleşmesinde yasal yedekler dışında bir yedek ayrılması öngörülmemiştir. Buna göre, kâr dağıtımına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

30.000

TL

40.000

TL

50.000

TL

70.000

TL

10.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $40.000$ TL

Cevap

Şirketin ayırması gereken toplam yasal yedek tutarı

40.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, I. Tertip Yasal Yedek Akçe (

30.000

TL) ile II. Tertip Yasal Yedek Akçe (

10.000

TL) değerlerinin toplamını doğru bir şekilde yansıtmaktadır. Hesaplamalarda geçmiş yıl zararları I. tertip için mahsup edilmiş ve II. tertip için sermayenin

\%5

'lik muafiyet sınırı dikkate alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

30.000

TL

Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın

\%5

'idir:

(800.000 - 200.000) \times 0,05 = 30.000

TL.

2

Birinci Temettü tutarı belirlenir.

200.000

TL

Birinci temettü, ödenmiş sermayenin

\%5

'i olarak hesaplanır:

4.000.000 \times 0,05 = 200.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

10.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek, ortaklara dağıtılan toplam temettüden ödenmiş sermayenin

\%5

'i düşüldükten sonra kalan tutarın

\%10

'udur. Dağıtılan toplam temettü

200.000

(I. Temettü) +

100.000

(II. Temettü) =

300.000

TL'dir. İşlem:

(300.000 - 200.000) \times 0,10 = 10.000

TL.

4

Toplam yasal yedek tutarı toplanır.

40.000

TL

I. Tertip (

30.000

TL) ve II. Tertip (

10.000

TL) yasal yedeklerin toplamı 540 hesabına alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Anonim şirketlerde kâr dağıtımı sırasında yasal yedeklerin kademeli hesaplanması ve II. Tertip yedek akçe matrahının belirlenmesi.

İpuçları

1

Yasal yedek akçeler I. Tertip ve II. Tertip olarak iki aşamada hesaplanır.

2

I. Tertip yasal yedek ayrılırken kâr rakamından geçmiş yıllar zararlarını düşmeyi unutmayın.

3

II. Tertip yasal yedek, dağıtılan toplam kâr payından ödenmiş sermayenin

\%5

'lik kısmını çıkardıktan sonra kalan tutarın

\%10

'udur.

Daha Fazla Pratik

İkinci temettü dağıtımının yapılmadığı ancak yönetim kurulu üyelerine kârdan pay verildiği durumlarda II. Tertip yasal yedeğin nasıl hesaplandığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 4Soru →

ABC Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı dönem sonuna ilişkin bazı öz kaynak bilgileri ve kâr dağıtım kararları şöyledir:

Hesap / Bilgi	Tutar
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$ TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe (Birikmiş)	$395.000$ TL
Dönem Net Kârı	$500.000$ TL
Geçmiş Yıllar Zararları	$40.000$ TL

Şirket genel kurulu; kanuni yedeklerin ayrılmasından sonra, ödenmiş sermayenin $\%5$ ’i oranında I. temettü dağıtılmasına, personele $20.000$ TL kâr payı verilmesine ve kalan tutarın olağanüstü yedeklere aktarılmasına karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtımına ilişkin yevmiye kaydında "542 Olağanüstü Yedekler" hesabına aktarılacak tutar kaç TL’dir?

315.000

333.000

335.000

353.000

373.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $333.000$

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda kalan kâr payı olan

333.000

TL olağanüstü yedeklere aktarılmalıdır.

Dönem net kârı olan

500.000

TL'den öncelikle

40.000

TL geçmiş yıl zararı mahsup edilerek

460.000

TL'lik dağıtılabilir matraha ulaşılır. I. Tertip yasal yedek akçe normalde

23.000

TL çıksa da, birikmiş yedekler sermayenin

\%20

’si olan

400.000

TL limitine çok yaklaştığı için sadece eksik kalan

5.000

TL ayrılır. Ardından ödenmiş sermaye üzerinden

\%5

oranında (

100.000

TL) I. temettü hesaplanır. Personele

20.000

TL pay verilir. II. Tertip yasal yedek akçe için dağıtılan toplam tutardan (

120.000

TL) ödenmiş sermayenin

\%5

’i (

100.000

TL) çıkarılarak kalan

20.000

TL üzerinden

\%10

oranında

2.000

TL ayrılır. Tüm bu kalemler toplam kârdan düşüldüğünde (

460.000 - 127.000

) kalan

333.000

TL olağanüstü yedeklere aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1

Dağıtılabilir kârın ve I. Tertip Yasal Yedek matrahının belirlenmesi

500.000 - 40.000 = 460.000

TL

Yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararları mahsup edilmelidir.

2

I. Tertip Yasal Yedek Akçenin hesaplanması ve limit kontrolü

5.000

TL

I. Tertip Yedek Akçe tutarı

460.000 \times \%5 = 23.000

TL olarak hesaplansa da; birikmiş yedek akçe (

395.000

TL), ödenmiş sermayenin

\%20

’sine (

2.000.000 \times \%20 = 400.000

TL) ulaşana kadar ayrılabilir. Aradaki fark

5.000

TL olduğu için sadece bu tutar ayrılır.

3

I. Temettü ve Personel kâr payının hesaplanması

I. Temettü:

100.000

TL, Personel:

20.000

TL

I. Temettü ödenmiş sermaye üzerinden hesaplanır (

2.000.000 \times \%5 = 100.000

TL). Personel payı soruda maktu olarak verilmiştir.

4

II. Tertip Yasal Yedek Akçenin hesaplanması

2.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek, pay sahiplerine ve kâra katılan diğer kişilere dağıtılan tutardan (I. Temettü hariç)

\%10

oranında ayrılır. Matrah:

(100.000 + 20.000) - 100.000 = 20.000

TL. Yedek:

20.000 \times \%10 = 2.000

TL.

5

Olağanüstü yedeklere kalan tutarın hesaplanması

333.000

TL

Kalan kâr (

460.000

) - [I. Yedek (

5.000

) + I. Temettü (

100.000

) + Personel (

20.000

) + II. Yedek (

2.000

)] =

333.000

TL.

Anahtar Kavram

Dönem net kârının dağıtımında yasal yedek akçelerin limit kontrolü ve dağıtım hiyerarşisi.

İpuçları

1

Öncelikle dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararlarını mahsup etmeyi unutmayın.

2

Birikmiş I. Tertip yasal yedek akçenin tutarına dikkat edin; ödenmiş sermayenin %20'sini aşamaz.

3

II. Tertip yasal yedek akçe matrahını bulurken 'dağıtılan toplam kâr - sermayenin %5'i' formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kâr yerine zarar etmesi durumunda yedek akçe mahsup kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kâr dağıtım tablosu hazırlayarak her bir kalemi hiyerarşik sıraya göre düşerek kalanı bulmak, hata riskini azaltan en güvenli yöntemdir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 5Soru →

Bir anonim şirketin genel kurulu, $350.000$ TL tutarındaki dönem net kârının ortaklara nakit temettü olarak dağıtılmasına karar vermiştir. Bu kâr dağıtım kararına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

331 Ortaklara Borçlar

100 Kasa

590 Dönem Net Kârı

540 Yasal Yedekler

500 Sermaye

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 331 Ortaklara Borçlar

Cevap

Ortaklara nakit temettü dağıtım kararı alındığında '331 Ortaklara Borçlar' hesabı alacaklandırılır.

Dönem net kârının ortaklara nakit olarak dağıtılmasına karar verilmesi, işletme açısından bir borç doğurur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre ortaklara ödenecek temettüler, borç kesinleştiği anda '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacak tarafına kaydedilerek izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Kâr dağıtım kararının muhasebe mantığının belirlenmesi

İşletme için bir borç doğmuştur (Tahakkuk esası).

Genel kurul kararı ile kârın bir kısmı ortaklara ait hale gelmiştir.

2

İlgili hesabın seçilmesi ve kayıt yönünün belirlenmesi

Pasif karakterli '331 Ortaklara Borçlar' hesabı alacaklandırılır.

İşletmenin üçüncü kişilere (ortaklara) olan borcu arttığı için pasif hesap alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Kâr Dağıtımında Tahakkuk Esası

İpuçları

1

Kâr dağıtım kararı alındığında işletme için bir nakit çıkışı mı olur yoksa bir borç mu doğar?

2

İşletmenin ortaklarına olan kısa vadeli borçlarını izlediği 3'lü gruptaki hesabı hatırlayın.

3

Karar anında 590 (veya 570) borçlandırılırken, ortaklara ödenecek paylar '331 Ortaklara Borçlar' hesabına alacak yazılır.

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtımının yapıldığı (ödemenin gerçekleştiği) andaki muhasebe kaydını inceleyerek aradaki farkı pekiştirin.

Tahmini Süre:45s

Soru 6Soru →

H Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonundaki '590 Dönem Net Kârı' hesabı $750.000$ TL alacak bakiyesi vermektedir. Şirket genel kurulu, bu kârın aşağıdaki tabloda belirtilen tutarlar ve öncelikler çerçevesinde dağıtılmasına karar vermiştir:

Dağıtım Kalemi	Tutarı
I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$37.500$ TL
Ortaklara Nakit I. Temettü	$150.000$ TL
Yönetim Kurulu Üyeleri Kâr Payı	$20.000$ TL
II. Tertip Yasal Yedek Akçe	$15.500$ TL
Ortaklara Nakit II. Temettü	$100.000$ TL

Kâr dağıtım kararına göre, dağıtılmayan kâr tutarının tamamının şirket bünyesinde bırakılarak olağanüstü yedeklere aktarılması kararlaştırılmıştır.

Buna göre, kâr dağıtımına ilişkin yevmiye kaydı yapıldığında '542 Olağanüstü Yedekler' hesabına alacak kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

427.000

442.500

542.500

562.500

750.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $427.000$

Cevap

Dönem net kârından kâr dağıtım tablosundaki tüm unsurların çıkarılmasıyla ulaşılan

427.000

TL tutarıdır.

427.000

TL tutarı, dönem net kârı olan

750.000

TL'den I. ve II. tertip yedek akçelerin, ortaklara ödenecek tüm temettülerin ve yönetim kurulu kâr payının toplamı olan

323.000

TL'nin çıkarılmasıyla elde edilmektedir. Bu bakiye, kâr dağıtım kaydında öz kaynakları artıran pasif bir hesap olan 542 Olağanüstü Yedekler hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Dağıtılmasına karar verilen tüm kalemlerin toplam tutarını hesaplayınız.

37.500 + 150.000 + 20.000 + 15.500 + 100.000 = 323.000

TL

Olağanüstü yedeklere aktarılacak tutarı bulmak için öncelikle kârın ne kadarının diğer hesaplara (yedekler, temettüler, kâr payları) dağıtıldığını bilmek gerekir.

2

Dönem net kârı tutarından toplam dağıtım tutarını çıkararak kalan (dağıtılmayan) kârı hesaplayınız.

750.000 - 323.000 = 427.000

TL

Genel kurul kararı gereği, kârdan ayrılan yasal yedekler ve ödenen temettülerden sonra kalan tutar Olağanüstü Yedekler hesabına aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü yedekler, işletme genel kurulunun isteği ile kârdan ayrılan ve dağıtılmayıp işletmede bırakılan kâr tutarını temsil eder.

İpuçları

1

Olağanüstü yedek, kârın dağıtılmayan 'artık' kısmıdır.

2

Soruda verilen tüm dağıtım kalemlerini (yedekler, temettüler ve kâr payları) tek bir havuzda toplayıp kârdan düşünüz.

3

750.000

TL'den tabloda gördüğünüz 5 kalemin toplamını çıkardığınızda kalan tutar aradığınız cevaptır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, I. ve II. tertip yedek akçelerin tutar olarak verilmediği, sizin hesaplamanız gereken (sermaye ve ödenmiş sermaye verileri içeren) senaryolarla çözmeye çalışın.

Alternatif Yöntem

Muhasebe kaydı üzerinden gitmek gerekirse; 590 Dönem Net Kârı borçlandırılırken (

750.000

), alacak tarafında 331, 335 ve 540 gibi hesaplar toplamda

323.000

TL yer alır. Kayıt denkleştirildiğinde 542 hesabına gereken alacak tutarı bulunmuş olur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

ABC Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı dönem sonu kâr dağıtımına ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Bilgi / Hesap	Tutar
Dönem Net Kârı	$600.000$ TL
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$ TL
Ayrılan I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$30.000$ TL
Ortaklara Dağıtılması Kararlaştırılan Toplam Brüt Temettü	$450.000$ TL

Bu verilere göre, Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde şirketin ayırması gereken "II. Tertip Yasal Yedek Akçe" tutarı kaç TL'dir?

35.000

45.000

25.000

17.500

30.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $35.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

35.000

TL'dir.

Türk Ticaret Kanunu'na göre II. Tertip Yasal Yedek Akçe, pay sahiplerine ödenmiş sermayenin

\%5

'i oranında kâr payı (I. Temettü) ayrıldıktan sonra, kalan dağıtılabilir kârın

\%10

'u olarak hesaplanır. Bu soruda toplam temettü

450.000

TL, sermayenin

\%5

'i ise

100.000

TL'dir. Aradaki

350.000

TL'lik farkın

\%10

'u olan

35.000

TL doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Temettü barajının (Ödenmiş sermayenin

\%5

'i) hesaplanması

2.000.000 \times 0,05 = 100.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek Akçe, ortaklara dağıtılan kârın ödenmiş sermayenin

\%5

'ini aşan kısmı üzerinden hesaplanır.

2

II. Tertip yasal yedek akçe matrahının (aşım tutarının) bulunması

450.000 - 100.000 = 350.000

TL

Toplam brüt temettüden,

\%5

'lik sermaye payı (I. Temettü barajı) mahsup edilir.

3

Matraha

\%10

oranının uygulanması

350.000 \times 0,10 = 35.000

TL

TTK uyarınca, belirlenen matrahın

\%10

'u II. tertip yasal yedek akçe olarak ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama Mantığı

İpuçları

1

II. Tertip yedek akçe hesaplanırken toplam dağıtılan temettü tutarı esas alınır.

2

Hesaplamaya başlamadan önce ödenmiş sermayenin

\%5

'ini hesaplayıp toplam temettüden çıkarmalısınız.

3

Matrahı bulmak için

450.000 - (2.000.000 \times 0,05)

işlemini yapın, ardından sonucun

\%10

'unu alın.

Daha Fazla Pratik

Eğer kâr dağıtımında ortaklar dışında yönetim kurulu üyelerine de pay verilseydi, bu payların da matraha dahil edilmesi gerektiğini unutmayın.

Alternatif Yöntem

Matrahı tek bir formülle şu şekilde kurabilirsiniz:

[(Toplam Temettü) - (Sermaye \times 0,05)] \times 0,10

.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8Soru →

Bir anonim şirket $2025$ yılı dönem net kârı olan $800.000$ TL'nin dağıtılmasına karar vermiştir. Şirketin ödenmiş sermayesi $3.000.000$ TL olup, kâr dağıtımı öncesinde yasal yedek akçe tavanına henüz ulaşılmamıştır. Genel kurul; I. tertip yasal yedek akçe ayrıldıktan sonra ortaklara toplam $400.000$ TL nakit temettü dağıtılmasını kararlaştırmıştır. Buna göre, kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına yazılacak toplam tutar kaç TL'dir?

40.000

65.000

80.000

25.000

150.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 65.000

Cevap

540 Yasal Yedekler hesabına kaydedilecek toplam tutar

65.000

TL'dir.

Toplam yasal yedek tutarı, dönem net kârının %5'i olan I. tertip (

40.000

TL) ile dağıtılan temettünün ödenmiş sermayenin %5'ini aşan kısmının %10'u olan II. tertip (

25.000

TL) tutarlarının toplamıdır (

65.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

800.000 \times 0,05 = 40.000

TL

Türk Ticaret Kanunu'na göre dönem net kârının

\%5

'i oranında I. tertip yasal yedek akçe ayrılır.

2

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahı belirlenir (I. Temettü sınırı).

3.000.000 \times 0,05 = 150.000

TL

II. tertip yasal yedek akçe, ortaklara dağıtılan kâr payının ödenmiş sermayenin

\%5

'ini aşan kısmı üzerinden hesaplanır.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

(400.000 - 150.000) \times 0,10 = 25.000

TL

Dağıtılacak toplam temettüden (

400.000

) sermaye payı (

150.000

) çıkarıldıktan sonra kalan tutarın

\%10

'u II. tertip olarak ayrılır.

4

Toplam yasal yedek tutarı bulunur.

40.000 + 25.000 = 65.000

TL

Hem I. hem de II. tertip yasal yedek akçeler 540 Yasal Yedekler hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçelerin (I. ve II. tertip) hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1

Yasal yedeklerin hem I. tertip hem de II. tertip kısımlarını ayrı ayrı hesaplayıp toplamayı unutmayın.

2

II. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken, dağıtılacak toplam temettüden ödenmiş sermayenin %5'ini çıkarmanız gerekir.

3

I. Tertip: 800.000 x %5; II. Tertip: (400.000 - (3.000.000 x %5)) x %10 formüllerini kullanın.

Daha Fazla Pratik

Eğer şirketin kâr dağıtımı öncesinde geçmiş yıl zararları olsaydı, I. tertip yasal yedek matrahı nasıl değişirdi?

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

Bir anonim şirketin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Bilgi	Tutar
$590$ Dönem Net Kârı	$500.000$ TL
$580$ Geçmiş Yıllar Zararları (-)	$100.000$ TL
$500$ Sermaye (Ödenmiş Kısmı)	$2.000.000$ TL

Şirket genel kurulu; dönem net kârından geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmesine, kalan tutar üzerinden yasal yedek akçelerin ayrılmasına ve ortaklara toplam $250.000$ TL brüt nakit temettü dağıtılmasına karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtım kararı sonrası yapılacak yevmiye kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

35.000

40.000

20.000

45.000

15.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $35.000$

Cevap

35.000

TL tutarındaki seçenek doğrudur.

Dönem net kârından (

500.000

TL) geçmiş yıl zararları (

100.000

TL) mahsup edildikten sonra kalan

400.000

TL üzerinden

\%5

oranında

20.000

TL I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır. Ardından, dağıtılmasına karar verilen

250.000

TL temettüden, ödenmiş sermayenin

\%5

'ine denk gelen

100.000

TL (birinci temettü) düşülür ve kalan

150.000

TL üzerinden

\%10

oranında

15.000

TL II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır. Bu iki tutarın toplamı olan

35.000

TL, kâr dağıtım kaydında '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

(

500.000

-

100.000

)

\times

\%5

=

20.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın

\%5

'i oranında ayrılır.

2

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasına esas olacak temettü tutarı (I. Temettü) belirlenir.

2.000.000

\times

\%5

=

100.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek Akçe, pay sahiplerine ödenmiş sermayenin

\%5

'i oranında kâr payı dağıtıldıktan sonra kalan dağıtılacak tutar üzerinden hesaplanır.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

(

250.000

-

100.000

)

\times

\%10

=

15.000

TL

Kalan

150.000

TL tutarındaki kâr payının

\%10

'u II. Tertip Yasal Yedek Akçe olarak tefrik edilir.

4

540 Yasal Yedekler hesabına kaydedilecek toplam tutar bulunur.

20.000

+

15.000

=

35.000

TL

Hem I. hem de II. Tertip yasal yedekler Tekdüzen Hesap Planı'nda aynı hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçe Hesaplama Kuralları

Soru 10Soru →

Bir anonim şirketin genel kurulu, $2025$ yılı faaliyetleri sonucunda oluşan ve bilançoda izlenen kârın bir kısmının ortaklara nakit temettü olarak dağıtılmasına karar vermiştir. Bu kâr dağıtım kararının muhasebeleştirilmesi aşamasında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

570 Geçmiş Yıllar Kârları

590 Dönem Net Kârı

331 Ortaklara Borçlar

540 Yasal Yedekler

131 Ortaklardan Alacaklar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 570 Geçmiş Yıllar Kârları

Cevap

Kâr dağıtım kararının muhasebeleştirilmesinde borçlandırılması gereken hesap 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabıdır.

Kâr dağıtım kararı, işletmenin öz kaynakları arasında yer alan kârın bir kısmının yükümlülüğe dönüşmesi işlemidir. Dağıtım kararı genellikle faaliyet yılını izleyen dönemde alındığı için, dağıtılacak tutar '570 Geçmiş Yıllar Kârları' hesabından düşülür (borçlandırılır).

Adım Adım Çözüm

1

Kârın kaynağını belirleme

Dağıtılacak kârın bilançoda 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabında bulunduğu tespit edilir.

Genel kurul kararı izleyen yılın Mart veya Nisan aylarında alındığından, dönem net kârı çoktan geçmiş yıllar kârlarına devredilmiştir.

2

Muhasebe kaydını oluşturma

570 Geçmiş Yıllar Kârları Hesabı (Borç) / 331 Ortaklara Borçlar Hesabı (Alacak) kaydı planlanır.

Öz kaynaklarda azalış (borç) ve yabancı kaynaklarda artış (alacak) prensibi uygulanır.

Anahtar Kavram

Kâr Dağıtım Kararının Tahakkuk Kaydı

İpuçları

1

Kâr dağıtımı öz kaynakları azaltan bir işlemdir.

2

Bir anonim şirketin dağıtacağı kâr, genellikle bir önceki yıla ait olduğundan bilançoda hangi hesapta izlendiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtım kaydının alacak tarafında hangi hesapların (yedekler ve borçlar) yer alabileceğini inceleyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 11Soru →

Z Anonim Şirketi’nin $2026$ yılı kâr dağıtımı öncesindeki bazı hesap bakiyeleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kodu ve Adı	Tutar (TL)
$500$ Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$
$540$ Yasal Yedekler (I. Tertip)	$392.000$
$580$ Geçmiş Yıllar Zararları (-)	$100.000$
$590$ Dönem Net Kârı	$600.000$

Şirket genel kurulu, dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düştükten sonra kalan tutar üzerinden yasal yedekleri ayırmaya ve ortaklara brüt $200.000$ TL nakit temettü dağıtmaya karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına alacak kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

18.000

25.000

28.000

35.000

45.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18.000$

Cevap

Kâr dağıtım kaydında yasal yedekler hesabına alacak kaydedilecek toplam tutar

18.000

TL'dir.

Doğru sonuç, Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine uygun olarak hem I. hem de II. Tertip yasal yedek akçelerin birleşiminden oluşur. I. Tertip hesaplamasında matrah

500.000

TL (

600.000 - 100.000

) olup %5 oranıyla

25.000

TL bulunsa da, şirketin ödenmiş sermayesinin %20'si olan

400.000

TL'lik sınıra mevcut

392.000

TL bakiye ile yaklaşılmıştır. Bu nedenle sınıra kadar sadece

8.000

TL ayrılabilir. II. Tertip ise brüt temettü olan

200.000

TL'den sermayenin %5'ine denk gelen

100.000

TL muafiyet düşüldükten sonra kalan

100.000

TL'nin %10'u olarak

10.000

TL hesaplanır. İkisinin toplamı

18.000

TL olarak 540 Yasal Yedekler hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması

25.000

TL

Yasal yedek akçe matrahı belirlenirken dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülür: (

600.000 - 100.000

)

\times \%5 = 25.000

TL.

2

I. Tertip için yasal sınır kontrolü

8.000

TL

I. Tertip yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşana kadar ayrılır. Sınır:

2.000.000 \times \%20 = 400.000

TL. Mevcut bakiye

392.000

TL olduğu için sadece kalan

8.000

TL ayrılabilir.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması

10.000

TL

II. Tertip, ödenmiş sermayenin %5'i (

100.000

TL) ortaklara pay olarak ayrıldıktan sonra kalan dağıtılacak tutarın %10'udur: (

200.000 - 100.000

)

\times \%10 = 10.000

TL.

4

Toplam 540 hesabı tutarının belirlenmesi

18.000

TL

Kayda alınacak toplam tutar, her iki tertibin toplamı olan

8.000 + 10.000 = 18.000

TL'dir.

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçelerin Hesaplanması ve Sınır Kontrolü

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 12Soru →

Bir anonim şirketin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtımına yönelik bilgiler aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Bilgi	Tutar / Oran
$590$ Dönem Net Kârı	$1.500.000$ TL
$580$ Geçmiş Yıl Zararları	$300.000$ TL
$500$ Sermaye (Ödenmiş Kısmı)	$5.000.000$ TL
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$990.000$ TL
I. Temettü Oranı	$\%5$

Şirket genel kurulu; yasal yedek akçe ayrıldıktan ve geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra, ödenmiş sermaye üzerinden birinci temettü dağıtılmasına ve kalan tutarın tamamının olağanüstü yedek olarak şirket bünyesinde bırakılmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, şirketin kâr dağıtım kaydında '542 Olağanüstü Yedekler' hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

890.000

940.000

1.190.000

1.240.000

1.490.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $940.000$

Cevap

940.000

TL tutarındaki seçenek doğrudur.

Doğru yanıt olan tutar, şirketin

1.500.000

TL'lik dönem net kârından öncelikle

300.000

TL'lik geçmiş yıl zararlarının düşülmesiyle bulunan

1.200.000

TL matrah üzerinden işlem yapar. Bu matrahın

\%5

'i olan

60.000

TL'lik yedek akçe, şirketin ödenmiş sermayesinin

\%20

'si olan

1.000.000

TL'lik sınıra takılmaktadır. Mevcut yedekler

990.000

TL olduğu için sadece

10.000

TL yedek ayrılabilmektedir. Ardından ödenmiş sermayenin

\%5

'i tutarındaki

250.000

TL birinci temettü olarak ayrıldığında, kalan

940.000

TL (

1.200.000 - 10.000 - 250.000

) olağanüstü yedek olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Net Dağıtılabilir Kâr Matrahının Belirlenmesi

1.500.000 - 300.000 = 1.200.000

TL

Yasal yedek akçe hesaplanmadan önce varsa geçmiş yıl zararları dönem net kârından mahsup edilmelidir.

2

I. Tertip Yasal Yedek Akçenin Hesaplanması ve Limit Kontrolü

10.000

TL

I. Tertip yedek akçe matrahın

\%5

’idir (

1.200.000 \times 0,05 = 60.000

TL). Ancak bu yedek, ödenmiş sermayenin

\%20

’sine (

5.000.000 \times 0,20 = 1.000.000

TL) ulaşıncaya kadar ayrılır. Mevcut yedek

990.000

TL olduğundan, sadece

10.000

TL daha ayrılabilir (

1.000.000 - 990.000

).

3

I. Temettü Tutarının Hesaplanması

250.000

TL

Birinci temettü, ödenmiş sermaye tutarı üzerinden

\%5

oranında hesaplanır (

5.000.000 \times 0,05

).

4

Olağanüstü Yedek Tutarının Hesaplanması

1.200.000 - 10.000 - 250.000 = 940.000

TL

Dağıtılabilir kâr toplamından yasal yükümlülükler ve ortaklara paylar düşüldükten sonra kalan bakiye olağanüstü yedeklere aktarılır.

Anahtar Kavram

Dönem net kârının dağıtımında geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve I. Tertip yasal yedek akçede sermayenin %20'si olan yasal üst sınırın kontrol edilmesi.

İpuçları

1

Kâr dağıtımına başlamadan önce bilançodaki geçmiş yıl zararlarını net kârdan mahsup etmeyi unutmayın.

2

I. Tertip yasal yedek akçe tutarını bulurken 'Ödenmiş Sermaye x %20' limitini ve şirketin halihazırdaki yedek birikimini kontrol edin.

3

Olağanüstü yedek, dağıtılabilir kâr matrahından yasal yedek ve birinci temettü çıktıktan sonra kalan 'artık' tutardır.

Daha Fazla Pratik

Şirketin kâr dağıtımından sonra oluşacak yeni 'Yasal Yedekler' hesap bakiyesini hesaplayarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 13Soru →

Bir anonim şirketin genel kurulu, dönem net kârından ortaklara nakit temettü (kâr payı) dağıtılmasına karar vermiştir. Temettü ödeme kararı alındığı anda, bu borcun tahakkuk kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

331

Ortaklara Borçlar

540

Yasal Yedekler

102

Bankalar

570

Geçmiş Yıllar Kârları

431

Ortaklara Borçlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $331$ Ortaklara Borçlar

Cevap

Ortaklara nakit temettü dağıtım kararı alındığında, bu borç

331

Ortaklara Borçlar hesabının alacağına kaydedilerek tahakkuk ettirilir.

Kâr dağıtım işlemleri kapsamında anonim şirketlerin genel kurulu kârın bir kısmının ortaklara dağıtılmasına karar verdiğinde, işletme ile ortaklar arasında bir borç-alacak ilişkisi doğar. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, ortaklara olan kısa vadeli bu ticari olmayan borçlar

331

Ortaklara Borçlar hesabında izlenir. Pasif karakterli bir hesap olan bu hesapta artış meydana geldiği için alacak tarafına kayıt yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kâr dağıtım kararının niteliğini belirle.

Ortaklara nakit ödeme taahhüdü, işletme için bir borç (pasif) doğurur.

Muhasebenin tahakkuk esası gereği, nakit çıkışı olmasa bile borç kesinleştiği anda kayıtlara alınmalıdır.

2

İlgili hesabı ve kayıt yönünü seç.

331

Ortaklara Borçlar hesabı alacaklandırılır.

Pasif karakterli hesaplarda artışlar alacak tarafına kaydedilir; ortaklara olan borç arttığı için alacak kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Kâr Dağıtımında Tahakkuk Kaydı ve Ortaklara Borçlar

İpuçları

1

Kâr dağıtım kararı, işletmenin ortaklarına karşı bir yükümlülük (borç) altına girmesi demektir.

2

İşletmenin borçları pasif hesaplarda izlenir ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.

3

Ortaklarla olan kısa vadeli borç ilişkileri Tekdüzen Hesap Planı'nda '3' ile başlayan grupta, ortaklar adına açılmış özel bir hesapta takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtımının yapıldığı andaki muhasebe kaydında

331

hesabının nasıl kapatıldığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 14Soru →

Bir anonim şirketin $2025$ yılı dönem net kârı $600.000$ TL, bilançosunda yer alan geçmiş yıllar zararları toplamı ise $100.000$ TL'dir. Şirketin ödenmiş sermayesi $1.000.000$ TL olup genel kurul; yasal yedeklerin ayrılmasına ve ortaklara toplam $120.000$ TL brüt nakit temettü dağıtılmasına karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtım kararının alınmasıyla yapılacak muhasebe kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına alacak kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

25.000

30.000

32.000

37.000

42.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 32.000

Cevap

Dönem kârından ayrılacak toplam yasal yedek tutarı 32.000 TL'dir.

Yapılan hesaplamalarda; I. Tertip Yedek Akçe için dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülerek

500.000

TL üzerinden %5 (

25.000

TL) bulunmuştur. II. Tertip için ise dağıtılacak toplam

120.000

TL temettüden, sermayenin %5'ine tekabül eden

50.000

TL birinci temettü düşülmüş ve kalan

70.000

TL üzerinden %10 (

7.000

TL) hesaplanmıştır. İki tutarın toplamı olan

32.000

TL, muhasebe kaydında yasal yedekler hesabına alacak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

25.000

TL

Matrah = Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları =

600.000 - 100.000 = 500.000

TL. I. Tertip =

500.000 \times \%5 = 25.000

TL.

2

I. Temettü (Birinci Kâr Payı) hesaplanır.

50.000

TL

I. Temettü = Ödenmiş Sermaye

\times \%5 = 1.000.000 \times \%5 = 50.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

7.000

TL

Matrah = Dağıtılacak Toplam Temettü - I. Temettü =

120.000 - 50.000 = 70.000

TL. II. Tertip =

70.000 \times \%10 = 7.000

TL.

4

Toplam Yasal Yedek tutarı bulunur.

32.000

TL

Toplam = I. Tertip + II. Tertip =

25.000 + 7.000 = 32.000

TL.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçe hesaplamalarında I. Tertip için geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve II. Tertip için I. Temettü tutarının matrahtan düşülmesi zorunludur.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmediği ve sadece yasal yedeklerin ayrıldığı durumlar için I. Tertip sınır kontrolü sorularını çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 15Soru →

Bir anonim şirketin $2025$ yılı faaliyet sonuçlarına ilişkin bazı verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Dönem Net Kârı	$500.000$
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$
Dağıtılması Kararlaştırılan Brüt Nakit Temettü	$200.000$

Şirketin daha önce ayırdığı yasal yedek akçelerin toplamının henüz sermayenin %20'lik sınırına ulaşmadığı bilinmektedir. Buna göre, kâr dağıtım tablosu verilerine dayanarak şirketin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

15.000

20.000

25.000

10.000

50.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

15.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

15.000

TL tutarına ulaşmak için; önce ödenmiş sermayenin %5'i hesaplanır (

1.000.000 \times 0,05 = 50.000

TL). Bu tutar, ortaklara dağıtılan toplam brüt temettü olan

200.000

TL'den düşülür. Kalan

150.000

TL tutarı üzerinden %10 oranında II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır (

150.000 \times 0,10 = 15.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Muafiyet tutarının (I. Temettü eşiği) hesaplanması

1.000.000 \times %5 = 50.000

TL

Türk Ticaret Kanunu'na göre, ödenmiş sermayenin %5'i kadar olan kâr payı dağıtımı II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahından muaftır.

2

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının bulunması

200.000 - 50.000 = 150.000

TL

Dağıtılan toplam brüt kâr payından muaf tutar çıkarılarak vergi/yedek yükümlülüğü doğuran kısım bulunur.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması

150.000 \times %10 = 15.000

TL

Kanun gereği, muafiyet sonrası dağıtılan kâr payının %10'u II. Tertip Yasal Yedek Akçe olarak ayrılır.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama Mantığı

Soru 16Soru →

Bir anonim şirketin $2025$ yılı faaliyet dönemine ilişkin bazı verileri ve kâr dağıtım kararı aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Dönem Net Kârı	$500.000$
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Bakiyesi	$40.000$

Şirket genel kurulu, dönem net kârından ortaklara brüt $80.000$ TL nakit temettü dağıtılmasına, yasal yedeklerin ayrılmasına ve kalan tutarın olağanüstü yedeklere aktarılmasına karar vermiştir.

Buna göre, şirketin yapacağı kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına alacak kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

25.000

28.000

33.000

50.000

75.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $28.000$

Cevap

Şirketin kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına kaydedilmesi gereken toplam tutar

28.000

TL'dir.

Doğru cevap, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca hesaplanan I. Tertip Yasal Yedek Akçe (

25.000

TL) ile dağıtılan kâr payı üzerinden hesaplanan II. Tertip Yasal Yedek Akçenin (

3.000

TL) toplamı olan tutarı göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

500.000 \times \%5 = 25.000

TL

Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârının

\%5

'i oranında ayrılır.

2

Yasal sınır kontrolü yapılır.

1.000.000 \times \%20 = 200.000

TL (Sınır);

40.000 + 25.000 = 65.000

TL

I. Tertip yedekler ödenmiş sermayenin

\%20

'sine ulaşana kadar ayrılır. Mevcut bakiye ve yeni ayrılan tutar toplamı (

65.000

TL) sınırı (

200.000

TL) aşmadığı için tamamı ayrılabilir.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahı (indirim) hesaplanır.

1.000.000 \times \%5 = 50.000

TL

II. Tertip yedek akçe hesaplanırken, dağıtılacak tutardan ödenmiş sermayenin

\%5

'i oranında birinci temettü indirilir.

4

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

(

80.000 - 50.000

)

\times \%10 = 3.000

TL

Kâr payı dağıtılması durumunda, dağıtılacak tutarın birinci temettüyü aşan kısmının

\%10

'u II. Tertip Yasal Yedek Akçe olarak ayrılır.

5

Toplam yasal yedek tutarı bulunur.

25.000 + 3.000 = 28.000

TL

Hem I. Tertip hem de II. Tertip yedekler Tekdüzen Hesap Planı'nda aynı hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçelerin (I. ve II. Tertip) hesaplanma usulü ve matrah farklılıkları.

Soru 17Soru →

Arda Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ait bazı verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$
Dönem Net Kârı	$500.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$100.000$
Dağıtılması Kararlaştırılan Toplam Brüt Temettü	$200.000$

Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu bilgilere göre, yapılacak kâr dağıtım yevmiye kaydında " $540$ Yasal Yedekler" hesabına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

20.000

25.000

30.000

35.000

40.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30.000$

Cevap

30.000

TL tutarındaki seçenek doğrudur.

Toplam yasal yedek tutarı, I. Tertip ve II. Tertip yasal yedek akçelerinin toplamından oluşur. I. Tertip yedek akçe, kârdan zarar düşüldükten sonra kalan

400.000

TL'nin %5'i olan

20.000

TL'dir. II. Tertip yedek akçe ise toplam

200.000

TL brüt temettüden sermayenin %5'i olan

100.000

TL düşüldükten sonra kalan

100.000

TL'nin %10'u olan

10.000

TL'dir. Bu iki değerin toplamı olan

30.000

TL doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

20.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, Dönem Net Kârı üzerinden varsa Geçmiş Yıl Zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5'i oranında hesaplanır.

((500.000 - 100.000) \times 0,05 = 20.000)

2

I. Temettü (Birinci Kâr Payı) tutarı belirlenir.

100.000

TL

II. Tertip yedek akçe hesaplamasında kullanılacak olan I. Temettü, ödenmiş sermayenin %5'idir.

(2.000.000 \times 0,05 = 100.000)

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.

10.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek Akçe, ortaklara dağıtılan toplam brüt temettüden ödenmiş sermayenin %5'i (I. Temettü) düşüldükten sonra kalan tutarın %10'u olarak hesaplanır.

((200.000 - 100.000) \times 0,10 = 10.000)

4

Toplam Yasal Yedek tutarı bulunur.

30.000

TL

I. ve II. Tertip yedek akçelerin toplamı

540

Yasal Yedekler hesabında izlenir.

(20.000 + 10.000 = 30.000)

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçelerin (I. ve II. Tertip) hesaplanma usulü ve muhasebeleşmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 18Soru →

Harezmi Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtım bilgileri aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Dönem Net Kârı	$800.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$100.000$
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$
Birikmiş Yasal Yedek Akçeler	$350.000$

Şirket genel kurulu; I. Tertip yasal yedek akçe ayrıldıktan sonra, ortaklara ödenmiş sermayenin $\%5$ 'i oranında I. Temettü ve kalan kârdan ayrıca $200.000$ TL tutarında II. Temettü dağıtılmasına karar vermiştir.

Bu verilere göre, şirketin hesaplaması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

20.000

30.000

35.000

23.500

70.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000$

Cevap

20.000

TL olan seçenek doğrudur.

20.000

TL tutarı doğrudur; çünkü II. Tertip Yedek Akçe, dağıtılması kararlaştırılan toplam kâr payından (

100.000

I. Temettü +

200.000

II. Temettü =

300.000

TL), ödenmiş sermayenin

\%5

'ine tekabül eden muafiyet tutarı (

2.000.000 \times 0,05 = 100.000

TL) çıkarıldıktan sonra kalan matrahın (

200.000

TL)

\%10

'u alınarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması ve sınır kontrolü

35.000

TL

I. Tertip Yedek Akçe = (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları)

\times \%5

formülüyle

(800.000 - 100.000) \times 0,05 = 35.000

TL bulunur. Sınır (Sermayenin

\%20

'si)

400.000

TL'dir. Mevcut

350.000 + 35.000 = 385.000

TL olduğu için sınır aşılmamıştır.

2

Ortaklara dağıtılacak toplam temettü tutarının belirlenmesi

300.000

TL

I. Temettü: Ödenmiş Sermaye

\times \%5 = 2.000.000 \times 0,05 = 100.000

TL. II. Temettü:

200.000

TL. Toplam Dağıtılan Kâr =

100.000 + 200.000 = 300.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının ve tutarının hesaplanması

20.000

TL

II. Tertip Matrahı = Toplam Dağıtılan - (Ödenmiş Sermaye

\times \%5

) formülüyle

300.000 - 100.000 = 200.000

TL. II. Tertip Yedek Akçe =

200.000 \times \%10 = 20.000

TL.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken, dağıtılan kâr paylarından ödenmiş sermayenin

\%5

'i oranındaki muafiyet tutarı düşülmelidir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 19Soru →

Güneş Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ilişkin bazı verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönem Net Kârı	$400.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$0$

Şirket genel kurulu, dönem kârının Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve ana sözleşme hükümleri çerçevesinde dağıtılmasına karar vermiştir. Buna göre, şirketin ayırması gereken "I. Tertip Yasal Yedek Akçe" tutarı kaç TL'dir?

10.000

20.000

40.000

80.000

200.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

20.000

TL'dir.

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin

\%20

'sine ulaşıncaya kadar yıllık safi kârın (dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonraki tutar)

\%5

'i oranında ayrılır. Soruda geçmiş yıl zararı bulunmadığı için doğrudan

400.000

TL üzerinden

\%5

hesaplanarak

20.000

TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Yedek akçe hesaplamasına esas teşkil edecek matrahın belirlenmesi.

400.000

(Dönem Net Kârı) -

0

(Geçmiş Yıllar Zararları) =

400.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken varsa geçmiş yıl zararlarının kârdan indirilmesi yasal bir zorunluluktur.

2

Yasal oran olan

\%5

'in matraha uygulanması.

400.000 \times 0,05 = 20.000

TL

Türk Ticaret Kanunu uyarınca, yıllık kârın beşte biri ödenmiş sermayeye ulaşıncaya kadar her yıl safi kârdan

\%5

oranında yedek akçe ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplaması

Tahmini Süre:45s

Soru 20Soru →

Zirve Anonim Şirketi'nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ait kâr dağıtımına esas teşkil eden bazı hesap bakiyeleri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$500.000$
Genel Kanuni Yedek Akçeler	$98.000$
Dönem Net Kârı	$200.000$

Şirket genel kurulu, dönem kârının tamamının dağıtılmasına karar vermiştir. Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, şirketin bu dönemde ayırması gereken "I. Tertip Kanuni Yedek Akçe" tutarı kaç TL'dir?

2.000

10.000

20.000

98.000

100.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Kanuni Yedek Akçe tutarı

2.000

TL'dir.

Türk Ticaret Kanunu'na göre, I. Tertip Kanuni Yedek Akçe, dönem net kârının (veya safi kârın)

\%5

'i oranında, ödenmiş sermayenin

\%20

'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Şirketin ödenmiş sermayesi

500.000

TL olduğundan, üst sınır

100.000

TL'dir. Hali hazırda

98.000

TL yedek akçe bulunduğu için, sınıra ulaşmak için yalnızca

2.000

TL daha ayrılabilir. Hesaplanan teorik tutar (

10.000

TL) bu farktan büyük olduğu için, sadece fark kadar (

2.000

TL) yedek akçe ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1

Teorik I. Tertip tutarının hesaplanması

200.000 \times \%5 = 10.000

TL

TTK Madde 519 uyarınca, yıllık kârın

\%5

'i kanuni yedek akçeye ayrılır.

2

Kanuni üst sınırın hesaplanması

500.000 \times \%20 = 100.000

TL

Kanuni yedek akçe ayırma zorunluluğu, ödenmiş sermayenin

\%20

'sine ulaşıncaya kadar devam eder.

3

Üst sınıra kalan farkın belirlenmesi

100.000 - 98.000 = 2.000

TL

Mevcut yedeklerin üst sınıra ne kadar yaklaştığını belirlemek için fark alınır.

4

Ayırılacak nihai tutarın belirlenmesi

2.000

TL

Hesaplanan teorik tutar (

10.000

TL), sınıra kalan farktan (

2.000

TL) büyük olduğu için sadece sınıra kadar olan kısım ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Kanuni Yedek Akçe Sınırı

İpuçları

1

Yedek akçe ayırırken önce kârın %5'ini hesaplayın, sonra kanuni sınırı kontrol edin.

2

Kanuni sınır, ödenmiş sermayenin %20'sidir. Şirketin mevcut yedeği bu sınıra çok yaklaşmış olabilir.

3

Üst sınır 100.000 TL'dir. Mevcut yedek 98.000 TL olduğuna göre, 10.000 TL'lik teorik tutarın tamamını ayırabilir misiniz?

Daha Fazla Pratik

Eğer şirketin geçmiş yıl zararı olsaydı, yedek akçe hesaplamadan önce bu zararın mahsup edilmesi gerektiğini unutmayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Dönem Net Kârının Dağıtımı İşlemleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm