Sermaye Artırımı ve Azaltımı İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe

Soru 1Soru →

Bir anonim şirket, bilançosunda yer alan $250.000$ TL tutarındaki 'Olağanüstü Yedekler' hesabını sermayeye ekleme kararı almıştır. Bu içsel kaynaklardan sermaye artırımı işleminin muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

500 Sermaye Hesabı

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

102 Bankalar Hesabı

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

Cevap

İç kaynaklardan (yedeklerden) sermaye artırımı yapıldığında, ilgili yedek hesabı (542 Olağanüstü Yedekler) borçlandırılarak kapatılır ve tutar 500 Sermaye hesabına alacak kaydedilir.

İç kaynaklardan sermaye artırımı, öz kaynakların kendi içindeki kalemler (yedekler, fonlar, karlar) arasında yer değiştirmesidir. '542 Olağanüstü Yedekler' hesabı pasif karakterli bir hesaptır. Bu hesaptaki tutar sermayeye aktarıldığında yedek hesabı azalır; pasif hesaplardaki azalışlar ise hesabın borç tarafına kaydedilir. Dolayısıyla doğru kayıt, Olağanüstü Yedekler hesabının borçlandırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye artırımının kaynağını belirleyin.

Kaynak 'Olağanüstü Yedekler' hesabıdır.

Soruda yedeklerin sermayeye ekleneceği belirtilmiştir.

2

Hesabın işleyiş yönünü tespit edin.

Pasif karakterli bir hesap olan 'Olağanüstü Yedekler' hesabı azalmaktadır.

Yedekler sermayeye aktarıldığı için öz kaynakların içindeki yedek kaleminde bir azalış meydana gelir.

3

Yevmiye kaydını oluşturun.

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı (Borç) / 500 Sermaye Hesabı (Alacak).

Pasif hesaplardaki azalışlar borca, artışlar alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İç kaynaklardan (Bedelsiz) Sermaye Artırımı

İpuçları

1

Bu bir bedelsiz sermaye artırımıdır; yani dışarıdan kaynak gelmez, içerideki bir hesap sermayeye dönüşür.

2

Azalan pasif hesaplar borçlandırılır. Sermayeye eklenen hesap (Olağanüstü Yedekler) azalmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl karlarının sermayeye eklenmesi durumunda hangi hesabın borçlandırılacağını düşünerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 2Soru →

Bir anonim şirket, $200.000$ TL tutarında nakdi sermaye artırımı kararı almış ve bu artış tutarı ortaklar tarafından taahhüt edilmiştir. Bu sermaye taahhüdü aşamasında yapılması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

500 Sermaye Hesabı

102 Bankalar Hesabı

131 Ortaklardan Alacaklar Hesabı

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

Cevap

Sermaye taahhüdü aşamasında borçlandırılması gereken hesap 501 Ödenmemiş Sermaye hesabıdır.

Sermaye taahhüdü verildiğinde, işletmenin toplam sermayesi (500) artarken, ortakların henüz yerine getirmediği bu taahhüt tutarı öz kaynaklar içerisinde negatif bir değer olarak 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilir. Bu hesap 'pasif düzenleyici' bir hesap olup aktif karakterli çalışır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirle

Nakit karşılığı sermaye artırımı (taahhüt aşaması)

Sermaye artırımı süreci taahhüt ve ödeme olmak üzere iki aşamadan oluşur.

2

Hesapların yönünü belirle

500 Sermaye hesabı (Alacaklı), 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı (Borçlu)

Sermaye artışı pasif bir artıştır (Alacak), ortakların bu borcu ise öz kaynakları azaltan bir kalem olarak borçta izlenir.

3

Yevmiye kaydını oluştur

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı borçlu, 500 Sermaye Hesabı alacaklı

Muhasebenin temel kuralları gereği taahhüt edilen sermaye tutarı bu şekilde kayıt altına alınır.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüdünün Muhasebeleştirilmesi

Tahmini Süre:45s

Soru 3Soru →

Bir anonim şirket, $800.000$ TL olan sermayesini $1.200.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın $150.000$ TL'lik kısmının "570 Geçmiş Yıllar Kârları" hesabından karşılanmasına, geri kalan kısmın ise yeni hisse senedi ihracı yoluyla nakit olarak gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Nakit artırımda hisse senetleri nominal değerinin $\%10$ üzerinde bir bedelle ihraç edilmiş ve tutarın tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Buna göre, söz konusu sermaye artırımı işlemlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

25.000

TL alacaklandırılır.

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

275.000

TL borçlandırılır.

500 Sermaye hesabı

250.000

TL alacaklandırılır.

679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabı

25.000

TL alacaklandırılır.

570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı $25.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri hesabının

25.000

TL alacaklandırılması doğrudur.

Sermaye artırımı sırasında nakit karşılığı ihraç edilen hisse senetleri nominal değerinin (

250.000

TL) üzerinde bir bedelle (

\%10

primli) ihraç edildiği için

25.000

TL tutarında emisyon primi oluşur. Bu prim tutarı, Tekdüzen Hesap Planı gereği '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artış tutarını hesapla.

1.200.000 - 800.000 = 400.000

TL

Yeni sermaye ile eski sermaye arasındaki fark, artırılması gereken toplam nominal tutarı verir.

2

Nakit olarak karşılanacak nominal tutarı belirle.

400.000 - 150.000 = 250.000

TL

Toplam artışın bir kısmı iç kaynaklardan (Geçmiş Yıllar Kârları) karşılandığı için geri kalan kısım nakdi taahhüt tutarıdır.

3

Emisyon primini hesapla.

250.000 \times \%10 = 25.000

TL

Hisse senetleri nominal değerinin üzerinde ihraç edildiğinde, bu fark emisyon primi olarak hesaplanır.

4

Muhasebe kayıtlarını analiz et.

501 (B)

250.000

, 570 (B)

150.000

, 500 (A)

400.000

; 102 (B)

275.000

, 501 (A)

250.000

, 520 (A)

25.000

Sermaye taahhüdü ve ödenmesi aşamalarında hesapların işleyiş kuralları uygulanır.

Anahtar Kavram

Sermaye Artırımı ve Emisyon Primi

İpuçları

1

Öncelikle sermaye artışının ne kadarının iç kaynaklardan (kârlardan), ne kadarının nakit olarak karşılandığını bulun.

2

Emisyon priminin sadece nakit olarak ihraç edilen (dış kaynaklı) nominal tutar üzerinden hesaplanacağını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar mahsubu ve fon fazlası arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 4Soru →

Bir sermaye şirketinin dönem sonu bilançosunda yer alan öz kaynak kalemlerine ilişkin bilgiler şu şekildedir:

Hesap Adı	Tutar (TL)
500 Sermaye	$2.500.000$
501 Ödenmemiş Sermaye (-)	$400.000$
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)	$600.000$

İşletme yönetimi, bilançoda görülen geçmiş yıllar zararlarını kapatmak ve aynı zamanda henüz ödenmemiş olan sermaye taahhütlerini iptal etmek amacıyla sermaye azaltımı yapılmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, söz konusu işlemlerin gerçekleştirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "500 Sermaye" hesabının borç tarafına kaydedilecek toplam tutar kaç TL olmalıdır?

400.000

600.000

1.000.000

1.500.000

2.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.000.000$

Cevap

Sermaye azaltımı işlemlerinde "500 Sermaye" hesabına borç kaydedilecek toplam tutar

1.000.000

TL olmalıdır.

Sermaye azaltımı yapıldığında "500 Sermaye" hesabı borçlandırılır. Soruda belirtilen senaryoda işletme iki işlem yapmaktadır: Birincisi, ödenmemiş sermaye taahhüdünün iptalidir (

400.000

TL). Bu işlemde "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı alacaklandırılarak kapatılırken "500 Sermaye" hesabı borçlandırılır. İkincisi, geçmiş yıllar zararlarının mahsubudur (

600.000

TL). Bu işlemde de "580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabı alacaklandırılarak kapatılırken yine "500 Sermaye" hesabı borçlandırılır. Dolayısıyla sermaye hesabının borç tarafına yapılacak toplam kayıt bu iki tutarın toplamı olan

1.000.000

TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Ödenmemiş sermaye taahhüdünün iptali için gereken tutarı belirlemek.

400.000

TL

Ortakların henüz yerine getirmediği taahhütlerden vazgeçilmesi durumunda, 501 nolu hesap kapatılırken karşılığında sermaye hesabı azaltılır.

2

Geçmiş yıllar zararlarının mahsubu (zarar itfası) için gereken tutarı belirlemek.

600.000

TL

Bilançodaki zararların temizlenmesi amacıyla yapılan sermaye azaltımında, 580 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılırken 500 nolu hesap borçlandırılır.

3

Toplam sermaye azaltım tutarını hesaplamak.

400.000 + 600.000 = 1.000.000

TL

Yönetimin kararı doğrultusunda her iki unsurun da sermayeden düşülmesi gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı ve Zarar Mahsubu İşlemleri

İpuçları

1

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve azalışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.

2

Hem 501 hem de 580 hesapları öz kaynakları düzenleyici (eksi) hesaplar olup borç kalanı verirler; bu hesapları kapatmak için alacak kaydı yapılmalıdır.

3

Sermaye azaltımı toplam tutarı, kapatılan eksi karakterli öz kaynak hesaplarının toplam bakiyesine eşit olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı sonucunda ortaklara nakit iadesi yapılması durumunda hangi hesabın alacaklandırılacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 5Soru →

Bir anonim şirket, nominal değeri $400.000$ TL olan yeni hisse senetlerini $520.000$ TL bedelle ihraç ederek nakdi sermaye artırımı kararı almıştır.

Buna göre, söz konusu sermaye artırımının taahhüt edildiği aşamada yapılması gereken yevmiye kaydında alacak tarafta yer alması gereken hesaplar ve tutarları aşağıdakilerden hangisidir?

500 Sermaye Hesabı:

400.000

TL ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı:

120.000

TL

500 Sermaye Hesabı:

520.000

TL

500 Sermaye Hesabı:

400.000

TL ve 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı:

120.000

TL

500 Sermaye Hesabı:

400.000

TL ve 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı:

120.000

TL

500 Sermaye Hesabı:

400.000

TL ve 542 Olağanüstü Yedekler Hesabı:

120.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye Hesabı: $400.000$ TL ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı: $120.000$ TL

Cevap

Sermaye taahhüt kaydında alacak tarafta 500 Sermaye Hesabı

400.000

TL ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı

120.000

TL olarak yer almalıdır.

Doğru yevmiye kaydında, şirketin ana sermayesi olan nominal tutar (

400.000

TL) 500 Sermaye hesabının alacağına yazılır. İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki olumlu fark olan

120.000

TL ise Türk Ticaret Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca bir sermaye yedeği olan 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabında muhasebeleştirilir. Borç tarafta ise toplam taahhüt tutarı olan

520.000

TL ile 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı yer alır.

Adım Adım Çözüm

1

Emisyon primini (ihraç farkını) hesaplayınız.

520.000 - 400.000 = 120.000

TL

Hisse senetlerinin ihraç değeri ile nominal değeri arasındaki fark, emisyon primini oluşturur.

2

Taahhüt kaydının alacak tarafını oluşturunuz.

500 Sermaye (A):

400.000

TL, 520 Hisse Senedi İhraç Primleri (A):

120.000

TL

Ana sermaye nominal bedelle kaydedilirken, oluşan prim öz kaynaklarda ilgili sermaye yedeği hesabına alınır.

3

Taahhüt kaydının borç tarafını (toplam taahhüt tutarı) kaydediniz.

501 Ödenmemiş Sermaye (B):

520.000

TL

Ortakların işletmeye karşı olan toplam borcu (taahhüdü) hem nominal değeri hem de primi kapsar.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), şirketlerin yeni hisse senedi çıkarırken bunları nominal değerin üzerinde bir bedelle satmaları durumunda ortaya çıkan farktır ve '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi aşamasında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kapatılma kaydını ve banka girişini içeren soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

Bir anonim şirketin sermaye artırımı öncesindeki bazı öz kaynak hesapları aşağıda verilmiştir:

Hesap Adı	Tutar
$500$ Sermaye	$3.000.000$ TL
$542$ Olağanüstü Yedekler	$450.000$ TL
$570$ Geçmiş Yıllar Kârları	$300.000$ TL

Şirket yönetimi, sermayesini $4.000.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın $300.000$ TL'lik kısmının Olağanüstü Yedeklerden, $200.000$ TL'lik kısmının Geçmiş Yıllar Kârlarından karşılanmasına, kalan tutarın ise ortaklar tarafından nakit olarak taahhüt edilmesine karar verilmiştir.

Buna göre, sermaye artırım kararının muhasebeleştirilmesinde borçlandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

501

Ödenmemiş Sermaye

1.000.000

TL

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

542

Olağanüstü Yedekler

300.000

TL,

570

Geçmiş Yıllar Kârları

200.000

TL

500

Sermaye

1.000.000

TL,

501

Ödenmemiş Sermaye

1.000.000

TL

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

649

Diğer Olağan Gelir ve Kârlar

500.000

TL

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

542

Olağanüstü Yedekler

450.000

TL,

570

Geçmiş Yıllar Kârları

300.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $501$ Ödenmemiş Sermaye $500.000$ TL, $542$ Olağanüstü Yedekler $300.000$ TL, $570$ Geçmiş Yıllar Kârları $200.000$ TL

Cevap

Sermaye artırım kararının kaydında

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL,

542

Olağanüstü Yedekler

300.000

TL ve

570

Geçmiş Yıllar Kârları

200.000

TL borçlandırılmalıdır.

Sermaye artırım kararı alındığında, artışın finansman kaynaklarına göre borç tarafı şekillenir. İşletme bünyesindeki fonların (iç kaynaklar) sermayeye eklenmesi durumunda ilgili öz kaynak hesapları (

542

ve

570

) azalış yönünde (borç tarafı) işlem görür. Ortakların yeni bir taahhüt altına girdiği (dış kaynaklı) kısım için ise işletmenin ortaklardan alacağını temsil eden ve pasifi düzenleyici bir aktif karakterli hesap olan

501

Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır. Toplam artış tutarı olan

1.000.000

TL ise

500

Sermaye hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artış tutarını hesapla

4.000.000

(Yeni) -

3.000.000

(Eski) =

1.000.000

TL artış

Artış kararı verilen toplam tutarı belirlemek için.

2

Artışın kaynaklarını ve tutarlarını ayrıştır

Olağanüstü Yedekler:

300.000

TL, Geçmiş Yıl Kârları:

200.000

TL, Nakit Taahhüt:

1.000.000 - (300.000 + 200.000) = 500.000

TL

Hangi hesabın ne kadar tutarla borçlandırılacağını belirlemek için.

3

Muhasebe kaydı mantığını uygula

İç kaynaklar (Yedek/Kâr) borçlandırılır, Nakit taahhüt için

501

borçlandırılır, toplam artış tutarı

500

hesabına alacak kaydedilir.

Çift taraflı kayıt sistemine göre sermaye artırım kararını defter-i kebirde göstermek için.

Anahtar Kavram

İç ve Dış Kaynaklı Sermaye Artırımı Kayıt Mantığı

Alternatif Yöntem

Sağlamasını yapmak için toplam sermaye artışının (

1.000.000

TL), iç kaynaklar (

300.000 + 200.000 = 500.000

TL) ve nakdi taahhüt (

500.000

TL) toplamına eşit olduğunu kontrol edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

(S) Anonim Şirketi, sermayesini $2.000.000$ TL'den $3.000.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın $400.000$ TL'si "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından, kalan kısmı ise nakden karşılanacaktır. Nakden karşılanacak kısım için çıkarılan hisse senetleri nominal değerinin % $15$ üzerinde bir bedelle ihraç edilmiş ve tamamı ortaklarca taahhüt edilerek banka hesabına yatırılmıştır. Sermaye artırım işlemleri tescil edildiğine göre, bu işlemlere ilişkin yapılacak muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

90.000

TL alacaklandırılır.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabı

90.000

TL alacaklandırılır.

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

1.000.000

TL borçlandırılır.

542 Olağanüstü Yedekler hesabı

400.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı $90.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının

90.000

TL tutarında alacaklandırılması doğrudur.

İşletme sermayesini

1.000.000

TL artırırken bunun

600.000

TL'lik kısmını yeni hisse ihracı (nakit) ile gerçekleştirmektedir. Hisse senetleri %

15

primli ihraç edildiği için

600.000 \times 0,15 = 90.000

TL tutarında bir emisyon primi oluşur. Bu prim tutarı '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilerek öz kaynaklara dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artış tutarını hesapla

3.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000

TL

Artışın toplam boyutunu belirlemek için

2

İç ve dış (nakdi) kaynak ayrımını yap

İç Kaynak (Yedekler):

400.000

TL; Dış Kaynak (Nakdi):

1.000.000 - 400.000 = 600.000

TL

Emisyon priminin sadece nakdi kısım üzerinden hesaplanacağını belirlemek için

3

Hisse senedi ihraç primini (Emisyon Primi) hesapla

600.000 \times 0,15 = 90.000

TL

Nominal değerin üzerindeki ihraç bedelini tespit etmek için

4

Muhasebe kaydını oluştur

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

90.000

TL Alacaklandırılır.

Sermaye yedeklerindeki artışı kaydetmek için

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (Emisyon Primi), hisse senetlerinin nominal değerinden yüksek bir bedelle ihraç edilmesi durumunda ortaya çıkan farktır ve öz kaynaklarda sermaye yedeği olarak izlenir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 8Soru →

(T) Anonim Şirketi, $3.000.000$ TL olan sermayesini, şirketin mevcut faaliyetleri için bu tutarın fazla gelmesi nedeniyle $500.000$ TL tutarında azaltma kararı almıştır. Azaltılan bu tutarın ortaklara nakden iade edileceği ilan edilmiş ve yasal prosedürler tamamlanarak tescil işlemi gerçekleştirilmiştir.

Buna göre, sermaye azaltımı işleminin tescil edilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç:

500

Sermaye

500.000

TL / Alacak:

331

Ortaklara Borçlar

500.000

TL

Borç:

331

Ortaklara Borçlar

500.000

TL / Alacak:

500

Sermaye

500.000

TL

Borç:

500

Sermaye

500.000

TL / Alacak:

100

Kasa

500.000

TL

Borç:

501

Ödenmemiş Sermaye

500.000

TL / Alacak:

500

Sermaye

500.000

TL

Borç:

500

Sermaye

500.000

TL / Alacak:

340

Alınan Sipariş Avansları

500.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: $500$ Sermaye $500.000$ TL / Alacak: $331$ Ortaklara Borçlar $500.000$ TL

Cevap

Sermaye azaltımı tescil kaydı; '500 Sermaye' hesabının borçlandırılması ve '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacaklandırılması şeklinde olmalıdır.

Sermaye azaltımı işlemlerinde, tescil gerçekleştiğinde işletmenin sermaye tutarı azalır ve bu tutar ortaklara ödenecek bir borç haline gelir. Sermaye hesabı bir pasif hesap olduğu için azalışlar borç tarafına kaydedilirken, ortaklara doğan yükümlülük '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye azalışının muhasebe mantığını belirleme

500

Sermaye hesabı borçlandırılır.

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve azalışlar borç tarafına kaydedilir.

2

Tescil anındaki yükümlülüğün belirlenmesi

331

Ortaklara Borçlar hesabı alacaklandırılır.

Sermaye azaltımı tescil edildiğinde, işletme ortaklarına karşı bir borç yükümlülüğü altına girer.

3

Yevmiye kaydını tamamlama

Borç:

500

Sermaye

500.000

/ Alacak:

331

Ortaklara Borçlar

500.000

Tahakkuk esası gereği tescil işlemi ile ödeme işlemi birbirinden ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı ve Tahakkuk Esası

İpuçları

1

Sermaye hesabı pasif bir hesaptır; bu tür hesaplardaki azalışların hangi tarafa kaydedildiğini hatırlayın.

2

Tescil işlemi borcun doğduğunu gösterir ancak ödemenin o an yapıldığı anlamına gelmez.

3

Sermaye azaltıldığında sermaye hesabı borçlandırılır ve karşılığında ortaklara borçlanılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı sonrasında yapılan gerçek ödeme kaydını ve zarar itfası amacıyla yapılan sermaye azaltımı arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

(K) Anonim Şirketi, mevcut öz kaynak kalemlerini kullanarak sermayesini artırmaya karar vermiştir. Şirketin sermaye artırımı öncesi bazı hesap bakiyeleri şu şekildedir:

Hesap Adı	Bakiye
$500$ Sermaye	$1.500.000$ TL
$520$ Hisse Senedi İhraç Primleri	$200.000$ TL
$542$ Olağanüstü Yedekler	$350.000$ TL
$570$ Geçmiş Yıllar Karları	$150.000$ TL

Şirket; ihraç primlerinin tamamını, olağanüstü yedeklerin yarısını ve geçmiş yıllar karlarının $100.000$ TL'lik kısmını sermayeye ilave ederek bedelsiz sermaye artırımı gerçekleştirmiştir.

Buna göre, sermaye artırımı tescil edildiğinde yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"500 Sermaye" hesabı

475.000

TL tutarında alacaklandırılır.

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı

200.000

TL tutarında alacaklandırılır.

"542 Olağanüstü Yedekler" hesabı

350.000

TL tutarında borçlandırılır.

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı

475.000

TL tutarında borçlandırılır.

"649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar" hesabı

200.000

TL tutarında alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "500 Sermaye" hesabı $475.000$ TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

Sermaye hesabının

475.000

TL tutarında alacaklandırılması doğrudur.

Bedelsiz sermaye artırımı, şirketin bünyesindeki ihraç primleri, yedekler ve karlar gibi iç kaynakların sermayeye dönüştürülmesidir. Bu işlem sonucunda toplam öz kaynak tutarı değişmez ancak sermaye kalemi artar. Sorudaki verilere göre ihraç primlerinin tamamı (

200.000

), yedeklerin yarısı (

175.000

) ve karların bir kısmı (

100.000

) toplandığında sermaye hesabına yapılacak ekleme

475.000

TL olarak bulunur. Muhasebe mantığı gereği artış gösteren sermaye hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Sermayeye eklenecek iç kaynak tutarlarını hesaplayınız.

200.000

(İhraç Primleri) +

175.000

(Yedeklerin yarısı:

350.000 / 2

) +

100.000

(Karlar) =

475.000

TL

Bedelsiz sermaye artırımının toplam boyutunu belirlemek için tüm kaynakların toplamı alınır.

2

Azalan öz kaynak hesaplarını borçlandırınız.

520, 542 ve 570 nolu hesaplar ilgili tutarlar kadar borç tarafına yazılır.

Pasif karakterli öz kaynak hesapları sermayeye aktarıldığı için bakiyeleri azalır.

3

Artan sermaye hesabını alacaklandırınız.

"500 Sermaye" hesabı

475.000

TL alacaklandırılır.

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve tescil ile birlikte artış alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Bedelsiz Sermaye Artırımı (İç Kaynaklardan Artırım)

İpuçları

1

İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımlarında şirketin kasasına dışarıdan nakit girişi olmaz.

2

Sermayeye eklenen hesaplar pasif karakterlidir ve azalışları borç tarafına kaydedilir; karşılığında sermaye hesabı alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı işlemlerinde ortaklara borçlanma ve zarar mahsubu arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 10Soru →

$(S)$ Anonim Şirketi, $1.000.000$ TL olan sermayesini $1.600.000$ TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Sermaye artışının $200.000$ TL'lik kısmı " $570$ Geçmiş Yıllar Kârları" hesabından karşılanmış, kalan $400.000$ TL'lik nominal kısım için ise yeni hisse senetleri nominal değerinin üzerinde ( $1,25$ katı bedelle) nakden ihraç edilmiştir. Şirket, nakit taahhütlerin tamamını tahsil etmiş ve sermaye artırımı tescil edilmiştir. Buna göre, tescil işlemi sonrası yapılacak yevmiye kaydında " $520$ Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

100.000

TL alacak kaydedilir.

100.000

TL borç kaydedilir.

150.000

TL alacak kaydedilir.

500.000

TL alacak kaydedilir.

"

649

Diğer Olağan Gelir ve Kârlar" hesabına

100.000

TL alacak kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $100.000$ TL alacak kaydedilir.

Cevap

100.000

TL alacak kaydedilir.

Şirketin dış kaynaklardan nakit karşılığı ihraç ettiği

400.000

TL nominal değerli hisseler için ortaklardan

1,25

katı, yani

500.000

TL tahsil edilmiştir. Bu işlemde nominal değerin üzerinde kalan

100.000

TL (

500.000 - 400.000

), "

520

Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına bir sermaye yedeği olarak alacak kaydedilir. İç kaynaklardan (Geçmiş Yıl Kârları) yapılan artış nominal değer üzerinden yapıldığı için bu kısım için emisyon primi söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artış tutarını hesapla.

1.600.000 - 1.000.000 = 600.000

TL.

Artışın toplam nominal değerini belirlemek için.

2

Dış kaynaklardan (nakit) karşılanacak nominal tutarı belirle.

600.000 - 200.000 = 400.000

TL.

Emisyon primi sadece nakden ihraç edilen nominal kısım üzerinden hesaplanır.

3

Hisse senedi ihraç primini (Emisyon Primi) hesapla.

400.000 \times (1,25 - 1,00) = 100.000

TL.

Nominal değer ile ihraç değeri arasındaki fark emisyon primidir.

4

Muhasebe kayıt mantığını uygula.

"

520

Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına

100.000

TL alacak kaydı yapılır.

Sermaye yedekleri pasif karakterli hesaplardır ve artışları alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İhraç Primleri (Emisyon Primi) Muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında yapılan ihraç giderlerinin (komisyon, noter vb.) hangi hesapta izlendiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 11Soru →

(Z) Anonim Şirketi, sermayesini $1.200.000$ TL'den $2.000.000$ TL'ye çıkarma kararı almıştır. Şirket bu artışın;

* $300.000$ TL'lik kısmının "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabından,
* $200.000$ TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına,
* Kalan kısmın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesine karar vermiştir.

Sermaye artırım kararı tescil ettirildiğinde yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı

300.000

TL borçlandırılır.

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı

800.000

TL borçlandırılır.

"500 Sermaye" hesabı

300.000

TL alacaklandırılır.

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı

300.000

TL alacaklandırılır.

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı

500.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı $300.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının

300.000

TL borçlandırılması doğru işlemdir.

Sermaye artırım tutarı olan

800.000

TL'nin

500.000

TL'si iç kaynaklardan (hisse senedi ihraç primleri ve olağanüstü yedekler) karşılandığı için, ortakların nakit olarak taahhüt ettiği tutar sadece kalan

300.000

TL'dir. Bu tutar da tescil aşamasında düzenleyici bir hesap olan 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artış tutarının hesaplanması

2.000.000 - 1.200.000 = 800.000

TL

Sermayenin yeni tutarı ile eski tutarı arasındaki fark, gerçekleştirilecek toplam artışı gösterir.

2

İç kaynaklardan (bedelsiz) karşılanan tutarın hesaplanması

300.000 (520) + 200.000 (542) = 500.000

TL

Yedekler ve sermaye yedeklerinden yapılan aktarımlar ortaklardan nakit çıkışı gerektirmeyen iç kaynaklı artışlardır.

3

Nakit taahhüt (bedelli) tutarının belirlenmesi

800.000 - 500.000 = 300.000

TL

Toplam artıştan iç kaynaklar düşüldüğünde ortakların yerine getirmesi gereken nakit taahhüt tutarına ulaşılır.

4

Yevmiye kaydının kurgulanması

501 (B)

300.000

, 520 (B)

300.000

, 542 (B)

200.000

/ 500 (A)

800.000

Nakit taahhüt için 501 borçlandırılırken, kullanılan iç kaynaklar ilgili hesapların borcuna, toplam artış ise 500 Sermaye hesabının alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Karma Sermaye Artırımı (Nakit ve İç Kaynak Birlikte)

İpuçları

1

Öncelikle toplam sermaye artış tutarını ve bu artışın kaç farklı kaynaktan geldiğini belirleyin.

2

İç kaynaklardan (yedekler vb.) yapılan artışlar 'bedelsiz' niteliktedir ve ortakların borcunu (501) artırmaz.

3

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı sadece ortakların nakit taahhüt ettiği

300.000

TL için borçlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sonrası rüçhan haklarının kullanılması ve emisyon primlerinin oluşumuyla ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

(M) Anonim Şirketi'nin ödenmiş sermayesi $800.000$ TL'dir. Şirket genel kurulu, mevcut sermayenin işletme ihtiyaçlarının üzerinde olması ve birikmiş zararların temizlenmesi amacıyla sermayeyi $600.000$ TL'ye indirme kararı almıştır. Bu azaltımın $150.000$ TL'lik kısmının "580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabının kapatılmasında kullanılmasına, kalan tutarın ise ortaklara nakden ödenmesine karar verilmiştir. Buna göre, sermaye azaltımı işleminin tescil edildiği tarihte yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

500 SERMAYE hesabı

200.000

TL borçlu; 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI hesabı

150.000

TL alacaklı, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı

50.000

TL alacaklı.

500 SERMAYE hesabı

200.000

TL borçlu; 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR hesabı

150.000

TL alacaklı, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı

50.000

TL alacaklı.

500 SERMAYE hesabı

200.000

TL borçlu; 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI hesabı

150.000

TL borçlu, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı

350.000

TL alacaklı.

500 SERMAYE hesabı

200.000

TL borçlu; 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı

200.000

TL alacaklı.

500 SERMAYE hesabı

200.000

TL alacaklı; 100 KASA hesabı

200.000

TL borçlu.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 SERMAYE hesabı $200.000$ TL borçlu; 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI hesabı $150.000$ TL alacaklı, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı $50.000$ TL alacaklı.

Cevap

Sermaye azaltımı işleminde 500 Sermaye hesabı

200.000

TL borçlandırılmalı, mahsup edilen 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı

150.000

TL alacaklandırılmalı ve kalan

50.000

TL ortaklara olan borç olarak 331 hesapta alacaklandırılmalıdır.

Sermaye azaltımı tescil edildiğinde, işletmenin taahhüt edilmiş sermayesi düştüğü için 500 Sermaye hesabı azaltılan tutar (

200.000

TL) kadar borçlandırılır. Sorudaki senaryoda bu azaltımın bir kısmı zarar mahsubu amacıyla yapıldığı için, normalde borç bakiyesi veren 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı

150.000

TL alacaklandırılarak kapatılır. Kalan tutar ortaklara iade edileceği için işletmenin ortaklara borcu doğar ve 331 Ortaklara Borçlar hesabı

50.000

TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye azaltım tutarını belirleyin.

800.000 TL - 600.000 TL = 200.000 TL

.

Sermayenin yeni seviyesi ile eski seviyesi arasındaki fark, kayda konu olan azaltım tutarıdır.

2

Sermaye hesabındaki azalışın kaydını yapın.

500 Sermaye hesabı borç tarafına

200.000 TL

yazılır.

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve azalışlar borç tarafında izlenir.

3

Azaltım tutarının kullanım yerlerini muhasebeleştirin.

580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı

150.000 TL

alacaklandırılır; 331 Ortaklara Borçlar hesabı

50.000 TL

alacaklandırılır.

580 hesabı eksi karakterli bir öz kaynak hesabı olup borç bakiye verir, kapatılması için alacaklandırılmalıdır. Ortaklara yapılacak ödeme ise bir borç doğurduğu için alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı ve Zarar Mahsubu

İpuçları

1

Sermaye pasif bir hesaptır; azaldığında hangi tarafa (borç/alacak) kaydedileceğini düşünün.

2

580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı bilançoda eksi işaretle yer alır, yani borç kalanı verir. Onu kapatmak için ters işlem yapmalısınız.

3

Toplam

200.000

TL'lik sermaye azalışının

150.000

TL'si zarara, geri kalanı ortaklara gidecek şekilde çift taraflı kayıt sistemine uygun bir madde oluşturun.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında emisyon primi (hisse senedi ihraç primi) oluşması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 13Soru →

$(A)$ Anonim Şirketi, mevcut $2.000.000$ TL tutarındaki sermayesini $3.500.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın $500.000$ TL'si iç kaynaklardan (Olağanüstü Yedekler), kalan kısmı ise dış kaynaklardan (nakit taahhüt) karşılanacaktır. Şirket, dış kaynaklı artış için nominal değeri $1$ TL olan hisse senetlerini $1,25$ TL birim fiyattan ihraç etmiş ve sermaye artırım süreci tescil edilerek tamamlanmıştır.

Bu bilgilere göre, sermaye artırımının tescili aşamasında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

250.000

TL alacak kaydedilir.

375.000

TL alacak kaydedilir.

250.000

TL borç kaydedilir.

1.250.000

TL alacak kaydedilir.

250.000

TL tutarında "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $250.000$ TL alacak kaydedilir.

Cevap

Sermaye artırımının tescili aşamasında emisyon primi olarak hesaplanan

250.000

TL tutarı, "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Doğru cevap, emisyon priminin sadece dış kaynaklı (nakit taahhüt) nominal artış tutarı olan

1.000.000

TL üzerinden, nominal değer (

1

TL) ile ihraç değeri (

1,25

TL) arasındaki fark (

0,25

TL) çarpılarak hesaplanan

250.000

TL'nin, pasif karakterli 520 hesabına alacak kaydedilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artış tutarının ve kaynaklarının belirlenmesi

3.500.000 - 2.000.000 = 1.500.000

TL toplam artış. Bunun

500.000

TL'si iç kaynak,

1.000.000

TL'si dış kaynaktır.

Emisyon primi sadece dış kaynaklı (nominal bedelli) artışlar üzerinden hesaplanır.

2

Emisyon priminin (Hisse senedi ihraç primi) hesaplanması

Dış kaynak nominal tutarı:

1.000.000

TL. İhraç tutarı:

1.000.000 \times 1,25 = 1.250.000

TL. Fark (Emisyon Primi):

1.250.000 - 1.000.000 = 250.000

TL.

Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi durumunda aradaki fark emisyon primini oluşturur.

3

Muhasebe kaydının tespiti

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı alacaklandırılır.

Sermaye yedekleri pasif karakterli hesaplardır ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), sadece dış kaynaklı sermaye artırımlarında oluşur ve doğrudan öz kaynaklarda (520 hesabı) izlenmesi gereken bir sermaye yedeğidir.

Soru 14Soru →

(T) Anonim Şirketi, öz kaynaklar içerisinde yer alan $400.000$ TL tutarındaki "542 Olağanüstü Yedekler" hesabının tamamını sermayeye ilave etme kararı almıştır. Tescil işlemi sonrasında yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

542 Olağanüstü Yedekler hesabı

400.000

TL borçlandırılır.

500 Sermaye hesabı

400.000

TL borçlandırılır.

102 Bankalar hesabı

400.000

TL borçlandırılır.

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

400.000

TL alacaklandırılır.

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabı

400.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542 Olağanüstü Yedekler hesabı $400.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

İç kaynaklardan sermaye artırımı durumunda kullanılan yedek hesabı borçlandırılırken, sermaye hesabı alacaklandırılır.

İç kaynaklardan (yedekler, karlar vb.) yapılan sermaye artırımlarında, artırıma kaynak teşkil eden öz kaynak kalemi (bu soruda Olağanüstü Yedekler) azalacağı için borçlandırılır, ana sermaye hesabı ise artacağı için alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Artırımın kaynağını belirleyin

Artırım "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından (iç kaynak) yapılmaktadır.

Soruda sermayeye ilave edilecek tutarın yedeklerden karşılanacağı belirtilmiştir.

2

Yedek hesabındaki azalışı kaydedin

"542 Olağanüstü Yedekler" hesabı

400.000

TL tutarında borçlandırılır.

Öz kaynak (pasif) hesaplarındaki azalışlar borç tarafına kaydedilir.

3

Sermaye artışını kaydedin

"500 Sermaye" hesabı

400.000

TL tutarında alacaklandırılır.

Sermaye hesabı bir pasif hesaptır ve artışlar alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan (Bedelsiz) Sermaye Artırımı

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Emisyon Primleri'nin sermayeye eklenmesi senaryosu için çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 15Soru →

$(K)$ Anonim Şirketi'nin ödenmiş sermayesi $3.000.000$ TL'dir. Şirket, yeni yatırımlarını finanse etmek amacıyla sermayesini $5.000.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın $800.000$ TL'lik kısmı "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabından karşılanacaktır. Geri kalan kısım için ise nominal değeri $100$ TL olan hisse senetleri $125$ TL'den ihraç edilmiş, taahhütlerin tamamı ortaklarca nakden yerine getirilmiş ve tescil işlemi tamamlanmıştır. Buna göre, bu sermaye artırımı süreciyle ilgili yapılan muhasebe kayıtları ve bilanço üzerindeki etkileri göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, nakdi taahhüt tutarı olan

1.500.000

TL üzerinden bilançonun aktif tarafında "Diğer Dönen Varlıklar" grubunda raporlanmalıdır.

Sermaye artırım işlemleri sonucunda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı

300.000

TL alacaklandırılmalıdır.

İhraç edilen hisse senetlerinden elde edilen

300.000

TL tutarındaki ihraç farkı, "649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar" hesabına alacak kaydedilmelidir.

Sermaye artırımında kullanılan iç kaynaklar nedeniyle "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabı

800.000

TL alacaklandırılmalıdır.

Yapılan tüm sermaye artırım süreci sonucunda işletmenin toplam Öz Kaynak tutarında

2.300.000

TL'lik bir artış meydana gelmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye artırım işlemleri sonucunda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı $300.000$ TL alacaklandırılmalıdır.

Cevap

Sermaye artırım işlemleri sonucunda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı

300.000

TL alacaklandırılmalıdır.

Yapılan hesaplamalarda

2.000.000

TL'lik toplam sermaye artışının

800.000

TL'si iç kaynaklardan,

1.200.000

TL'si ise nakdi (dış) kaynaklardan sağlanmaktadır. Nakdi kısım için her biri

100

TL nominal değerli senetler

125

TL'den satıldığına göre, nominal değerin

\%

25'i kadar (

1.200.000 \times 0,25 = 300.000

TL) ihraç primi doğmuştur. Bu tutar, Tekdüzen Hesap Planı'na göre sermaye yedeği niteliğindeki "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilerek öz kaynaklar içerisinde gösterilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artış tutarını ve kaynak ayrımını hesaplayınız.

Toplam artış:

5.000.000 - 3.000.000 = 2.000.000

TL. İç kaynak:

800.000

TL. Nakdi (dış) kaynak:

1.200.000

TL (nominal).

Sermaye hesabındaki artışın ne kadarının iç ne kadarının dış kaynaklı olduğunu belirlemek muhasebe kayıtları için esastır.

2

Dış kaynaklı artış için ihraç primini (emisyon primini) hesaplayınız.

1.200.000

TL nominal değerli paylar

125/100

oranında ihraç edildiği için:

1.200.000 \times 1,25 = 1.500.000

TL tahsilat. İhraç primi:

1.500.000 - 1.200.000 = 300.000

TL.

Nominal değerin üzerindeki bedeller Tekdüzen Hesap Planı uyarınca 520 nolu hesapta izlenir.

3

Sürecin muhasebe kayıtlarını ve öz kaynak etkisini analiz ediniz.

İç kaynak kullanımı için 522 hesabı borçlu, 500 hesabı alacaklıdır. Nakdi artış için 501 hesabı

1.200.000

TL (nominal) üzerinden borçlandırılır. Ödeme yapıldığında ise 520 hesabı

300.000

TL alacaklanır.

Öz kaynak toplamı sadece dışarıdan gelen taze nakit girişi (

1.500.000

TL) kadar artar, iç kaynak aktarımı toplamı etkilemez.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri) gelir tablosuna değil, doğrudan öz kaynaklar altındaki sermaye yedeklerine kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar itfası ve ortaklara iade arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 16Soru →

$(G)$ Anonim Şirketi'nin ödenmiş sermayesi $2.000.000$ TL'dir. Şirket genel kurulu, sermayenin $3.000.000$ TL'ye çıkarılmasına karar vermiştir. Bu artışın $400.000$ TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından, kalan kısmının ise hisse senedi ihracı yoluyla nakden karşılanacağı duyurulmuştur. Nakdi artırım için her biri $1$ TL nominal değerli hisse senetleri $1,50$ TL'den ihraç edilmiştir. Ortaklar nakdi taahhütlerinin kanuni asgari tutarını ( $1/4$ ) ve emisyon primlerinin tamamını banka aracılığıyla ödemişlerdir.

Buna göre, sermaye artırımına ilişkin muhasebe kayıtları yapıldıktan sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" ve "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesaplarının kalanları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

450.000

TL -

300.000

TL

600.000

TL -

300.000

TL

450.000

TL -

900.000

TL

750.000

TL -

300.000

TL

150.000

TL -

300.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $450.000$ TL - $300.000$ TL

Cevap

Sermaye artırımı sonrası "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi

450.000

TL, "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının bakiyesi ise

300.000

TL'dir.

Sermaye artırımı toplam

1.000.000

TL olup bunun

400.000

TL'si iç kaynaklardan (542) karşılandığı için 501 hesabına yansımaz. Nakdi taahhüt edilen

600.000

TL için başlangıçta 501 hesabına borç kaydı yapılır. Bu tutarın

1/4

'ü olan

150.000

TL ödenince 501 hesabına alacak kaydedilir ve hesap

450.000

TL borç kalanı verir. İhraç fiyatı (

1,50

) ile nominal değer (

1,00

) arasındaki fark olan

0,50

TL,

600.000

adet hisse için toplam

300.000

TL emisyon primi oluşturur ve bu tutar 520 hesabının alacağında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye artışının kaynaklarını ve nakdi taahhüt tutarını belirleme.

Toplam artış:

3.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000

TL. İç kaynak (542):

400.000

TL. Nakdi taahhüt (Dış kaynak):

600.000

TL.

Sadece nakdi olarak taahhüt edilen nominal tutar 501 Ödenmemiş Sermaye hesabında izlenir.

2

Hisse senedi ihraç (emisyon) primini hesaplama.

Hisse başı prim:

1,50 - 1,00 = 0,50

TL. Toplam prim:

600.000 \text{ adet} \times 0,50 \text{ TL} = 300.000

TL.

Nominal değerin üzerinde ihraç edilen tutarlar 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına alacak kaydedilir.

3

Yapılan nakit ödemeleri ve hesap kalanlarını hesaplama.

Sermaye ödemesi:

600.000 \times 1/4 = 150.000

TL. Emisyon primi ödemesi:

300.000

TL. 501 Bakiyesi:

600.000 - 150.000 = 450.000

TL.

Ortaklar nakdi taahhüdün bir kısmını ve primlerin tamamını ödemiştir; 501 hesabının kalanı ödenmeyen nominal taahhüdü gösterir.

Anahtar Kavram

Sermaye artırımında iç kaynaklar ile nakdi kaynakların ayrımı ve emisyon priminin muhasebeleştirilmesi.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar itfası ile ortaklara nakit iadesi arasındaki muhasebe farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 17Soru →

(S) Anonim Şirketi'nin sermaye azaltımı öncesi öz kaynaklar bölümü aşağıdaki gibidir:

Hesap Kodu ve Adı	Tutar (TL)
500 Sermaye	$1.800.000$
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)	( $450.000$ )

Şirket genel kurulu, birikmiş zararlarının tamamını sermaye azaltımı yoluyla mahsup etmeye karar vermiştir. Buna göre, yapılması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

500 Sermaye hesabı

450.000

TL borçlandırılır, 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı

450.000

TL alacaklandırılır.

580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı

450.000

TL borçlandırılır, 500 Sermaye hesabı

450.000

TL alacaklandırılır.

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

450.000

TL borçlandırılır, 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı

450.000

TL alacaklandırılır.

500 Sermaye hesabı

450.000

TL borçlandırılır, 102 Bankalar hesabı

450.000

TL alacaklandırılır.

500 Sermaye hesabı

450.000

TL borçlandırılır, 591 Dönem Net Zararı hesabı

450.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye hesabı $450.000$ TL borçlandırılır, 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı $450.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Sermaye hesabının borçlandırılması ve Geçmiş Yıllar Zararları hesabının alacaklandırılması işlemin doğru muhasebe kaydıdır.

Sermaye azaltımı yoluyla zarar mahsubu işleminde, her iki öz kaynak kalemi de ters kayıtla kapatılır veya azaltılır. Pasif bir hesap olan sermaye hesabı azaldığında borçlandırılırken, aktif karakterli olup borç kalanı veren Geçmiş Yıllar Zararları hesabı ise alacaklandırılarak mahsup edilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşlem kapsamındaki hesapları belirle.

500 Sermaye ve 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesapları kullanılacaktır.

Sermaye azaltımı yoluyla birikmiş zararların kapatılması (mahsup edilmesi) hedeflenmektedir.

2

Hesapların işleyiş yönlerini tayin et.

500 Sermaye hesabı borçlandırılır, 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı alacaklandırılır.

Pasif karakterli sermaye hesabı azaldığı için borç tarafa yazılır. Öz kaynakları düzenleyici bir hesap olup borç bakiyesi veren geçmiş yıllar zararları hesabı ise kapatıldığı (sıfırlandığı) için alacak tarafa yazılır.

Anahtar Kavram

Zarar Mahsubu Amacıyla Sermaye Azaltımı

İpuçları

1

Hangi hesapların azaldığını ve bu hesapların bilançonun hangi tarafında (borç/alacak) bakiye verdiğini düşünün.

2

Geçmiş Yıllar Zararları hesabı öz kaynaklarda eksi değerli bir hesaptır ve normalde borç bakiyesi verir.

3

Zararı sermaye ile kapatmak için sermaye hesabını azaltmalı (borç), zarar hesabını ise sıfırlamalısınız (alacak).

Daha Fazla Pratik

Sermayenin iç kaynaklardan (bedelsiz) artırılması durumundaki yevmiye kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 18Soru →

$(K)$ Anonim Şirketi'nin öz kaynak yapısı aşağıdaki gibidir:

Hesap Adı	Tutar (TL)
500 Sermaye	$4.000.000$
501 Ödenmemiş Sermaye (-)	$500.000$
542 Olağanüstü Yedekler	$600.000$
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)	$900.000$

Şirket yönetimi finansal yapıyı sadeleştirmek ve güçlendirmek amacıyla; geçmiş yıl zararlarının tamamının sermaye azaltımı yoluyla mahsup edilmesine, ardından eş zamanlı olarak sermayenin nakden $2.000.000$ TL artırılmasına karar vermiştir. Yeni paylar $\%10$ emisyon primi ile ihraç edilmiş, eski sermaye borcu olan $500.000$ TL ile yeni taahhütlerin tamamı tescil öncesinde nakden tahsil edilmiştir.

Buna göre, tüm bu işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve yasal süreçlerin tamamlanması sonucunda işletmenin "Öz Kaynaklar" toplamındaki net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

2.700.000

TL artış

2.200.000

TL artış

2.000.000

TL artış

1.300.000

TL artış

3.200.000

TL artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.700.000$ TL artış

Cevap

İşletmenin öz kaynaklarındaki net değişim 2.700.000 TL tutarında bir artıştır.

Doğru yanıt olan 2.700.000 TL'lik artış, işletmeye ortaklar tarafından dışarıdan getirilen net nakit akışını temsil eder. Bu tutar; geçmişten kalan 500.000 TL'lik sermaye borcunun ödenmesi, yeni taahhüt edilen 2.000.000 TL'lik nominal sermaye ve hisselerin nominal değerinin üzerinde ihraç edilmesinden doğan 200.000 TL'lik emisyon priminin toplamıdır. İç kaynaklardan yapılan zarar mahsubu ise sadece hesaplar arası bir yer değiştirme olup toplam öz kaynağı etkilemez.

Adım Adım Çözüm

1

Başlangıç öz kaynak toplamını hesapla

3.200.000

TL

Öz kaynaklar; Sermaye (

4.000.000

) + Yedekler (

600.000

) - Ödenmemiş Sermaye (

500.000

) - Zararlar (

900.000

) formülüyle hesaplanır.

2

Sermaye azaltımı ile zarar mahsubunun etkisini analiz et

Değişim yok (

0

TL)

Zararların sermaye azaltımı ile kapatılması (500 Borç, 580 Alacak) öz kaynakların kendi içinde bir yer değiştirmedir; toplam tutarı değiştirmez.

3

Eski ödenmemiş sermaye borcunun tahsilatını hesapla

+500.000

TL artış

501 hesabının alacaklandırılarak kapatılması ve nakit girişi sağlanması, öz kaynakları düzenleyici (eksi) bir hesabın yok olması nedeniyle net öz kaynağı artırır.

4

Yeni sermaye artırımı ve emisyon primi tahsilatını hesapla

+2.200.000

TL artış

2.000.000

TL nominal değer ve

200.000

TL (

\%10

) emisyon priminin nakden tahsil edilmesi işletmeye dışarıdan kaynak girişi sağlar.

5

Toplam net değişimi bul

2.700.000

TL

500.000

(Eski Borç) +

2.200.000

(Yeni Kaynak) =

2.700.000

TL net artış gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Öz kaynak toplamındaki değişim sadece dışsal kaynak girişleri (nakdi sermaye artışı, primler) veya çıkışları (iade, kar payı) ile gerçekleşir; içsel mahsuplar toplamı değiştirmez.

İpuçları

1

Zarar mahsubu gibi işlemlerin öz kaynakların 'toplam tutarını' mı yoksa 'dağılımını' mı değiştirdiğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımının 'ortaklara iade' şeklinde yapıldığı senaryolarda öz kaynak değişimini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Nihai Öz Kaynak Toplamı - Başlangıç Öz Kaynak Toplamı = Net Değişim. Başlangıçta 3.200.000 TL olan öz kaynaklar; işlemler bittiğinde 5.100.000 (Sermaye) + 600.000 (Yedekler) + 200.000 (Prim) = 5.900.000 TL olur. Aradaki fark 2.700.000 TL'dir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 19Soru →

$(M)$ Anonim Şirketi, sermayesini $2.000.000$ TL'den $3.000.000$ TL'ye çıkarma kararı almıştır. Yeni ihraç edilen hisse senetlerinin tamamı nominal değerinin üzerinde, toplam $1.250.000$ TL bedelle satılmıştır. Şirket ana sözleşmesi uyarınca, sermaye artırımında nominal değerin $1/4$ 'ü ile emisyon primlerinin tamamı tescil öncesinde bankaya yatırılmıştır. Bu bilgilere göre, sermaye artırım işlemlerinin tescili sonrasında "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

1.000.000

750.000

500.000

250.000

1.250.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $750.000$

Cevap

Sermaye artırımında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç kalanı

750.000

TL'dir.

Sermaye artırımında '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı, başlangıçta artırılan nominal tutar (

1.000.000

TL) kadar borçlandırılır. Şirketin bankaya yatırdığı toplam

500.000

TL'lik tutarın

250.000

TL'si emisyon primine ait olup '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına alacak yazılır. Geri kalan

250.000

TL ise nominal sermaye borcunun ödenmesidir ve '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının alacağına kaydedilir. Sonuç olarak hesabın borç kalanı

1.000.000 - 250.000 = 750.000

TL olur.

Adım Adım Çözüm

1

Nominal sermaye artış tutarının hesaplanması

3.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000

TL

Şirketin tescil edeceği yeni sermaye paylarının toplam nominal değerini bulmak gerekir.

2

Emisyon priminin belirlenmesi

1.250.000 - 1.000.000 = 250.000

TL

Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde satılan kısmı emisyon primi olarak ayrıca takip edilir.

3

Nominal taahhüdün ödenen kısmının hesaplanması

1.000.000 \times (1/4) = 250.000

TL

Yasal zorunluluk gereği ödenen bu tutar, 501 hesabını alacaklandırarak kapatacaktır.

4

Hesap bakiyesinin hesaplanması

1.000.000 (Borç) - 250.000 (Alacak) = 750.000

TL

Başlangıçta borç kaydedilen nominal taahhüt tutarından yapılan nominal ödeme düşülerek kalan borç bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı ve Emisyon Primleri

Soru 20Soru →

$(M)$ Anonim Şirketi, $2.000.000$ TL olan sermayesini $3.000.000$ TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Bu artışın $400.000$ TL'lik kısmı "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanacak, geri kalan kısmı ise yeni hisse senedi ihracı yoluyla nakit olarak gerçekleştirilecektir. Nakit karşılığı ihraç edilen hisse senetleri nominal değerinin üzerinde, toplam $720.000$ TL bedelle satılmış ve tutarın tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Sermaye artırımına ilişkin veriler aşağıda özetlenmiştir:

Kalem	Tutar (TL)
Mevcut Sermaye	$2.000.000$
Yeni Hedeflenen Sermaye	$3.000.000$
İç Kaynaklardan Karşılanan Kısım	$400.000$
Yeni İhraç Edilen Hisselerin Satış Bedeli	$720.000$

Buna göre, söz konusu sermaye artırımı işlemlerine ilişkin yapılacak muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

"500 Sermaye" hesabı toplam

1.000.000

TL alacaklandırılır.

"542 Olağanüstü Yedekler" hesabı

400.000

TL borçlandırılır.

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına

120.000

TL alacak kaydı yapılır.

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı nominal taahhüt tutarı olan

600.000

TL üzerinden alacaklandırılarak kapatılır.

Sermaye taahhüt kaydı yapılırken "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabına ihraç bedeli olan

720.000

TL borç kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye taahhüt kaydı yapılırken "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabına ihraç bedeli olan $720.000$ TL borç kaydedilir.

Cevap

Sermaye taahhüt kaydı yapılırken "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabına ihraç bedeli olan

720.000

TL borç kaydedilir ifadesi yanlıştır.

Sermaye taahhüt kaydı yapılırken "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabına borç kaydedilecek tutar, ihraç edilen hisse senetlerinin piyasa satış bedeli (

720.000

TL) değil, her zaman nominal bedelidir (

600.000

TL). İhraç bedeli ile nominal bedel arasındaki fark olan

120.000

TL (emisyon primi), tahsilat yapıldığı anda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına alacak kaydedilir. Dolayısıyla 501 hesabına ihraç bedelinin yazılacağını iddia eden ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artırım tutarının hesaplanması

3.000.000 - 2.000.000 = 1.000.000

TL

Artışın toplam boyutu belirlenerek kaynaklara dağıtılması gerekir.

2

Nakit (dış kaynak) nominal artış tutarının belirlenmesi

1.000.000 - 400.000 = 600.000

TL

İç kaynaklar (yedekler) düşüldükten sonra kalan kısım yeni hisse ihracı (nominal) tutarıdır.

3

Hisse Senedi İhraç Priminin (Emisyon Primi) hesaplanması

720.000 - 600.000 = 120.000

TL

İhraç bedeli ile nominal bedel arasındaki fark öz kaynaklarda 520 hesabında izlenir.

4

Muhasebe kayıt mantığının analizi

501 Borç:

600.000

TL; 542 Borç:

400.000

TL; 500 Alacak:

1.000.000

TL

501 hesabı sadece nominal bedeli temsil eder; emisyon primleri bu hesaba borç yazılmaz.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüdünde Nominal Bedel Esası

Tahmini Süre:2m 0s

Sermaye Artırımı ve Azaltımı İşlemleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik