Hisse Senedi İhraç Primleri ve İptal Kârları

47 soru

Soru 1Soru

(A) Anonim Şirketi, sermayesini 500.000500.000 TL'den 1.000.0001.000.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiş ve yeni ihraç edilecek 50.00050.000 adet payın her birini (nominal değeri 1010 TL) 1313 TL'den ihraç etmiştir. Şirket esas sözleşmesi gereği, hisse senedi ihraç primlerinin tamamı ile nominal bedelin 1/41/4'ü tescil öncesinde nakden tahsil edilmiştir. 5.0005.000 adet payı taahhüt eden ortak (B), tescilden sonraki ödeme çağrısına uymayarak sermaye borcunun kalan kısmını yerine getirememiş ve bu paylar iptal edilmiştir. İptal edilen bu paylar daha sonra borsa dışında bir başka yatırımcıya birim fiyatı 11,511,5 TL'den peşin olarak satılmıştır. Buna göre, yapılan tüm işlemler ve iptal kârı hesaplamaları sonucunda işletmenin bilançosundaki "Sermaye Yedekleri" grubunun toplam bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 170.000170.000

Cevap

İşletmenin bilançosundaki toplam Sermaye Yedekleri bakiyesi 170.000170.000 TL'dir.
Toplam sermaye yedeği bakiyesi, hem tescil edilen payların nominal değerinin üzerindeki satış tutarlarını hem de temerrüt nedeniyle iptal edilen payların yeniden satışından elde edilen net fazlalığı kapsamaktadır. İşletmeye giren toplam nakit 670.000670.000 TL (585.000+27.500+57.500585.000 + 27.500 + 57.500) olup, bunun 500.000500.000 TL'si ödenmiş sermaye olduğuna göre, kalan 170.000170.000 TL'lik farkın tamamı sermaye yedeklerini temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sorunsuz payların emisyon primini hesapla
45.000 adet×3 TL=135.000 TL45.000 \text{ adet} \times 3 \text{ TL} = 135.000 \text{ TL}
Temerrüde düşmeyen 45.00045.000 adet hisse senedinin her biri 33 TL primle satılmıştır ve bu tutar doğrudan 520520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına kaydedilir.
2
Temerrüde düşen ortağın (B) ödediği tutarı belirle
5.000 adet×(2,5 TL sermaye+3 TL prim)=27.500 TL5.000 \text{ adet} \times (2,5 \text{ TL sermaye} + 3 \text{ TL prim}) = 27.500 \text{ TL}
Ortak (B) nominal değerin 1/41/4'ü olan 2,52,5 TL ile primin tamamı olan 33 TL'yi peşin ödemiştir.
3
İptal edilen payların yeniden satış tutarını hesapla
5.000 adet×11,5 TL=57.500 TL5.000 \text{ adet} \times 11,5 \text{ TL} = 57.500 \text{ TL}
İptal edilen paylar 11,511,5 TL birim fiyattan yeniden nakit karşılığı satılmıştır.
4
İptal edilen paylardan kaynaklanan toplam sermaye yedeği etkisini (520 + 521) hesapla
(27.500 TL eski tahsilat+57.500 TL yeni tahsilat)50.000 TL nominal deg˘er=35.000 TL(27.500 \text{ TL eski tahsilat} + 57.500 \text{ TL yeni tahsilat}) - 50.000 \text{ TL nominal değer} = 35.000 \text{ TL}
Bu paylar için şirkete giren toplam nakit ile sermayeye eklenen nominal değer arasındaki fark, öz kaynaklar içinde sermaye yedeği (ihraç primi ve iptal kârı) olarak kalır.
5
Toplam Sermaye Yedekleri bakiyesini bul
135.000 TL (sorunsuzlar)+35.000 TL (iptal edilenler)=170.000 TL135.000 \text{ TL (sorunsuzlar)} + 35.000 \text{ TL (iptal edilenler)} = 170.000 \text{ TL}
Bilanço üzerindeki grubun toplam bakiyesi istenmektedir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri ve iptal kârları, gelir tablosuyla ilişkilendirilmeden doğrudan öz kaynaklar altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda izlenir.

İpuçları

1
Öz kaynaklar toplamını bulmak için işletmeye giren toplam nakit girişini hesaplamayı deneyin.
2
Temerrüde düşen ortağın ödediği primin iptal edildiğinde şirkette kaldığını ve bunun 'İptal Kârları' hesabına aktarıldığını unutmayın.
3
Sermaye Yedekleri = (Sorunsuz Pay Primi) + (İptal Edilen Paylar İçin Alınan Toplam Nakit - Bu Payların Nominal Değeri).

Daha Fazla Pratik

İptal edilen payların yeniden satışında katlanılan ihraç giderlerinin iptal kârı üzerindeki etkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru

(K) Anonim Şirketi, nominal değeri 22 TL olan 10.00010.000 adet hisse senedini tanesi 33 TL'den ihraç etmiş ve bedellerini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. İhraç işlemi sırasında 1.0001.000 TL banka komisyonu ödenmiştir.

Buna göre, bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında ihraç farkının muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000 TL tutarında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kayıt yapılır.

Cevap

İhraç farkı, komisyon giderleri düşüldükten sonra kalan 9.0009.000 TL tutarındaki net değer üzerinden "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir.
Hisse senetlerinin nominal değerinden daha yüksek bir bedelle ihraç edilmesi durumunda, aradaki fark 'Emisyon Primi' olarak adlandırılır. Bu tutar, varsa ihraç giderleri düşüldükten sonra '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilerek öz kaynaklar içerisinde raporlanır. Soruda brüt fark 10.00010.000 TL iken 1.0001.000 TL komisyon düşüldüğünde net tutar 9.0009.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedeli ve toplam nominal değer hesaplanır.
İhraç Bedeli: 10.000×3=30.00010.000 \times 3 = 30.000 TL; Nominal Değer: 10.000×2=20.00010.000 \times 2 = 20.000 TL.
İhraç primi, hisse senedinin piyasa değeri ile nominal değeri arasındaki farktır.
2
Brüt emisyon primi hesaplanır.
30.00020.000=10.00030.000 - 20.000 = 10.000 TL.
Herhangi bir gider olmasaydı bu tutarın tamamı prim olarak kaydedilecekti.
3
İhraç gideri (komisyon) brüt primden düşülerek net emisyon primi bulunur.
10.0001.000=9.00010.000 - 1.000 = 9.000 TL.
Hisse senedi ihraç giderleri doğrudan emisyon primlerinden mahsup edilmelidir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), hisselerin nominal değerinin üzerinde bir bedelle satılması durumunda oluşur ve bir sermaye yedeği olarak bilançonun öz kaynaklar bölümünde yer alan 520 kodlu hesapta izlenir.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin sermayeye eklenmesi veya geçmiş yıl zararlarının mahsubunda kullanılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

(G) Anonim Şirketi, sermaye artırımı amacıyla nominal değeri 1010 TL olan 15.00015.000 adet hisse senedini pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. Söz konusu ihraç işlemi ile ilgili olarak 4.0004.000 TL tutarında aracılık komisyonu banka aracılığıyla ödenmiş ve kalan tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. Bu bilgilere göre, yapılacak yevmiye kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 56.00056.000 TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 56.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
İşletme, nominal değerinin üzerinde hisse senedi ihraç ettiğinde oluşan fark '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına kaydedilir. Net artışı göstermek adına ihraç giderleri bu tutardan düşülür. Öz kaynak hesaplarındaki artışlar her zaman alacak tarafına kaydedildiği için net tutar olan 56.00056.000 TL alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini hesaplayın
15.000×14=210.00015.000 \times 14 = 210.000 TL
İşletmenin ihraçtan elde edeceği toplam nakit girişi öncesi brüt tutarı bulmak için.
2
Toplam nominal değeri hesaplayın
15.000×10=150.00015.000 \times 10 = 150.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek yasal sınırı belirlemek için.
3
Brüt ihraç primini (emisyon primi) belirleyin
210.000150.000=60.000210.000 - 150.000 = 60.000 TL
İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki fark ihraç primidir.
4
İhraç giderlerini (komisyon) brüt primden düşerek net tutarı bulun
60.0004.000=56.00060.000 - 4.000 = 56.000 TL
İlgili düzenlemeler ve blueprint gereği ihraç giderleri primden indirilir.
5
Hesap ve kayıt yönünü belirleyin
520 nolu hesap alacaklandırılır
Hisse senedi ihraç primleri öz kaynaklarda sermaye yedeği olarak alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primlerinin (emisyon primi) sermaye yedeği olarak öz kaynaklarda muhasebeleştirilmesi.

Alternatif Yöntem

Öncelikle pay başına net primi bularak (1410=414 - 10 = 4 TL brüt prim; toplam gider 4.0004.000 TL olduğundan pay başına gider 4.000/15.000=0,266...4.000 / 15.000 = 0,266... TL yerine) doğrudan toplam tutarlar üzerinden gitmek hata riskini azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

(L) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 55 TL olan 40.00040.000 adet hisse senedini pay başına 88 TL'den ihraç etmiş ve tutarın tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. Bu işleme ilişkin yevmiye kaydında nominal değer ile satış değeri arasındaki fark için yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000 TL tutarında '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına alacak kaydedilir.

Cevap

İhraç sırasında oluşan 120.000120.000 TL tutarındaki fark, '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Doğru cevap, 120.000120.000 TL'lik farkın bir emisyon primi olduğunu ve pasif karakterli bir hesap olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Nominal değer 200.000200.000 TL iken tahsil edilen tutar 320.000320.000 TL olduğu için aradaki 120.000120.000 TL fark bu hesapta izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
İhraç edilen toplam bedeli hesapla
40.000 adet×8 TL=320.000 TL40.000 \text{ adet} \times 8 \text{ TL} = 320.000 \text{ TL}
İşletmenin banka hesabına girecek olan toplam nakit tutarını belirlemek için.
2
Hisse senetlerinin toplam nominal değerini hesapla
40.000 adet×5 TL=200.000 TL40.000 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 200.000 \text{ TL}
Sermaye hesabına kaydedilecek yasal tutarı belirlemek için.
3
İhraç primi (fark) tutarını belirle
320.000200.000=120.000 TL320.000 - 200.000 = 120.000 \text{ TL}
Nominal değerin üzerinde kalan ve sermaye yedeği olarak kaydedilecek tutarı bulmak için.
4
Muhasebe kaydını gerçekleştir
102 Bankalar hesabı borçlu, 500 Sermaye ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı alacaklı.
Varlık artışları borca, öz kaynak artışları alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), nominal değerin üzerindeki ihraç farklarını temsil eder ve öz kaynaklar grubundaki 'Sermaye Yedekleri' altında izlenir.

İpuçları

1
İhraç primi, hisse senedinin satış fiyatı ile nominal değeri arasındaki farktır.
2
Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu fark 5. Öz Kaynaklar grubunda bir hesapta izlenir.
3
Bu işlemde hisse senetleri nominal bedelden pahalıya satıldığı için '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabı alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin sermayeye eklenmesi veya yasal yedek olarak ayrılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hisse başına primi bulup toplam hisse sayısıyla çarparak da sonuca ulaşabilirsiniz: (85)×40.000=120.000(8 - 5) \times 40.000 = 120.000 TL.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 5Soru

(B) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen bir ortağının 60.00060.000 TL nominal değerli paylarını iptal etme kararı almıştır. Söz konusu ortak, bu paylar için daha önce %30\%30 oranında nakit ödeme yapmıştır. İptal edilen bu paylar, şirket tarafından daha sonra 45.00045.000 TL bedelle başka bir yatırımcıya peşin olarak satılmıştır. Buna göre, payların iptali ve yeniden satışı işlemleri sonucunda '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.0003.000

Cevap

Yapılan işlemler sonucunda 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar 3.0003.000 TL'dir.
Doğru cevap 3.0003.000 TL'dir çünkü muhasebe standartlarına göre hisse senedi iptal kârı; ortağın iptal edilen payları için yapmış olduğu ödemelerden, bu payların yeni satışında oluşan zararın düşülmesiyle bulunur. Bu soruda ortağın ödediği 18.00018.000 TL'den, nominal değer (60.00060.000 TL) ile satış bedeli (45.00045.000 TL) arasındaki 15.00015.000 TL fark çıkarıldığında net kâr 3.0003.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın daha önce ödediği tutarı hesaplayın.
60.000×%30=18.00060.000 \times \%30 = 18.000 TL
İptal kârının kaynağı, taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın şirkette kalan ödemeleridir.
2
Hisselerin yeniden satışındaki fiyat farkını (zararı) belirleyin.
60.00060.000 (Nominal) - 45.00045.000 (Satış) = 15.00015.000 TL
Hisseler nominal değerinin altında satıldığı için bu fark, önceki ortağın ödemesinden karşılanır.
3
Net iptal kârını hesaplayın.
18.00018.000 - 15.000 = 3.0003.000 TL
Ortağın ödediği tutardan satış zararı düşüldükten sonra kalan bakiye şirketin öz kaynaklarında kâr olarak kalır.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârı (Hesap 521), taahhüdünü yerine getirmeyen ortakların paylarının iptali ve yeniden satışı sonucunda şirketin elinde kalan net pozitif farktır.

İpuçları

1
İptal kârı hesaplanırken ortağın ödediği tutar ile yeni satıştan doğan farkı karşılaştırmanız gerekir.
2
Hisseler nominal değerin (60.00060.000 TL) altında mı yoksa üstünde mi satıldı? Altında satıldıysa bu fark ortağın ön ödemesinden eksilir.

Daha Fazla Pratik

Eğer hisseler 65.00065.000 TL'ye satılsaydı 'Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında ne kadar tutar birikirdi?

Alternatif Yöntem

Muhasebe kaydı mantığıyla: Ortağın 42.00042.000 TL'lik ödenmemiş sermaye hesabı kapatılır (60.00060.000 nominal - 18.00018.000 ödenen). Yeni satışta 45.00045.000 TL kasa girişi olur. Nominal değer olan 60.00060.000 TL ile bu iki işlem arasındaki denkleştirici fark (45.000+18.00060.00045.000 + 18.000 - 60.000) iptal kârını verir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 6Soru

(Z) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü süresi içinde yerine getirmeyen bir ortağının 80.00080.000 TL nominal değerli paylarını iptal etmiştir. Ortak, bu paylar için daha önce 30.00030.000 TL ödeme yapmıştır. İptal edilen paylar borsa dışında bir yatırımcıya 74.00074.000 TL'ye satılmış ve bu işlem süresince 3.0003.000 TL tutarında dava ve takip gideri yapılmıştır. Bu bilgilere göre, şirketin muhasebe kaydında "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedeceği tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21.00021.000

Cevap

İptal edilen paylar için kaydedilecek iptal kârı 21.00021.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, temerrüde düşen ortağın şirkete yapmış olduğu 30.00030.000 TL'lik ödemeden, hisselerin nominal değerinden daha düşük bir bedelle satılması nedeniyle oluşan 6.0006.000 TL'lik farkın ve 3.0003.000 TL'lik dava giderinin indirilmesiyle elde edilen net tutarı yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın yaptığı ödeme tutarını belirleyin.
30.00030.000 TL
İptal kârı hesaplamasının temelini ortağın daha önce şirkete kazandırdığı nakit oluşturur.
2
Hisselerin nominal değeri ile yeni satış fiyatı arasındaki farkı (zararı) hesaplayın.
80.00074.000=6.00080.000 - 74.000 = 6.000 TL
Şirket, hisseleri nominal değerin altında sattığı için bu zararı eski ortağın ödemesinden mahsup etmelidir.
3
İşlemle ilgili yapılan giderleri belirleyin.
3.0003.000 TL
Dava ve takip giderleri gibi operasyonel maliyetler iptal kârından düşülür.
4
Net iptal kârını hesaplayın.
30.0006.0003.000=21.00030.000 - 6.000 - 3.000 = 21.000 TL
Kalan tutar öz kaynaklar içerisinde sermaye yedeği olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi iptal kârı, temerrüde düşen ortağın ödediği tutardan, şirketin bu sebeple uğradığı zararlar ve yaptığı masraflar düşüldükten sonra kalan tutardır.

İpuçları

1
İptal kârını hesaplamak için ortağın daha önce ödediği tutardan yola çıkmalısınız.
2
Şirketin hisseleri 80.00080.000 TL yerine 74.00074.000 TL'ye satması bir zarardır ve bu zarar kârdan düşülür.
3
30.00030.000 TL'den hem satış farkını hem de dava giderlerini çıkararak sonuca ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin (Hisse Senedi İhraç Primleri) iptal kârlarından farkını ve her iki hesabın da öz kaynaklarda nasıl raporlandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

(M) Anonim Şirketi, sermayesini artırma kararı alarak nominal değeri 2020 TL olan 50.00050.000 adet hisse senedini pay başına 2828 TL bedelle ihraç etmiş, bedellerin tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. Bu ihraç işlemi ile ilgili olarak 15.00015.000 TL tutarındaki aracılık komisyonu ise nakit olarak ödenmiştir. Buna göre, söz konusu ihraç işleminin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 385.000385.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri hesabına yapılacak alacak kaydı 385.000385.000 TL olmalıdır.
Doğru olan uygulamada, hisse senetlerinin ihraç değeri (1.400.0001.400.000 TL) ile nominal değeri (1.000.0001.000.000 TL) arasındaki 400.000400.000 TL'lik fark brüt ihraç primidir. Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, ihraç sırasında katlanılan komisyon ve diğer giderler (15.00015.000 TL) bu primden mahsup edilir. Dolayısıyla '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına net tutar olan 385.000385.000 TL (400.00015.000400.000 - 15.000) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değeri hesapla
50.000×20=1.000.00050.000 \times 20 = 1.000.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek olan yasal sınırı belirlemek için.
2
Toplam ihraç değerini hesapla
50.000×28=1.400.00050.000 \times 28 = 1.400.000 TL
İşletmeye giren toplam brüt fon tutarını bulmak için.
3
Brüt ihraç primini hesapla
1.400.0001.000.000=400.0001.400.000 - 1.000.000 = 400.000 TL
Nominal değer ile satış fiyatı arasındaki farkı tespit etmek için.
4
Net ihraç primini (520 hesabı) hesapla
400.00015.000=385.000400.000 - 15.000 = 385.000 TL
İhraçla ilgili giderler (komisyon vb.), Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraç primlerinden mahsup edilmelidir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İhraç Primlerinin (Emisyon Primi) Muhasebeleştirilmesi ve Gider Mahsubu
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

(K) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü süresi içerisinde yerine getirmeyen bir ortağın 50.00050.000 TL nominal değerli paylarını iptal etme kararı almıştır. Söz konusu ortak, taahhüt ettiği tutarın %25\%25'ini daha önce banka aracılığıyla ödemiştir. İptal edilen bu paylar, bir başka yatırımcıya 42.00042.000 TL bedelle satılmıştır. Şirket, bu satış işlemi için 1.0001.000 TL satış gideri yapmış ve ortağın gecikmesi nedeniyle 500500 TL temerrüt faizi hesaplamıştır.

Buna göre, yapılan bu işlemler sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.0003.000

Cevap

3.0003.000 TL
Doğru cevap olan 3.0003.000 TL tutarı, payların nominal değerinin ödenmemiş kısmı olan 37.50037.500 TL ile yeni satış bedeli olan 42.00042.000 TL arasındaki 4.5004.500 TL'lik olumlu farktan, 1.0001.000 TL satış gideri ve 500500 TL temerrüt faizinin düşülmesiyle elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın ödediği ve ödemediği sermaye tutarlarını hesaplayınız.
Ödenen: 50.000×50.000 \times %25 = 12.500 TL; Ödenmeyen (501 Hesabı): 50.00012.500=37.50050.000 - 12.500 = 37.500 TL.
İptal kârı hesaplanırken eski ortağın borçlu kaldığı tutarın bilinmesi gerekir.
2
Yeni satış fiyatı ile ödenmemiş sermaye tutarını karşılaştırarak brüt farkı bulunuz.
42.00037.500=4.50042.000 - 37.500 = 4.500 TL.
Şirketin bu payların tekrar satışından elde ettiği brüt kazancı belirlemek için kullanılır.
3
Brüt farktan satış giderlerini ve hesaplanan faizi düşerek net iptal kârını hesaplayınız.
4.5001.000500=3.0004.500 - 1.000 - 500 = 3.000 TL.
Tekdüzen Muhasebe Sistemi uyarınca, hisse senedi iptalinden doğan kâr, ilgili masraflar düşüldükten sonra net tutarıyla kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârlarının Hesaplanması

İpuçları

1
Öncelikle ortağın ödemediği (501 nolu hesapta takip edilen) tutarı bulun.
2
Satış fiyatı ile ödenmemiş tutar arasındaki farkı bulun ve bu farkın pozitif olup olmadığını kontrol edin.
3
Bulduğunuz olumlu farktan şirketin yaptığı masrafları ve faiz haklarını çıkararak net kâra ulaşın.

Daha Fazla Pratik

İptal kârlarının bilanço üzerinde hangi grupta yer aldığını ve sermaye yedeği niteliğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 9Soru

(T) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 1010 TL olan 20.00020.000 adet hisse senedini pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. Şirket, bu ihraç işlemiyle ilgili olarak banka aracılığıyla 2.0002.000 TL tutarında komisyon ödemesi gerçekleştirmiştir. Bu bilgilere göre, hisse senedi ihraç primlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 78.00078.000 TL tutarında alacak kaydı yapılır.

Cevap

İhraç giderleri düşüldükten sonra kalan net tutar olan 78.00078.000 TL, "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir.
Doğru cevap, ihraç edilen hisse senetlerinin toplam satış bedeli ile nominal bedeli arasındaki farktan (80.00080.000 TL), bu süreçte katlanılan komisyon giderinin (2.0002.000 TL) düşülmesiyle elde edilen 78.00078.000 TL'lik net tutarın, pasif karakterli bir öz kaynak hesabı olan 520 nolu hesabın artış yönü olan alacak tarafına kaydedilmesini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değerin hesaplanması
20.000×10=200.00020.000 \times 10 = 200.000 TL
Hisse senetlerinin yasal sermaye payını belirlemek için nominal değer üzerinden toplam tutar bulunur.
2
Toplam ihraç değerinin hesaplanması
20.000×14=280.00020.000 \times 14 = 280.000 TL
İşletmenin kasasına/bankasına girecek olan brüt tutarı belirlemek için ihraç fiyatı kullanılır.
3
Brüt ihraç priminin hesaplanması
280.000200.000=80.000280.000 - 200.000 = 80.000 TL
İhraç değeri ile nominal değer arasındaki olumlu fark brüt emisyon primini verir.
4
Net ihraç priminin hesaplanması
80.0002.000=78.00080.000 - 2.000 = 78.000 TL
İhraçla doğrudan ilgili olan komisyon giderleri, muhasebe standartları gereği ihraç priminden mahsup edilir.
5
Muhasebe kaydının yapılması
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Alacak): 78.00078.000 TL
Öz kaynaklardaki artışlar ilgili hesabın alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Emisyon primleri (Hisse Senedi İhraç Primleri), bilançoda öz kaynaklar içerisinde 'Sermaye Yedekleri' grubunda yer alır ve ihraç giderleri düşüldükten sonraki net tutar üzerinden muhasebeleştirilir.

Daha Fazla Pratik

İhraç primlerinin daha sonra sermayeye eklenmesi veya zarar mahsubunda kullanılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

(S) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünün 1/41/4’ünü ödeyen ancak geri kalan kısmını vadesinde yerine getirmeyen bir ortağın 40.00040.000 TL nominal değerli paylarını iptal etmiştir. Bu paylar daha sonra borsa dışında 35.00035.000 TL bedelle nakit karşılığında başka bir yatırımcıya satılmış ve satış işlemi sırasında 1.5001.500 TL tutarında banka aracılığıyla aracılık komisyonu ödenmiştir. Şirket ana sözleşmesine göre ortağın önceden ödediği tutarların iade edilmeyeceği hükme bağlanmıştır. Buna göre, söz konusu işlemlerin muhasebeleştirilmesi sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek net tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.5003.500

Cevap

3.5003.500 TL tutarındaki net bakiye, ortağın yanan ödemesinden satış zararı ve giderlerin mahsup edilmesiyle elde edilir.
İptal edilen paylarla ilgili muhasebe sürecinde, ortağın daha önce ödediği 10.00010.000 TL tutarı "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabının alacağına kaydedilir. Ancak paylar nominal değer olan 40.00040.000 TL yerine 35.00035.000 TL'ye satıldığı için oluşan 5.0005.000 TL'lik fark ve ödenen 1.5001.500 TL'lik komisyon aynı hesabın borcuna kaydedilerek netleştirilir. Sonuçta hesapta 10.0006.500=3.50010.000 - 6.500 = 3.500 TL tutarında alacak bakiyesi kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın vadesinde ödediği ve iptal sonucunda şirkette kalan tutarın hesaplanması
40.000×1/4=10.00040.000 \times 1/4 = 10.000 TL
İptal kârının ana kaynağı, taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın şirkete kalan ödemeleridir.
2
İptal edilen payların yeni satış fiyatı ile nominal değeri arasındaki farkın belirlenmesi
40.00035.000=5.00040.000 - 35.000 = 5.000 TL (Zarar)
Paylar nominal değerin altında satıldığında, aradaki fark iptal kârından mahsup edilir.
3
Satış işlemi için katlanılan komisyon giderinin belirlenmesi
1.5001.500 TL
Satışla ilgili yapılan doğrudan giderler iptal kârını azaltan unsurlardır.
4
521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabının net bakiyesinin hesaplanması
10.0005.0001.500=3.50010.000 - 5.000 - 1.500 = 3.500 TL
Net kâr = (Ortağın ödemesi) - (Satış farkı) - (Satış giderleri) formülü uygulanır.

Anahtar Kavram

Hisse senedi iptal kârı, ortağın yanan ödemelerinden payların tekrar satışına ilişkin tüm olumsuz farklar ve giderler düşüldükten sonra kalan tutardır.
Soru 11Soru

(A) Anonim Şirketi, nominal değeri 55 TL olan 10.00010.000 adet hisse senedini pay başına 88 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleri sırasında bankaya 2.0002.000 TL komisyon ödenmiştir. Buna göre, bu ihraç işleminin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 28.00028.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

İhraç bedeli ile nominal bedel arasındaki net fark olan 28.00028.000 TL, '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İşletmenin nominal değeri 50.00050.000 TL olan hisseleri 80.00080.000 TL'ye satmasıyla oluşan 30.00030.000 TL'lik brüt farktan 2.0002.000 TL ihraç gideri düşüldüğünde kalan 28.00028.000 TL, öz kaynaklar grubundaki 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini ve toplam nominal değeri hesaplayın.
İhraç Bedeli: 10.000×8=80.00010.000 \times 8 = 80.000 TL; Nominal Değer: 10.000×5=50.00010.000 \times 5 = 50.000 TL.
İhraç priminin hesaplanması için satış fiyatı ile itibari değer arasındaki farkın belirlenmesi gerekir.
2
Brüt ihraç primini hesaplayın.
80.00050.000=30.00080.000 - 50.000 = 30.000 TL.
İhraç bedelinin nominal değerden yüksek olan kısmı brüt primi oluşturur.
3
Net ihraç primini belirlemek için ihraç giderlerini düşürün.
30.0002.000=28.00030.000 - 2.000 = 28.000 TL.
Tekdüzen Hesap Planı ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri uyarınca ihraç giderleri primden mahsup edilir.
4
İlgili tutarı doğru öz kaynak hesabına kaydedin.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Alacaklı): 28.00028.000 TL.
İhraç primleri sermaye yedekleri grubunda '520' kodlu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri, hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi sonucu ortaya çıkan ve öz kaynaklarda 'Sermaye Yedekleri' altında izlenen bir kalemdir.

İpuçları

1
İhraç primi, satış fiyatı ile nominal (yazılı) değer arasındaki farktır.
2
İşlem sırasında ödenen komisyon giderleri, oluşacak olan ihraç primini azaltan bir unsurdur.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen hisse senetlerinden doğan karların hangi hesapta izlendiğini (521 İptal Karları) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru

(Z) Anonim Şirketi sermaye artırımı kararı almış ve ortak (B), nominal değeri 120.000120.000 TL olan hisse senetlerini taahhüt etmiştir. Ortak (B), taahhüt ettiği tutarın %25\%25'ini nakden ödemiş, ancak kalan kısmını yasal sürede yerine getirmemiştir. Şirket, söz konusu payları iptal ederek bu payları başka bir yatırımcıya 105.000105.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Bu işlem sırasında bankaya 3.0003.000 TL komisyon ödenmiştir.

Buna göre, şirketin yapacağı yevmiye kaydında "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12.00012.000

Cevap

Şirketin yapacağı yevmiye kaydında 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar 12.00012.000 TL'dir.
Şirketin elde ettiği toplam net kazanç, eski ortaktan kalan 30.00030.000 TL ile yeni satıştan elde edilen net 102.000102.000 TL'nin toplamı olan 132.000132.000 TL'dir. Bu tutarın payların nominal değeri olan 120.000120.000 TL'yi aşan kısmı (12.00012.000 TL), hisse senedi iptal kârı olarak muhasebeleştirilir. Bu tutar, şirketin bu paylar üzerinden sağladığı reel öz kaynak artışını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Eski ortağın taahhüdünün ödenen ve şirkete kalan kısmını hesaplayınız.
120.000×%25=30.000120.000 \times \%25 = 30.000 TL
İptal edilen paylar için önceden tahsil edilen tutarlar iade edilmez ve şirkete kâr kalır.
2
Yeni yatırımcıdan elde edilen net nakit girişini belirleyiniz.
105.0003.000=102.000105.000 - 3.000 = 102.000 TL
İşlemle ilgili banka komisyonu gibi giderler net tahsilat tutarını belirlemek için satış bedelinden düşülmelidir.
3
Toplam net faydayı nominal değerle kıyaslayarak iptal kârını bulunuz.
(30.000+102.00030.000 + 102.000) - 120.000=12.000120.000 = 12.000 TL
Toplam tahsilatın nominal değeri aşan kısmı 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârları (521), sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın paylarının iptal edilmesiyle şirkette kalan ödemeler ve bu payların yeniden satışından doğan net kazançların izlendiği öz kaynak hesabıdır.

İpuçları

1
Şirketin bu hisse senetleri için kasasına giren toplam net parayı hesaplayarak işe başlayın.
2
Toplam kasaya giren tutar = (Eski ödeme + Yeni satış bedeli) - Banka komisyonu şeklindedir.
3
(30.000+105.0003.00030.000 + 105.000 - 3.000) toplamının, hisselerin nominal değeri olan 120.000120.000 TL'den fazlasını bulun.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen payların yerine yeni pay çıkarılmasaydı (sermaye azaltımı yapılsaydı), muhasebe kaydının nasıl değişeceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 13Soru

L Anonim Şirketi, sermaye artırımı kapsamında 100.000100.000 TL nominal değerli pay taahhüt eden bir ortağın, taahhüdünün %25\%25’ini ödedikten sonra kalan kısmını vadesinde yerine getirememesi üzerine söz konusu payları iptal etmiştir. Şirket, bu payları yeni bir yatırımcıya 90.00090.000 TL bedelle peşin satmış ve işlem için 2.0002.000 TL komisyonu banka kanalıyla ödemiştir. Bu bilgilere göre, hisse senedi iptal işlemi sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13.00013.000

Cevap

Hisse senedi iptal işlemi sonucunda kaydedilecek kâr tutarı 13.00013.000 TL'dir.
Hisse senedi iptal kârı hesaplanırken; eski ortağın ödediği tutardan (25.00025.000 TL), hisselerin nominal değerinin altında satılmasından kaynaklanan 'zarar' mahiyeti taşıyan fark (100.00090.000=10.000100.000 - 90.000 = 10.000 TL) ve işlem için katlanılan giderler (2.0002.000 TL) düşülür. Sonuçta kalan 13.00013.000 TL tutarı kâr olarak kaydedilir. Muhasebe kaydında; '102 Bankalar' hesabına net giriş (88.00088.000 TL) borç, '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabına eski ortağın borcu (75.00075.000 TL) alacak ve aradaki fark '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına (13.00013.000 TL) alacak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski ortağın yaptığı ödeme ve kalan borç tutarını hesapla
Ödenen: 25.00025.000 TL, Kalan Borç (501): 75.00075.000 TL
İptal kârı hesaplanırken eski ortağın yaptığı ödeme baz alınır ve kapatılacak taahhüt tutarı belirlenir.
2
Yeni satıştan elde edilen net tutarı belirle
90.0002.000=88.00090.000 - 2.000 = 88.000 TL
Yeni yatırımcıdan tahsil edilen bedelden işlem komisyonu düşülerek şirketin kasasına giren net değer bulunur.
3
Net satış bedeli ile kapatılan borç arasındaki farkı hesapla
88.00075.000=13.00088.000 - 75.000 = 13.000 TL
Hisse senedi iptal kârı; yeni satıştan sağlanan net nakit girişinin, iptal edilen hisselerin ödenmemiş kısmından fazla olan tutarıdır.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârı Hesaplama Mantığı

İpuçları

1
İptal kârını bulmak için şirketin yeni satıştan elde ettiği net kasa girişini hesaplayın.
2
Şirket yeni satıştan 90.00090.000 TL almış ancak 2.0002.000 TL komisyon ödemiştir. Net giriş 88.00088.000 TL'dir.
3
Şirketin eski ortaktan alacağı (501) 75.00075.000 TL'ydi. Net giriş ile bu alacak arasındaki fark iptal kârıdır.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen hisselerin nominal değerin üzerinde satılması durumunda '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının da kullanılıp kullanılmayacağını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 14Soru

Anonim şirketlerde, sermaye taahhüdünü süresi içerisinde yerine getirmeyen bir ortağın paylarının iptal edilerek başka bir yatırımcıya satılması sonucunda, söz konusu ortağın daha önce yapmış olduğu ödemelerden şirket lehine kalan tutar, Tekdüzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 521 Hisse Senedi İptal Kârları

Cevap

İşlem sonucunda şirket lehine kalan tutar 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilmelidir.
Anonim şirketlerde pay sahiplerinin sermaye taahhütlerini yerine getirmemesi (temerrüt) durumunda, bu paylar iptal edilerek başkasına satılabilir. Satış bedeli ile eski ortağın ödediği tutar toplamından, şirketin yaptığı masraflar düşüldükten sonra eski ortağa iade edilmeyen ve şirket bünyesinde kalan tutarlar '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle.
Sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen (temerrüde düşen) ortağın paylarının iptali söz konusudur.
Sermaye artırım sürecinde taahhüt ihlali özel bir muhasebe prosedürü gerektirir.
2
Oluşan farkın muhasebe grubunu tespit et.
Bu işlemden doğan kâr bir 'Sermaye Yedeği'dir.
Şirketin kendi payları üzerindeki işlemlerden doğan kârlar gelir tablosuna değil, doğrudan öz kaynaklara kaydedilir.
3
Uygun hesap ismini seç.
521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabı.
Tekdüzen Hesap Planı'nda bu özel durum için tanımlanmış hesap budur.

Anahtar Kavram

İptal Kârlarının Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Bu işlemin bir 'sermaye yedeği' oluşturduğunu hatırlayın.
2
İşlem, ortağın taahhüdünü yerine getirmemesi (temerrüt) ve payların iptal edilmesiyle ilgilidir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda 52 grubundaki hesapları ve 'İptal' anahtar kelimesini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İptal kârlarının hesaplanmasına yönelik sayısal bir örnek çözerek süreci pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesap kodlarını hatırlayarak elemeniz mümkündür: 6'lı grup gelir tablosu olduğu için elenir, 500 ana sermaye olduğu için elenir, 54'lü grup kâr yedekleri olduğu için elenir. Geriye 52 grubundaki sermaye yedekleri kalır.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru

(M) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 1010 TL olan 15.00015.000 adet hisse senedini pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. Hisse senetlerinin tamamı banka aracılığıyla nakit karşılığında satılmış, ihraç işlemleriyle ilgili olarak yine banka üzerinden 4.0004.000 TL tutarında bir komisyon ödenmiştir. Buna göre, söz konusu ihraç işleminin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 56.00056.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 56.00056.000 TL alacak kaydedilir.
İhraç edilen hisse senetlerinin toplam satış bedeli olan 210.000210.000 TL ile nominal bedeli olan 15.00015.000 TL arasındaki 60.00060.000 TL'lik fark brüt emisyon primidir. Ancak ihraç sırasında katlanılan 4.0004.000 TL'lik komisyon gideri bu primden düşülmelidir. Bu durumda net emisyon primi olan 56.00056.000 TL, bir sermaye yedeği hesabı olan 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Nominal sermaye artışını hesapla
15.000×10=150.00015.000 \times 10 = 150.000 TL
Sermaye hesabı (500) nominal değer üzerinden kaydedilir.
2
Toplam ihraç tutarını (tahsilatı) hesapla
15.000×14=210.00015.000 \times 14 = 210.000 TL
İşletmenin kasasına/bankasına girecek brüt tutarı bulmak için gereklidir.
3
Brüt emisyon primini hesapla
210.000150.000=60.000210.000 - 150.000 = 60.000 TL
İhraç değeri ile nominal değer arasındaki fark brüt primi verir.
4
İhraç giderlerini düşerek net primi bul
60.0004.000=56.00060.000 - 4.000 = 56.000 TL
İhraç maliyetleri (komisyon vb.), emisyon primi varsa bu tutardan mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), hisselerin nominal değerinin üzerinde bir bedelle satılması durumunda oluşan farktır ve öz kaynaklarda bir sermaye yedeği olarak izlenir.
Soru 16Soru

(S) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı çerçevesinde nominal değeri 5050 TL olan 2.0002.000 adet hisse senedini, pay başına 6565 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemi sırasında bankaya 3.0003.000 TL aracılık komisyonu ödenmiş ve net tutar şirketin banka hesabına geçmiştir. Buna göre, ihraç priminin muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı 27.00027.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının net tutar olan 27.00027.000 TL üzerinden alacaklandırılması doğru işlemdir.
Doğru yanıt, ihraç bedeli (130.000130.000 TL) ile nominal değer (100.000100.000 TL) arasındaki farktan (30.00030.000 TL) ihraç komisyonunun (3.0003.000 TL) düşülerek kalan 27.00027.000 TL'nin sermaye yedeği hesabına kaydedilmesini ifade eden seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değerin hesaplanması
2.000×50=100.0002.000 \times 50 = 100.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek nominal tutarı belirlemek için.
2
Toplam ihraç bedelinin hesaplanması
2.000×65=130.0002.000 \times 65 = 130.000 TL
Yatırımcılardan tahsil edilecek toplam tutarı bulmak için.
3
Brüt ihraç priminin hesaplanması
130.000100.000=30.000130.000 - 100.000 = 30.000 TL
Nominal değer üzerindeki toplam fazlalığı belirlemek için.
4
İhraç giderlerinin mahsup edilmesi ve net primin bulunması
30.0003.000=27.00030.000 - 3.000 = 27.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraçla ilgili komisyon vb. giderler emisyon primlerinden indirilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri, öz kaynaklar grubunda bir sermaye yedeği olarak takip edilir ve ihraç giderleri bu primlerden düşülerek netleştirilir.

Alternatif Yöntem

Pay başına net prim üzerinden de hesaplama yapılabilir: Pay başına prim 6550=1565 - 50 = 15 TL. Pay başına düşen gider 3.000/2.000=1,53.000 / 2.000 = 1,5 TL. Pay başına net prim 151,5=13,515 - 1,5 = 13,5 TL. Toplam tutar 13,5×2.000=27.00013,5 \times 2.000 = 27.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

(K) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 2020 TL olan 5.0005.000 adet hisse senedini pay başına 2828 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleri sırasında banka aracılığıyla 1.5001.500 TL tutarında komisyon gideri ödenmiştir. Bu işlemin muhasebeleştirilmesi sonucunda "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hesabın alacak tarafına 38.50038.500 TL kaydedilir.

Cevap

Yapılacak yevmiye kaydında 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacak tarafına 38.500 TL kaydedilir.
Doğru yanıt olan seçenek, ihraç bedeli (140.000140.000 TL) ile nominal değer (100.000100.000 TL) arasındaki 40.00040.000 TL'lik farktan, 1.5001.500 TL'lik ihraç komisyonunun düşülmesiyle ulaşılan 38.50038.500 TL net tutarın pasif karakterli bir hesap olan 520 nolu hesabın alacağına kaydedilmesini ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini ve toplam nominal değeri hesaplayınız.
İhraç Bedeli: 5.000×28=140.0005.000 \times 28 = 140.000 TL; Nominal Değer: 5.000×20=100.0005.000 \times 20 = 100.000 TL.
Emisyon primini bulmak için öncelikle bu iki temel değerin hesaplanması gerekir.
2
Brüt emisyon primini (ihraç farkını) bulunuz.
Brüt Prim: 140.000100.000=40.000140.000 - 100.000 = 40.000 TL.
Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde satılması durumunda aradaki fark emisyon primini oluşturur.
3
İhraç giderlerini brüt primden düşerek net emisyon primini hesaplayınız.
Net Prim: 40.0001.500=38.50040.000 - 1.500 = 38.500 TL.
Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde ihraçla ilgili giderler doğrudan emisyon priminden mahsup edilir.
4
Muhasebe kaydını ve hesabın işleyiş yönünü belirleyiniz.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Pasif Karakterli) Hesabı Alacaklandırılır.
Emisyon primleri öz kaynaklar grubunda yer alan pasif karakterli hesaplardır ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İhraç Primlerinin (Emisyon Primi) netleştirilerek öz kaynaklarda muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

İhraç giderlerinin emisyon primini aşması durumunda, aşan kısmın hangi hesaba kaydedileceğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

Bir anonim şirket, sermaye artırımı yoluyla nominal değeri 55 TL olan 30.00030.000 adet hisse senedini pay başına 88 TL bedelle ihraç etmiştir. Bu ihraç işlemi sırasında banka aracılığıyla 4.0004.000 TL tutarında aracılık komisyonu ödenmiştir.

Buna göre, hisse senedi ihraç priminin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 86.00086.000 TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri, ihraç giderleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İhraç primi, hisse senedinin nominal değeri (150.000150.000 TL) ile ihraç edilen piyasa değeri (240.000240.000 TL) arasındaki farktır. Mevcut senaryoda brüt prim 90.00090.000 TL'dir. Ancak bu işlem için yapılan 4.0004.000 TL tutarındaki komisyon ödemesi, doğrudan bu primden düşülerek muhasebeleştirilir. Sonuç olarak ortaya çıkan 86.00086.000 TL net tutar, öz kaynakları temsil eden ve pasif karakterli bir hesap olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacak tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini ve toplam nominal değeri hesaplayınız.
Toplam İhraç Bedeli: 30.000×8=240.00030.000 \times 8 = 240.000 TL; Toplam Nominal Değer: 30.000×5=150.00030.000 \times 5 = 150.000 TL.
İhraç primi, satış fiyatı ile nominal değer arasındaki farktır.
2
Brüt ihraç primini bulunuz ve ihraç giderlerini mahsup ediniz.
Brüt Prim: 240.000150.000=90.000240.000 - 150.000 = 90.000 TL; Net Prim: 90.0004.000=86.00090.000 - 4.000 = 86.000 TL.
Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraç giderleri primden düşülür.
3
Muhasebe kaydını belirleyiniz.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 86.00086.000 TL alacaklandırılır.
Sermaye yedekleri öz kaynak kalemi olduğu için artışlar alacak tarafına yazılır.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), bir işletmenin hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla ihraç etmesi sonucu oluşan ve öz kaynaklar altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda izlenen bir kalemdir.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen paylara ilişkin iptal kârlarının (521 hesap) hangi durumlarda ve nasıl kaydedildiğini inceleyerek öz kaynaklar konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru

(T) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı çerçevesinde nominal değeri 2525 TL olan 20.00020.000 adet hisse senedini pay başına 3232 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleriyle ilgili olarak banka aracılığıyla 8.0008.000 TL tutarında aracılık komisyonu ödenmiştir.

Bu bilgilere göre, hisse senedi ihraç primlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına 132.000132.000 TL kaydedilir.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), nominal değer ile ihraç değeri arasındaki farktan ihraç giderleri düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Hisse senetleri nominal değerinin üzerinde ihraç edildiğinde, bu fark '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında izlenir. İşlem sonucunda net ihraç primi hesaplanırken (140.0008.000=132.000140.000 - 8.000 = 132.000 TL), bu tutar bir öz kaynak hesabı olan 520 numaralı hesabın alacak tarafına kaydedilerek öz kaynak artışı sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değeri hesapla
20.000×25=500.00020.000 \times 25 = 500.000 TL
Hisse senetlerinin yasal kayıtlı değerini belirlemek için gereklidir.
2
Toplam ihraç bedelini hesapla
20.000×32=640.00020.000 \times 32 = 640.000 TL
İşletmeye girecek toplam brüt tutarı belirlemek için gereklidir.
3
Brüt ihraç primini hesapla
640.000500.000=140.000640.000 - 500.000 = 140.000 TL
İhraç bedeli ile nominal değer arasındaki fazlalığı (prim) bulmak için gereklidir.
4
Net ihraç primini (komisyon sonrası) hesapla
140.0008.000=132.000140.000 - 8.000 = 132.000 TL
İhraçla ilgili giderler (komisyon), oluşan primden mahsup edilir.
5
Yevmiye kaydı mantığını belirle
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Alacaklı): 132.000132.000 TL
İhraç primi bir sermaye yedeğidir ve öz kaynak artışları alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Emisyon Primi (Hisse Senedi İhraç Primi)
Soru 20Soru

(D) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü yerine getirmeyen bir ortağın 30.00030.000 TL nominal değerli hisse senetlerini iptal etmiştir. Söz konusu ortağın taahhüdünün %40\%40’lık kısmını ödediği, kalan kısmını ise süresi içinde ödemediği saptanmıştır. İptal edilen bu hisse senetleri borsa aracılığıyla 22.50022.500 TL bedelle yeni bir alıcıya satılmış ve işlem için 750750 TL banka masrafı yapılmıştır.

Bu bilgilere göre, şirketin gerçekleştirdiği işlem sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.7503.750

Cevap

İşlem sonucunda 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar 3.7503.750 TL'dir.
Hisse senedi iptal kârı, temerrüde düşen ortağın hisselerinin iptal edilip başkasına satılması durumunda elde edilen net gelirin, ortağın ödenmemiş borcunu (taahhüdünü) aşan kısmıdır. Bu soruda net satış bedeli 21.75021.750 TL (22.50075022.500 - 750), ortağın kapatılması gereken ödenmemiş taahhüdü ise 18.00018.000 TL (30.000×0,6030.000 \times 0,60) olduğundan, aradaki 3.7503.750 TL'lik olumlu fark kâr olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın ödenmemiş sermaye taahhüdü tutarını hesaplayın.
30.000×%60=18.00030.000 \times \%60 = 18.000 TL
Ortağın taahhüdünün %40'ını ödediği belirtildiğinden, kalan %60'lık kısım ödenmemiş taahhüt olarak kabul edilir.
2
Hisse senetlerinin net satış bedelini belirleyin.
22.500750=21.75022.500 - 750 = 21.750 TL
Hisse senetlerinin satış bedelinden işlemle ilgili banka masrafları düşülerek şirkete kalan net tutar bulunur.
3
Hisse Senedi İptal Kârını hesaplayın.
21.75018.000=3.75021.750 - 18.000 = 3.750 TL
Net satış bedeli ile ödenmemiş taahhüt tutarı arasındaki olumlu fark 'Hisse Senedi İptal Kârı' olarak öz kaynaklar içerisinde kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârlarının Hesaplanması

İpuçları

1
Öncelikle ortağın ödemediği kısmın nominal değerin ne kadarı olduğunu (yüzde bazında) belirleyin.
2
Satış bedelinden banka giderlerini düştükten sonra kalan tutarın, ödenmemiş taahhüdü ne kadar aştığını bulun.
3
Kâr formülü: (Satış Bedeli - Satış Giderleri) - Ortağın Ödenmemiş Sermaye Borcu şeklindedir.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 3Sonraki
Hisse Senedi İhraç Primleri ve İptal Kârları Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin