Devleti, Devleti'nin bir sınır ihlali yaparak egemenlik haklarını zedelediğini ve kendisine maddi zarar verdiğini tespit etmiştir. Ancak Devleti, bu ihlali öğrendikten sonraki iki yıl boyunca Devleti ile üst düzey ticari anlaşmalar imzalamış, bu süre zarfında ihlale ilişkin hiçbir resmi bildirimde veya protestoda bulunmamış ve Devleti'nin bu durumu "çözülmüş veya önemsiz" varsaymasına yol açacak şekilde dostane ilişkiler sürdürmüştür.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) ilgili metni çerçevesinde, Devleti'nin sorumluluğu ileri sürme hakkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Devleti, sergilediği tutum ve sessizliği ile bu hakkın düşmesine zımnen rıza göstermiş (acquiescence) sayılabileceğinden, sorumluluğu ileri sürme hakkını kaybetmiş olabilir.Cevap
- BUluslararası hukukta hak düşürücü süre kesin olarak 1 yıl ile sınırlandırıldığı için, Devleti'nin talep hakkı otomatik olarak ortadan kalkmıştır.
- CSınır ihlalleri devletin egemenliğiyle ilgili olduğu için, bir devlet ne kadar süre geçerse geçsin bu tür bir hak iddiasından asla vazgeçmiş sayılmaz.
- DBu olayda sorumluluğun ileri sürülebilmesi için öncelikle Devleti'ndeki tüm iç hukuk yollarının tüketilmiş olması gerekir; bu yapılmadığı sürece sessizlik feragat sayılmaz.
- ESınır ihlali bir 'jus cogens' (emredici hukuk) kuralının ihlali niteliğinde olduğundan, zarar gören devletin sessiz kalması hukuki bir sonuç doğurmaz.
Cevap
Doğru seçenek, devletin tutumuyla bu hakkın düşmesine zımnen rıza göstermiş sayılabileceğini ifade eden şıktır.
Doğru cevap olan ifade, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 45. maddesinde yer alan 'Sorumluluğu ileri sürme hakkının kaybı' kuralını yansıtmaktadır. Bir devlet, ihlali öğrendikten sonra makul bir süre içinde itiraz etmez ve davranışlarıyla bu durumu kabullendiği izlenimini verirse (acquiescence), artık o iddiayı uluslararası mahkemeye taşıma hakkını kaybedebilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sorumluluğu İleri Sürme Hakkının Kaybı (Waiver and Acquiescence)
İpuçları
1
Olayda devletin vatandaşının değil, bizzat devletin kendi hakkının (sınır ihlali) zedelendiğine dikkat edin.
2
Bir devletin ihlali öğrendikten sonra uzun süre sessiz kalması ve dostane işlere devam etmesi, uluslararası hukukta ne anlama gelir?
3
UHK 45. maddeye göre, sorumluluğu ileri sürme hakkı ya açık feragatle ya da sessiz kalarak zımnen kabullenme (acquiescence) ile kaybedilebilir.
Daha Fazla Pratik
Diplomatik koruma ile doğrudan devlet zararı arasındaki 'iç hukuk yollarının tüketilmesi' ayrımını pekiştirmek için Interhandel veya ELSI davalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s