Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü’nün 28. maddesinde düzenlenen "üstlerin sorumluluğu" (superior responsibility) kapsamında, sivil bir amirin (askeri olmayan üstün) emri altındaki personelin fiillerinden dolayı cezai olarak sorumlu tutulabilmesi için aranan bilgi düzeyi (mens rea) şartı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Sivil amirin, emrindekilerin suç işlediğini bilmesi veya bu yöndeki bilgileri bilinçli bir şekilde görmezden gelmiş (consciously disregarded) olması gerekir.Cevap
- BSivil amirin, somut olayın koşulları gereği emrindekilerin suç işlediğini veya işlemek üzere olduğunu "bilmesi gerekmesi" (should have known) yeterlidir.
- CSivil amirin sorumluluğunun doğması için mutlaka suçun işlenmesi yönünde doğrudan icrai ve yazılı bir emir vermiş olması şarttır.
- DSivil amirin, suçun işlendiği tarihte mutlaka mutlak yargı bağışıklığına sahip bir üst düzey devlet görevlisi sıfatını taşıması gerekir.
- ESivil amirin sorumluluğu sadece barış zamanında işlenen "insanlığa karşı suçlar" ile sınırlı olup savaş suçlarını kapsamamaktadır.
Cevap
Sivil amirin, emrindekilerin suç işlediğini bilmesi veya bu yöndeki bilgileri bilinçli bir şekilde görmezden gelmiş olması gerekir.
Roma Statüsü'nün 28(b) maddesi uyarınca, askeri nitelikte olmayan bir üstün sorumluluğu için üstün, emrindekilerin bu suçları işlediğini ya da işlemek üzere olduğunu bilmesi veya emrindeki bilgileri bilinçli bir şekilde görmezden gelmiş (consciously disregarded) olması şartı aranır. Bu, sivil amirin bilgiye erişiminin olduğu ancak kasıtlı olarak buna göz yumduğu durumları kapsar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Roma Statüsü Madde 28/b uyarınca sivil amirlerin sorumluluğu, askeri komutanlara göre daha dar bir bilgi (mens rea) kriterine bağlanmıştır.
Daha Fazla Pratik
Roma Statüsü Madde 27 (Resmi Sıfatın Önemsizliği) ile Madde 28'i (Üstlerin Sorumluluğu) birlikte çalışarak bireysel sorumluluğun farklı boyutlarını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s