Kuzey Cumhuriyeti, Güney Krallığı'na yeni bir diplomatik misyon şefi atamak istemekte ve bu göreve ilk olarak bir 'sürekli maslahatgüzar' (chargé d'affaires en pied) önermektedir. Ancak Güney Krallığı, bu adayı reddetmiştir. Bunun üzerine Kuzey Cumhuriyeti, başka bir diplomatı 'büyükelçi' sınıfında önermiş ve bu kişi kabul edilerek göreve başlamıştır. Bir süre sonra büyükelçi, görevli olduğu ülkenin içişlerine karıştığı iddiasıyla Güney Krallığı tarafından 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan edilmiştir.
1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi ve uluslararası hukuk kurallarına göre, bu süreçte yaşananlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Güney Krallığı'nın misyon şefi adayına agreman vermeyi reddetmesi veya görevdeki büyükelçiyi istenmeyen kişi ilan etmesi işlemlerinin hiçbirinde gerekçe bildirme yükümlülüğü bulunmamaktadır.Cevap
- BBüyükelçi istenmeyen kişi ilan edildiğinden diplomatik dokunulmazlığı anında sona erer ve işlediği iddia edilen fiillerden dolayı Güney Krallığı yerel mahkemelerinde derhal yargılanabilir.
- Cİstenmeyen kişi ilan edilen büyükelçinin Güney Krallığı mahkemelerinde yargılanabilmesi için, bizzat kendisinin diplomatik bağışıklığından feragat ettiğine dair beyanda bulunması yeterlidir.
- DSürekli maslahatgüzarların güven mektubu büyükelçilerden farklı olarak Dışişleri Bakanı'na sunulduğu için, bu kişiler diplomatik ajan sayılmaz ve yalnızca sınırlı konsolosluk bağışıklığından yararlanır.
- EBüyükelçinin bulunduğu ülkenin içişlerine karışması yetkisini aşan kişisel bir eylem ise, bu durum Kuzey Cumhuriyeti'ne atfedilemez (isnat edilemez) ve devletin uluslararası sorumluluğu doğmaz.
Cevap
Doğru cevap, kabul eden devletin agreman reddi veya istenmeyen kişi ilanı durumlarında herhangi bir hukuki veya siyasi gerekçe gösterme yükümlülüğünün bulunmadığını belirten ifadedir.
1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 4. maddesinin 2. fıkrasına göre kabul eden devlet, agreman vermeyi reddettiği takdirde gönderen devlete gerekçe göstermek zorunda değildir. Aynı sözleşmenin 9. maddesinin 1. fıkrasına göre de görevdeki bir diplomatik ajanı istenmeyen kişi (persona non grata) ilan ederken kararını gerekçelendirme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Dolayısıyla her iki işlem de kabul eden devletin mutlak egemenlik hakları çerçevesinde tamamen gerekçesiz olarak tesis edilebilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Misyon Şeflerinin Atanması, Agreman Usulü ve İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) Kurumunun Usuli Şartları