A Devleti vatandaşı olan bir askeri görevlinin, B Devleti topraklarında sivil halka yönelik gerçekleştirdiği ve uluslararası hukukta 'insanlığa karşı suç' olarak nitelendirilen eylemleri nedeniyle, olayla hiçbir mülkilik veya şahsilik bağı bulunmayan C Devleti'ne turistik gezi amacıyla geldiğinde bu devletin adli makamlarınca tutuklanarak yargılanması söz konusudur.
C Devleti'nin bu yargı yetkisi kullanımı, uluslararası hukukta aşağıdaki yetki ilkelerinden hangisiyle gerekçelendirilebilir?
- Evrensellik (Evrensel Yetki) İlkesiCevap
- BKoruma (Korunma) İlkesi
- CAktif Şahsilik (Vatandaşlık) İlkesi
- DPasif Şahsilik İlkesi
- EMülkilik (Ülkesellik) İlkesi
Cevap
Evrensellik (Evrensel Yetki) İlkesi
Doğru yanıt olan evrensellik ilkesi, uluslararası hukukun 'erga omnes' (herkese karşı) yükümlülükler ve emredici kurallar (jus cogens) çerçevesinde tanıdığı bir yetkidir. Deniz haydutluğu, soykırım ve insanlığa karşı suçlar gibi eylemler söz konusu olduğunda, suçun işlendiği yer veya tarafların uyruğu ile hiçbir bağı bulunmayan bir devlet, suçun ağırlığı nedeniyle yargılama yapabilir. Senaryoda C Devleti'nin yaptığı tam olarak budur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Evrensel yetki, suçun ağırlığı ve uluslararası toplumun ortak çıkarı gereği, hiçbir geleneksel bağlantı noktası aranmaksızın kullanılan istisnai bir yargı yetkisidir.
Daha Fazla Pratik
Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) yargı yetkisi ile ulusal mahkemelerin evrensel yetki kullanımını karşılaştıran konulara göz atabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Yetki ilkelerini bir eleme yöntemiyle çözebilirsiniz: İlk olarak suç nerede işlendi? (Mülkilik). Fail kimin vatandaşı? (Aktif Şahsilik). Mağdur kimin vatandaşı? (Pasif Şahsilik). Devletin bayrağına/parasına/güvenliğine bir saldırı var mı? (Koruma). Eğer bu dört soruya da 'Hayır' cevabı veriliyor ve suç 'insanlığa karşı bir suç' ise cevap her zaman 'Evrensellik' ilkesidir.
Tahmini Süre:1m 15s