X Devleti'nin Y Devleti nezdindeki Büyükelçiliği, merkez teşkilatıyla haberleşmek amacıyla hazırladığı diplomatik torbayı, tarifeli uçuş yapan ticari bir uçağın kaptan pilotuna teslim etmiştir. Y Devleti güvenlik güçleri, torbanın içinde ulusal güvenliği ağır biçimde tehdit eden patlayıcı madde bulunduğuna dair çok güçlü istihbari bulgular elde etmiştir. Aynı gün, büyükelçiliğe tahsis edilmiş resmi bir makam aracı, elçilik yerleşkesinden kilometrelerce uzaktayken şüpheli bir şahıs tarafından bir suçta kullanılmak üzere gasp edilmeye çalışılmış ve Y Devleti polisi olay yerine intikal etmiştir.
Diplomatik ilişkileri düzenleyen temel uluslararası hukuk kuralları dikkate alındığında, Y Devleti makamlarının yetkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Ticari uçağın kaptan pilotu diplomatik kurye ayrıcalıklarından yararlanamasa da kendisine teslim edilen diplomatik torba mutlak surette alıkonulamaz ve açılamaz; ayrıca elçilik aracı yerleşke dışında dahi arama veya el koymadan muaftır.Cevap
- BY Devleti yetkilileri, kuvvetli şüphe gerekçesiyle X Devleti'nin yetkili bir temsilcisinin huzurunda diplomatik torbanın açılmasını isteyebilir, bu talep reddedilirse torba açılmadan X Devleti'ne iade edilmelidir.
- CTorbayı teslim alan ticari uçak kaptanı, taşıma işlemi süresince geçici (ad hoc) diplomatik kurye statüsü kazanır ve Y Devleti makamlarınca tutuklanmama ve gözaltına alınmama güvencesine sahip olur.
- DY Devleti, ulusal güvenliğe yönelik açık ve yakın tehlike (patlayıcı şüphesi) söz konusu olduğunda, zaruret hali ilkesine dayanarak diplomatik torbayı tek taraflı olarak açma ve imha etme yetkisine sahiptir.
- EDiplomatik misyona ait ulaşım araçlarının dokunulmazlığı yalnızca elçilik binalarının bulunduğu misyon sınırları içinde geçerli olduğundan, dışarıdaki araca adli amaçlı el konulabilir.