Examkin

Soru

Zorluk: ZorDiplomatik Ajanların Kişi Dokunulmazlığı ve Yargı Bağışıklığı

(A) Devleti'nin (B) Devleti nezdindeki Büyükelçiliğinde diplomatik ajan olarak görev yapan (X), (B) Devleti'nde resmi görevleri dışında profesyonel bir ticari işletme faaliyeti yürütmekte olup bu işletmeden doğan bir uyuşmazlık nedeniyle yerel mahkemelerde dava edilmiştir. Eş zamanlı olarak (X), kendisine ait araca zarar veren (B) Devleti vatandaşı (Y)'ye karşı bizzat tazminat davası açmış, (Y) ise doğrudan aynı olayla bağlantılı olarak (X)'e karşı mukabil (karşı) dava yöneltmiştir. Öte yandan, (B) Devleti istihbaratı (X)'in (B) Devleti'nin resmi para birimi olan banknotların sahtesini basma faaliyetlerine karıştığını iddia etmiş ve (X), (B) Devleti makamlarınca "istenmeyen kişi" (persona non grata) ilan edilmiştir.

1961 Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi ve uluslararası hukuk kuralları dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. (X), resmi görevi dışındaki ticari faaliyetlerinden kaynaklanan davalarda sivil ve idari yargı bağışıklığından yararlanamaz ve bizzat açtığı davayla doğrudan bağlantılı mukabil davada da yargı bağışıklığını ileri süremez.Cevap
  2. B
    (X)'in diplomatik ajan sıfatı taşıması, yargı bağışıklığını tıpkı konsolosluk memurlarında olduğu gibi yalnızca "resmi görevleri" kapsamındaki fiillerle sınırlandırır; bu nedenle görev dışı hiçbir işleminden dolayı bağışıklıktan yararlanamaz.
  3. C
    (B) Devleti makamları, (X)'in sahte banknot basma faaliyetine karşı "evrensellik ilkesi"ne dayanarak yargı yetkisi kullanabilir; zira para sahteciliği devletin temel menfaatlerine değil, doğrudan uluslararası topluma karşı işlenmiş bir suçtur.
  4. D
    Kabul eden devlet olan (B) Devleti'nin (X)'i istenmeyen kişi (persona non grata) ilan edebilmesi için mutlak surette ispatlanmış hukuki gerekçeler sunması zorunludur ve bu ilanla birlikte (X)'in ayrıcalık ve bağışıklıkları derhal sona erer.
  5. E
    (X)'in ticari faaliyetiyle veya sahtecilik iddiasıyla ilgili olarak (B) Devleti mahkemelerinde yargılanabilmesi için bağışıklıktan feragat edilmesi şart olup, bu feragat yetkisi yalnızca diplomatik ajanın bizzat kendisine aittir.

Cevap

Diplomatik ajanın resmi görevi dışındaki ticari faaliyetlerinden doğan uyuşmazlıklarda ve bizzat açtığı davayla bağlantılı mukabil davalarda yargı bağışıklığını öne süremeyeceğini belirten seçenek doğrudur.
1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 31. maddesine göre diplomatik ajanlar, kabul eden devletin hukuki ve idari yargısından üç istisna hariç muaftırlar. Bu istisnalardan biri, ajanın resmi görevleri dışında yürüttüğü profesyonel veya ticari faaliyetlerdir. Ek olarak, Sözleşme'nin 32. maddesi gereğince, hukuki bir süreç başlatan (bizzat dava açan) bir diplomatik ajan, asıl iddiayla doğrudan bağlantılı olan mukabil (karşı) davalarda yargı bağışıklığını ileri süremez. Doğru seçenek bu iki kuralı net biçimde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki üç temel hukuki sorunun (ticari faaliyet istisnası, mukabil dava ve istenmeyen kişi ilanı usulü) 1961 Viyana Sözleşmesi'ndeki yeri analiz edilir.
Ticari faaliyet hukuki bağışıklığın istisnasıdır. Bizzat açılan davalarda karşı (mukabil) davaya karşı bağışıklık savunması yapılamaz. İstenmeyen kişi ilanında gerekçe sunma zorunluluğu yoktur.
Uyuşmazlık konularının sözleşmedeki temel normlarla karşılaştırılarak doğru kuralın bulunması.
2
Çeldirici seçeneklerde yer alan 'konsolosluk bağışıklığı', 'feragat yetkisi' ve 'koruma/evrensellik ilkesi' iddiaları değerlendirilir.
Feragat yetkisinin ajana değil gönderen devlete ait olduğu, para sahteciliğinin evrensellik değil koruma ilkesine girdiği ve diplomatların bağışıklığının konsoloslar gibi salt görevle sınırlı olmadığı tespit edilir.
Yanlış seçeneklerdeki hukuki terimlerin hatalı kullanımlarını ayrıştırmak.
3
Doğru seçeneğe ulaşılır.
Diplomatik ajanların yargı bağışıklığının istisnalarını eksiksiz ve doğru biçimde yansıtan ifade tespit edilerek işaretlenir.
1961 Viyana Sözleşmesi'nin 31. ve 32. maddelerinin doğru yorumlanması.

Anahtar Kavram

Diplomatik Ajanların Yargı Bağışıklığının İstisnaları, Feragat Usulü ve Persona Non Grata Mekanizması
Bu soruyu puanla

Konular

Diplomatik Ajanların Kişi Dokunulmazlığı ve Yargı Bağışıklığı