Bir devletin, ülke sınırları dışında kendi vatandaşına karşı işlenen bir suç nedeniyle, suçun faili yabancı bir ülke vatandaşı olsa dahi cezai yargı yetkisi kullanması durumunu örneklendiren bir olay aşağıda verilmiştir:
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bir yazılımcı, yılında bir yazılım kongresine katılmak üzere gittiği Norveç'in başkenti Oslo'da, bir yerel vatandaş tarafından darp edilerek ağır yaralanmıştır. Söz konusu failin daha sonra Türkiye'de bulunması üzerine Türk mahkemelerinin bu suçla ilgili yargı yetkisi tesis etmesi, uluslararası hukukta aşağıdaki ilkelerden hangisine dayanmaktadır?
- Pasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik İlkesi)Cevap
- BAktif Kişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)
- CMülkilik (Ülkesellik) İlkesi
- DKoruma (Güvenlik) İlkesi
- EEvrensellik (Evrensel Yetki) İlkesi
Cevap
Cezai yargı yetkisinin mağdurun Türk vatandaşı olması sebebiyle Türkiye tarafından kullanılması 'Pasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik İlkesi)' olarak adlandırılır.
Pasif Kişisel Yetki (Pasif Şahsilik), bir devletin kendi vatandaşına karşı ülke dışında bir yabancı tarafından işlenen suçlar üzerinde, mağdurun vatandaşlığına dayanarak yargı yetkisi kullanmasıdır. Olayda yazılımcının Türk vatandaşı (mağdur) olması ve suçun yurt dışında işlenmiş olması bu ilkenin tam karşılığıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Pasif Şahsilik İlkesi: Devletin kendi vatandaşına karşı yurt dışında işlenen suçları yargılama yetkisidir.
İpuçları
1
Suçun işlendiği yer ile mağdurun vatandaşlığı arasındaki farka dikkat edin.
2
Eğer fail Türk vatandaşı olsaydı yetki ilkesi değişirdi; fail yabancı olduğu için odak noktası mağdurdur.
3
Mağdur (kurban) odaklı yargı yetkisi ilkesine 'pasif' nitelemesi verilir.
Daha Fazla Pratik
Devletlerin yargı yetkisini belirleyen Lotus Davası kararındaki temel yaklaşımları incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s