Soru

Zorluk: ZorDiplomatik Ajanların Kişi Dokunulmazlığı ve Yargı Bağışıklığı

19611961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca; kabul eden devlet topraklarında resmi görevleri dışında profesyonel veya ticari bir faaliyet yürüten diplomatik ajanın bu faaliyetleri kapsamında taraf olduğu bir uyuşmazlığa ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Diplomatik ajan bu faaliyetinden doğan hukuk davalarında medeni ve idari yargı bağışıklığından yararlanamaz; ancak cezai yargı bağışıklığı ile tanıklık yapmama hakkı saklı kalmaya devam eder.Cevap
  2. B
    Ticari faaliyetlerin şahsi niteliği gereği, diplomatik ajanın hem medeni hem de cezai bağışıklığı bu işlemlerle sınırlı olarak kendiliğinden kalkar.
  3. C
    Ajanın bu davada yargılanabilmesi için kabul eden devletin, ajanı 'persona non grata' (istenmeyen kişi) ilan etmesi ve görevine son vermesi ön koşuldur.
  4. D
    Söz konusu ticari uyuşmazlıkta mahkeme tarafından ajanın tanık olarak dinlenmesine karar verilirse, ajan diplomatik kimliği gereği mahkemeye gitmeden sadece yazılı beyanda bulunmakla yükümlüdür.
  5. E
    Bu tür bir davada ajanın aleyhine karar verilmesi durumunda, yargı bağışıklığından feragat edilmediği sürece ajanın hiçbir malvarlığına yönelik icra işlemi yapılamaz.

Cevap

Diplomatik ajan şahsi ticari faaliyetleri nedeniyle medeni yargıdan muaf değildir ancak cezai bağışıklığı ve tanıklık yapmama hakkı devam eder.
Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 3131. maddesi uyarınca, diplomatik ajanlar kabul eden devletin cezai yargı yetkisinden mutlak bir bağışıklığa sahiptir. Medeni ve idari yargı yetkisi bakımından ise üç temel istisna öngörülmüştür: şahsi taşınmaz mallar, miras işlemleri ve resmi görev dışındaki ticari/profesyonel faaliyetler. Bu uyuşmazlık bir ticari faaliyetten doğduğu için ajan medeni yargıya tabidir. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca, diplomatik ajanın tanıklık yapma zorunluluğu bulunmamaktadır ve cezai bağışıklığı bu durumdan etkilenmez.

Adım Adım Çözüm

1
19611961 Viyana Sözleşmesi'nin 3131. maddesini analiz et.
Diplomatik ajanın cezai yargı bağışıklığının tam, medeni yargı bağışıklığının ise istisnalı olduğu tespit edilir.
Bağışıklık kapsamının sınırlarını belirlemek için temel hukuki dayanak budur.
2
Ticari faaliyet istisnasını değerlendir.
Madde 31/1(c)31/1-(c) uyarınca şahsi ticari faaliyetler medeni ve idari yargı bağışıklığının dışındadır.
Uyuşmazlığın yargılanabilir olup olmadığını belirlemek gerekir.
3
Tanıklık ve cezai bağışıklık kurallarını kontrol et.
Medeni uyuşmazlık olsa bile ajanın tanıklık yapmaya zorlanamayacağı (31/231/2) ve cezai bağışıklığının etkilenmeyeceği sonucuna ulaşılır.
Farklı bağışıklık türlerinin (medeni, cezai, tanıklık) birbirinden bağımsız işlediğini doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Diplomatik Ajanın Yargı Bağışıklığı İstisnaları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla