A Devleti Milli Eğitim Bakanlığı, B Devleti'nde yerleşik bir teknoloji firmasından, ülke genelindeki tüm devlet okullarında kullanılacak bir 'e-öğrenme platformu' tasarımı ve teknik desteği için bir hizmet sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşmeden doğan ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmediği iddiasıyla ilgili şirket, B Devleti yerel mahkemelerinde A Devleti aleyhine alacak davası açmıştır. Günümüz uluslararası hukukunda genel kabul gören 'sınırlı yargı bağışıklığı' teorisi ve 2004 tarihli Devletlerin ve Mallarının Yargı Bağışıklığına İlişkin BM Sözleşmesi'ndeki yaklaşım dikkate alındığında, bu uyuşmazlıkta bağışıklık rejimiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- İşlemin amacının eğitim gibi kamusal bir hizmete yönelik olması bağışıklık tanınması için yeterli değildir; işlemin bir özel hukuk sözleşmesi niteliği taşıması nedeniyle A Devleti yargı bağışıklığından yararlanamaz.Cevap
- Bİşlemin nihai hedefi devletin asli egemenlik görevlerinden olan kamu eğitimini yürütmek olduğu için bu bir 'egemenlik tasarrufu' (acta jure imperii) kabul edilir ve mutlak surette bağışıklık tanınır.
- CDevletlerin egemen eşitliği ilkesi gereğince, bir devletin rızası olmadan yabancı bir devlet mahkemesinde yargılanması uluslararası hukukun temel ilkelerine aykırıdır; bu nedenle işlemin niteliğine bakılmaksızın bağışıklık esastır.
- DUyuşmazlığın konusu bir kamu kurumunun faaliyeti olduğundan mahkeme yargılama yapabilir ancak davanın sonunda A Devleti'nin kamu malı niteliğindeki varlıkları üzerinde icra takibi yapılamayacağı için dava reddedilmelidir.
- ESınırlı yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, devletlerin ticari nitelikli işlemleri sadece kâr amacıyla yapıldığında bağışıklık kalkar; bu olayda kâr amacı gütmeyen bir eğitim hizmeti söz konusu olduğundan bağışıklık devam eder.
Cevap
İşlemin amacının kamusal olması bağışıklık için yeterli değildir; işlemin bir özel hukuk sözleşmesi niteliği taşıması nedeniyle yargı bağışıklığı tanınmaz.
Sınırlı yargı bağışıklığı teorisi uyarınca, bir devletin yabancı bir devlet mahkemesindeki yargı bağışıklığı, işlemin 'amacına' (purpose) göre değil, 'hukuki niteliğine' (nature) göre belirlenir. Eğer yapılan işlem (hizmet alım sözleşmesi), bir özel kişinin de taraf olabileceği bir özel hukuk tasarrufu ise bu 'acta jure gestionis' olarak nitelendirilir ve devlet yargı bağışıklığından yararlanamaz. Eğitim hizmetinin kamusal olması işlemin amacına ilişkindir ve işlemin özel hukuk sözleşmesi olma niteliğini ortadan kaldırmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşlemin Niteliği (Nature of the Act) vs. İşlemin Amacı (Purpose of the Act) Kriteri
Daha Fazla Pratik
Devletin yargı bağışıklığından feragat etmesinin usulleri ve icra bağışıklığı ile yargı bağışıklığı arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s