Examkin

Soru

Zorluk: ZorKişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)

'K' devleti vatandaşı olan ve çok uluslu bir ticari işletmenin bölge müdürü olarak görev yapan Bayan (Z), şirketine büyük bir altyapı ihalesinde avantaj sağlamak amacıyla 'L' devletindeki yerel yetkililere rüşvet vermiştir. Olayın uluslararası basına yansıması üzerine Bayan (Z), derhal vatandaşı olduğu 'K' devletine dönmüştür. 'L' devleti, rüşvet suçunun kendi sınırları içerisinde işlenmesi sebebiyle soruşturma başlatırken; 'K' devleti de failin kendi vatandaşı olmasını esas alarak, yurt dışında gerçekleşen bu eylem için kendi ceza kanunları uyarınca resen yargılama yetkisini kullanmıştır.

Buna göre, 'K' devletinin Bayan (Z) hakkında kendi ülkesi dışında işlenen bir suçtan dolayı yargı yetkisi kullanması, uluslararası hukukta devletin yargı yetkisini temellendiren aşağıdaki ilkelerden hangisine dayanmaktadır?

  1. A
    Pasif şahsilik ilkesi
  2. B
    Evrensellik ilkesi
  3. Aktif şahsilik ilkesiCevap
  4. D
    Koruma ilkesi
  5. E
    Objektif mülkilik ilkesi

Cevap

Aktif şahsilik ilkesi
Aktif şahsilik ilkesi, bir devletin kendi vatandaşlarının nerede bulunurlarsa bulunsunlar ve suçu nerede işlerlerse işlesinler kendi ceza kanunlarına tabi olmaya devam etmelerine olanak tanıyan bir yargı yetkisi kuralıdır. Verilen olayda 'K' devleti, suç 'L' devleti sınırlarında işlenmesine rağmen, suçun faili olan Bayan (Z)'nin kendi vatandaşı olmasından hareketle (uyrukluk bağına dayanarak) yargı yetkisini kullanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki suçun nerede ve kim tarafından işlendiğinin tespit edilmesi.
Suç 'L' devleti sınırları içinde, 'K' devleti vatandaşı olan Bayan (Z) tarafından işlenmiştir.
Yargı yetkisinin hangi bağa dayandığını bulmak için failin ve fiilin konumunun netleştirilmesi gerekir.
2
Yargı yetkisini kullanan devletin fail ile olan hukuki bağının değerlendirilmesi.
'K' devleti, suç kendi ülkesinin dışında işlenmiş olmasına rağmen sırf failin kendi vatandaşı olması nedeniyle sürece dahil olmuştur.
Devletlerin yargı yetkisini sınır ötesine taşıyabilmesi için geçerli bir bağlama noktası (uyrukluk, mağduriyet, devletin güvenliği vb.) bulması şarttır.
3
Tespit edilen bu hukuki bağın uluslararası hukuk normları çerçevesinde isimlendirilmesi.
Devletin sırf failin uyrukluğuna dayanarak ceza yargılaması yapması 'aktif şahsilik ilkesi' olarak tanımlanır.
Failin vatandaşı olduğu devletin yetkisi aktif, suçtan zarar gören mağdurun vatandaşı olduğu devletin yetkisi ise pasif şahsilik olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Bir devletin kendi vatandaşlarının yurt dışında işledikleri suçlar üzerinde, failin uyrukluğuna dayanarak yargı yetkisi kullanması kuralı (Aktif Şahsilik İlkesi).
Bu soruyu puanla

Konular

Kişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)