Examkin

Soru

Zorluk: ZorBireylerin Uluslararası Sorumluluğu ve Uluslararası Suçlar

Hiyerarşik bir yapıda üst konumda bulunan bir devlet görevlisinin, maiyetindeki kişilerin gerçekleştirdiği uluslararası suçlardan dolayı "üstlerin sorumluluğu" (command responsibility) çerçevesinde cezai sorumluluğuna ilişkin Roma Statüsü hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Üstlerin sorumluluğu sadece askeri hiyerarşide geçerli bir ilke olup; sivil bürokraside yer alan amirlerin, maiyetlerinin fiillerinden dolayı bu kapsamda cezai sorumluluğu bulunmamaktadır.
  2. Askeri komutanlar için "suçların işlendiğini bilmesi veya bilmesi gerekmesi" kriteri uygulanırken; sivil üstlerin sorumluluğu için suçun işlendiğini "bilmesi veya bilgiyi kasten görmezden gelmiş olması" şartı aranmaktadır.Cevap
  3. C
    Üstlerin sorumluluğu ilkesi; resmi sıfatı nedeniyle dokunulmazlığı bulunan devlet başkanları ve bakanlar için ancak kendi devletlerinin rızası olması durumunda işletilebilir.
  4. D
    Maiyetindeki kişinin suç işleyeceğini öğrenen bir üstün, sadece bu kişiyi durdurmaya çalışması yeterli olup; fiil işlendikten sonra failleri yetkili makamlara bildirme yükümlülüğü bulunmamaktadır.
  5. E
    Üst konumundaki kişinin cezalandırılabilmesi için, maiyetindeki kişilere suçun işlenmesi yönünde açık ve doğrudan bir emir vermiş olması sorumluluğun kurucu unsuru olarak kabul edilir.

Cevap

Askeri komutanlar için 'bilmesi veya bilmesi gerekmesi' kriteri uygulanırken; sivil üstlerin sorumluluğu için suçun işlendiğini 'bilmesi veya bilgiyi kasten görmezden gelmiş olması' şartı aranmaktadır.
Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü'nün 28. maddesine göre; askeri komutanlar maiyetlerindeki kişilerin eylemlerini 'bilmeli veya içinde bulunulan koşullarda bilmesi gerekirdi' standardına göre sorumlu tutulurken; sivil üstler için 'bilmekteydi veya bilgiyi kasten görmezden geldi' şeklinde daha dar bir sorumluluk alanı belirlenmiştir. Bu ayrım, askeri ve sivil hiyerarşiler arasındaki yapısal farklardan kaynaklanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Roma Statüsü Madde 28 kapsamındaki ayrımı analiz etme
Statü, askeri komutanlar (28/a) ile sivil üstler (28/b) için farklı sorumluluk eşikleri belirlemiştir.
Askeri hiyerarşideki sıkı disiplin ve kontrol yapısı, komutanlara daha yüksek bir bilgi edinme ve gözetim yükümlülüğü yükler.
2
Kusur standartlarını karşılaştırma
Askeri komutanlar 'bilmesi gerekirdi' (negligence-like standard) seviyesinde dahi sorumluyken, sivil yöneticiler için 'kasten görmezden gelme' (wilful blindness) şartı aranır.
Sivil yapıların askeri yapılar kadar sıkı bir hiyerarşik raporlama sistemine sahip olmayabileceği gerçeği bu farkı doğurur.
3
Diğer kurucu unsurları değerlendirme
Her iki durumda da 'fiili kontrol' (effective control) gücünün varlığı ve suçun üstün sorumluluk alanındaki faaliyetlerle ilgili olması gerekmektedir.
Sorumluluğun isnat edilebilmesi için kağıt üzerindeki yetki değil, gerçek hayattaki kontrol gücü esastır.

Anahtar Kavram

Üstlerin Sorumluluğu (Command Responsibility) ve Kusur Standartları

Daha Fazla Pratik

Üstlerin sorumluluğu ile 'üstün emrinin yerine getirilmesi' (Madde 33) arasındaki farkları karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Bireylerin Uluslararası Sorumluluğu ve Uluslararası Suçlar

Bu konudan daha fazla soru