Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

Uluslararası hukukta devletlerin cezai yargı yetkisini tesis ederken başvurdukları geleneksel kriterler; suçun işlendiği yer (mülkilik), failin uyruğu (aktif şahsilik) veya mağdurun uyruğu (pasif şahsilik) gibi unsurlarla devlet arasında makul bir bağ kurulmasını gerektirir. Ancak soykırım, insanlığa karşı suçlar ve deniz haydutluğu gibi tüm uluslararası toplumu hedef alan ve 'insanlığın ortak düşmanı' (*hostis humani generis*) kabul edilen suçlarda, bu tür somut bağlar aranmaksızın her devletin yargılama yetkisine sahip olduğu kabul edilir.

Buna göre; A Devleti vatandaşının, B Devleti topraklarında B Devleti vatandaşlarına yönelik gerçekleştirdiği soykırım suçundan dolayı, olayla toprak veya şahsiyet bakımından hiçbir illiyet bağı bulunmayan C Devleti tarafından yargılanabilmesi aşağıdaki ilkelerden hangisiyle açıklanabilir?

  1. Evrensellik İlkesiCevap
  2. B
    Koruma İlkesi
  3. C
    Aktif Şahsilik İlkesi
  4. D
    Pasif Şahsilik İlkesi
  5. E
    Mülkilik İlkesi

Cevap

Evrensellik İlkesi, belirli ağır suçların niteliği gereği herhangi bir devletin, suçla doğrudan bağı olmasa dahi yargı yetkisi kullanmasına izin verir.
Evrensellik ilkesi, suçun niteliği gereği tüm uluslararası toplumu ilgilendirmesi ve vicdanları yaralaması nedeniyle, suçun nerede ve kim tarafından işlendiğine bakılmaksızın her devlete yargılama yetkisi veren istisnai bir kuraldır. Soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları, işkence ve deniz haydutluğu bu kapsamdaki klasik suçlardır. Senaryoda C Devleti'nin hiçbir bağı olmamasına rağmen yargılama yapabilmesi, bu suçların faillerinin 'insanlığın ortak düşmanı' kabul edilmesinden kaynaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Suçun niteliğini analiz etme
Söz konusu suç 'soykırım'dır ve uluslararası hukukta tüm insanlığı etkileyen ağır bir suç olarak kabul edilir.
Evrensel yetki sadece belirli ağırlıktaki, uluslararası toplumun tamamını ilgilendiren suçlar için geçerlidir.
2
Devlet ile suç arasındaki bağları kontrol etme
Senaryoda C Devleti'nin ne toprak bağı (mülkilik), ne fail bağı (aktif şahsilik), ne de mağdur bağı (pasif şahsilik) bulunmaktadır.
Geleneksel yetki ilkelerinin hiçbirinin karşılanmadığını teyit etmek, evrensellik ilkesinin gerekliliğini ortaya koyar.
3
Uygun hukuk kuralını eşleştirme
Hiçbir bağ olmamasına rağmen yargı yetkisi sağlayan tek ilke 'Evrensellik İlkesi'dir.
Bu ilke, faillerin cezadan kaçmasını engellemek amacıyla 'ya teslim et ya yargıla' (*aut dedere aut judicare*) kuralıyla birlikte işler.

Anahtar Kavram

Evrensellik ilkesi, suç ile devlet arasında geleneksel bağlar (yer veya kişi) olmasa dahi, suçun ağırlığı nedeniyle her devlete yargı yetkisi tanır.

İpuçları

1
C Devleti'nin olayla, faille veya mağdurla hiçbir vatandaşlık veya toprak bağı bulunmadığına dikkat edin.
2
Uluslararası hukukta 'soykırım' suçunun tüm insanlığa karşı işlenmiş sayıldığını ve faillerin 'insanlığın ortak düşmanı' kabul edildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Devletin yargı yetkisi ilkeleri arasındaki farkları pekiştirmek için 'koruma ilkesi' ile 'evrensellik ilkesi' arasındaki korunan menfaat farkını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Evrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)