Soru

Zorluk: Çok zorKonsolosluk İlişkilerinin Kurulması ve Görevleri

Omega Devleti, Gama Devleti'nin başkentinde bulunan büyükelçiliğini ekonomik gerekçelerle kapatmış ve iki devlet arasındaki diplomatik misyon faaliyetleri fiili olarak askıya alınmıştır. Ancak Omega Devleti'nin, Gama Devleti'nin önemli bir ticaret merkezinde yer alan başkonsolosluğu faaliyetlerine devam etmektedir. Omega Devleti, bu başkonsolosluğa şef olarak atadığı Bay Z'ye ilişkin atama belgesini (komisyon) Gama Devleti Dışişleri Bakanlığı'na iletmiştir. Gama Devleti ise Bay Z'ye henüz buyuruldu (ekzekvatur) belgesini düzenlememiştir.

Bu süreçte Bay Z, Omega Devleti adına Gama Devleti ile yeni bir çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmasının müzakerelerini yürütmeyi ve aynı zamanda Gama Devleti'nde adli bir suç şüphesiyle tutuklanan bir Omega vatandaşının ceza davası sürecine müdahil olarak konsolosluk yardımı sağlamayı talep etmektedir.

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. Diplomatik ilişkilerin kesintiye uğraması konsolosluk ilişkilerini kendiliğinden sona erdirmez; Bay Z'nin antlaşma müzakerelerini yürütebilmesi için Gama Devleti'nin açık rızası şarttır ve buyuruldu belgesi verilene kadar Gama Devleti'nin izniyle görevlerine geçici olarak başlayabilir.Cevap
  2. B
    Büyükelçiliğin kapatılmış olması nedeniyle başkonsolos Bay Z, kendiliğinden diplomatik misyon şefi sıfatını üstlenir ve antlaşma müzakerelerini yürütürken konsolosluk memurlarına özgü işlevsel bağışıklıktan değil, diplomatik ajanlara tanınan mutlak yargı bağışıklığından yararlanır.
  3. C
    Bay Z'nin, tutuklu Omega vatandaşına konsolosluk yardımı sağlayabilmesi ve himaye hakkını kullanabilmesi için, uluslararası hukukun genel kuralları gereği öncelikle söz konusu vatandaşın Gama Devleti'ndeki tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olması zorunludur.
  4. D
    Gama Devleti, Bay Z'ye buyuruldu belgesi vermeyi reddetmek isterse, işlemin hukuka uygunluğu açısından ret gerekçesini Omega Devleti'ne resmi olarak bildirmek ve kendisini resmen 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan etmek zorundadır.
  5. E
    Bay Z'nin görevleri sırasında işleyebileceği olası bir hukuka aykırı fiil nedeniyle Gama mahkemelerinde yargılanabilmesi için, sahip olduğu bağışıklıktan bizzat kendi inisiyatifiyle ve açıkça feragat ettiğini bildirmesi durumunda yargılama süreci başlatılabilir.

Cevap

Doğru seçenek, diplomatik ilişkilerin kesilmesinin konsolosluk ilişkilerini sona erdirmeyeceğini, konsolosların antlaşma müzakeresi için özel rıza gerektirdiğini ve geçici izinle göreve başlanabileceğini belirten seçenektir.
1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin ilgili maddelerine göre, diplomatik ilişkilerin kesilmesi konsolosluk ilişkilerini etkilemez. Ayrıca, başkonsolosun diplomatik işlem sayılan antlaşma müzakerelerini yürütebilmesi kabul eden devletin açık onayına bağlıdır. Atama belgesi verilmiş bir konsolosluk şefi, buyuruldu (ekzekvatur) belgesi düzenlenene kadar kabul eden devletin rızasıyla geçici olarak görevlerine başlayabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki diplomatik misyonun kapanması durumunun konsolosluk ilişkilerine etkisini değerlendir.
1963 Viyana Sözleşmesi Md. 2/3 uyarınca, diplomatik ilişkilerin kesilmesi konsolosluk ilişkilerini kendiliğinden sona erdirmez.
Konsolosluk ilişkileri ve diplomatik ilişkiler farklı hukuki zeminlerde yürütülür.
2
Başkonsolosun antlaşma müzakeresi (diplomatik eylem) yapma yetkisini analiz et.
Md. 17/1 uyarınca, diplomatik misyonun bulunmadığı hallerde konsolosluk memuru ancak kabul eden devletin açık rızasıyla diplomatik nitelikteki işlemleri yürütebilir.
Konsolosların asli görevi diplomatik temsil olmadığından, bu tür istisnai yetkiler kabul eden devletin onayına tabidir.
3
Buyuruldu (ekzekvatur) belgesi olmaksızın göreve başlama durumunu incele.
Md. 13 uyarınca, buyuruldu verilmesi beklenirken, kabul eden devletin geçici izniyle konsolosluk şefi görevlerini yerine getirmeye başlayabilir.
Konsolosluk hizmetlerinin aksamaması için sözleşme geçici bir kabul mekanizması öngörmüştür.

Anahtar Kavram

1963 Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi kapsamında konsolosluk şeflerinin görevleri, diplomatik temsilden farkları ve ekzekvatur (buyuruldu) rejimi
Bu soruyu puanla