Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)

Uluslararası hukukta devletlerin cezai konularda yargı yetkisini tesis ederken başvurdukları 'aktif şahsilik' (kişisel yetki) ilkesi, devlet ile fail arasındaki vatandaşlık bağına dayanır. Ancak bu yetkinin teorik meşruiyeti ile fiili uygulanabilirliği arasındaki ayrım, egemenliklerin eşitliği ilkesi çerçevesinde kritik bir önem arz eder. Buna göre, aktif şahsilik ilkesinin uluslararası hukuktaki niteliği ve sınırları göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yetkinin kapsamını en doğru şekilde tanımlar?

  1. Bu ilke, devlete kendi vatandaşı üzerinde ülke dışında işlediği fiiller için 'yasama/kural koyma' yetkisi tanısa da, bu yetkinin 'icra' boyutu, yabancı devletin rızası olmadıkça o devletin ülkesinde kullanılamaz.Cevap
  2. B
    Aktif şahsilik ilkesi, suçun mağdurunun uyrukluğuna bakılmaksızın sadece devletin temel çıkarlarına saldırı teşkil eden casusluk ve kalpazanlık gibi fiiller üzerinde mutlak bir yargılama yetkisi tesis eder.
  3. C
    Vatandaşlık bağına dayanan bu yetki, mülkilik ilkesinin hiyerarşik olarak üzerinde yer aldığı için failin suçu işlediği yer devletinin iade talebini her durumda hukuken geçersiz kılan üstün bir norm niteliğindedir.
  4. D
    Aktif şahsilik ilkesi sadece 'jus cogens' niteliğindeki uluslararası suçlarda uygulama alanı bulur ve bu durumlarda devletin vatandaşı üzerindeki yetkisi, evrensellik ilkesinin yerini alarak münhasır hale gelir.
  5. E
    Failin çift vatandaşlığa sahip olması durumunda aktif şahsilik ilkesi askıya alınır ve yargılama yetkisi, mağdurun vatandaşlığına dayanan pasif şahsilik ilkesi uyarınca mağdurun devletine geçer.

Cevap

Aktif şahsilik ilkesi, devlete ülke dışındaki vatandaşları üzerinde kural koyma (yasama) yetkisi verse de, bu kuralların bir başka devletin toprağında fiilen uygulanması (icra yetkisi) egemenlik engeline takılır ve ancak yabancı devletin rızasıyla veya failin kendi ülkesine dönmesiyle mümkün olur.
Doğru olan ifade, uluslararası hukuktaki 'Lotus Prensibi' ve yargı yetkisi türleri arasındaki farkı eksiksiz yansıtmaktadır. Aktif şahsilik ilkesi, bir devlete dünyanın neresinde olursa olsun kendi vatandaşına yönelik kural koyma (yasama) yetkisi verir. Ancak, bir devletin kendi polisinin veya mahkemesinin başka bir devletin topraklarında işlem yapması (icra yetkisi), o devletin egemenliğine müdahale sayılacağından yasaktır. Bu nedenle, aktif şahsilik uyarınca başlatılan bir yargılama, ancak fail kendi devletinin topraklarına girdiğinde veya iade edildiğinde fiilen sonuçlanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Aktif şahsilik ilkesinin temel dayanağını belirle.
Bu ilke, devlet ile kişi arasındaki vatandaşlık (tabiiyet) bağına dayanır.
Uluslararası hukukta devletler, kendi uyrukları üzerinde kişisel egemenlik hakkına sahiptir.
2
Yargı yetkisinin 'yasama' ve 'icra' boyutlarını analiz et.
Yasama yetkisi (prescribe) ülke dışına taşabilirken, icra yetkisi (enforce) ülke sınırlarında biter.
Egemenliklerin eşitliği ilkesi gereği, hiçbir devlet bir diğerinin rızası olmadan o devletin topraklarında zorlayıcı güç (tutuklama vb.) kullanamaz.
3
Aktif şahsilik ile iade süreci arasındaki bağlantıyı kur.
Devlet kendi vatandaşını iade etmediğinde, aktif şahsilik ilkesi yargılama için hukuki zemin oluşturur.
Vatandaşın iade edilmemesi durumunda 'yargıla ya da iade et' kuralı aktif şahsilik üzerinden işler.
4
Doğru tanımı seçenekler arasından doğrula.
Yasama yetkisinin varlığı ile icra yetkisinin sınırını vurgulayan seçenek doğrudur.
Bu ayrım, uluslararası hukukta yargı yetkisinin en sofistike ve doğru tanımıdır.

Anahtar Kavram

Yasama ve İcra Yetkisi Ayrımı (Jurisdiction to Prescribe vs. Enforce)
Bu soruyu puanla

Konular

Kişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)