1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme hükümleri çerçevesinde, bir devletin başka bir devlete gönderdiği özel misyonun (ad hoc diplomasi) görevini yerine getirebilmek amacıyla üçüncü bir devletin ülkesinden transit geçiş yapması durumunda, bu üçüncü devletin hukuki yükümlülükleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Üçüncü devlet, geçişten önceden haberdar edilmiş olması ve bu geçişe itiraz etmemiş olması kaydıyla, misyon üyelerine ve beraberindeki ailelerine geçişlerini güvence altına alacak dokunulmazlık ve bağışıklıkları sağlamakla yükümlüdür.Cevap
- BÖzel misyonun geçici ve amaca yönelik niteliği nedeniyle, üçüncü devletler bildirim yapılsa dahi misyon üyelerine herhangi bir diplomatik bağışıklık veya dokunulmazlık tanımakla yükümlü değildir.
- CÜçüncü devlet, mücbir sebep (force majeure) nedeniyle ülkesine giren özel misyon üyelerine, önceden bildirim yapılmadığı sürece hiçbir hukuki koruma veya bağışıklık sağlamak zorunda değildir.
- DÜçüncü devletin bağışıklık sağlama yükümlülüğü sadece misyon şefi ile sınırlıdır; misyonun diğer üyeleri ve idari personeli üçüncü devletin yargı yetkisine tam olarak tabidir.
- EÖzel misyonun kabul eden devlet tarafından tanınmış olması, üçüncü devletler üzerinde kendiliğinden hukuki sonuç doğurduğu için ayrıca bir bildirim veya rıza şartı aranmaz.
Cevap
Üçüncü devlet, geçişten önceden haberdar edilmiş olması ve bu geçişe itiraz etmemiş olması kaydıyla, misyon üyelerine ve beraberindeki ailelerine geçişlerini güvence altına alacak dokunulmazlık ve bağışıklıkları sağlamakla yükümlüdür.
Doğru olan seçenek, 1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme'nin 18. maddesinde belirtilen genel kuralı tam olarak yansıtmaktadır. Buna göre; bir özel misyonun üçüncü bir devletin ülkesinden geçişi sırasında dokunulmazlık ve bağışıklıktan yararlanabilmesi için, söz konusu üçüncü devletin bu geçişten önceden haberdar edilmesi ve geçişe itiraz etmemiş olması gerekir. Bu şartlar sağlandığında, üçüncü devlet geçişi güvence altına almakla yükümlü hale gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Özel Misyonların Üçüncü Devlet Ülkesinden Geçişi (Transit Geçiş Bağışıklıkları)
İpuçları
1
Özel misyonların üçüncü devletler üzerindeki etkisi, bildirim (notification) mekanizması ile yakından ilgilidir.
2
1969 Sözleşmesi'nin 18. maddesi, bildirim ve itiraz ekseninde bir denge kurar; ancak acil durumları (mücbir sebep) bu şarttan istisna tutar.
3
Üçüncü devletin geçişten haberdar olması ve 'itiraz etmemesi', bağışıklıkların tanınması için yasal zemini oluşturur.
Daha Fazla Pratik
Özel misyon üyelerinin bağışıklıklarının kapsamı ile 1961 Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'ndeki diplomatik ajanların bağışıklıkları arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s