Hücre biyolojisinde protein katlanma kalite kontrolü hayati önem taşır. Granüllü Endoplazmik Retikulum (GER) lümeninde sentezlenen bir glikoproteinin, şaperonlar (kalneksin/kalretikülin) aracılığıyla tekrar tekrar denenmesine rağmen doğru üç boyutlu yapısını kazanamadığı tespit edilmiştir. Bu hatalı proteinin birikimini önlemek amacıyla devreye giren 'ER ile ilişkili yıkım' (ERAD) mekanizmasında, proteinin izlediği yol ve yıkım yeri aşağıdakilerden hangisidir?
- Translokon kanalından sitozole geri gönderilir (retro-translokasyon), ubikitinlenir ve proteazomda yıkılırCevap
- BMannoz-6-fosfat ile işaretlenerek klatrin kaplı veziküllerle doğrudan lizozoma taşınır ve hidroliz edilir
- CGolgi aygıtının cis yüzüne veziküllerle (COPII) taşınır ve burada asidik ortamda denatüre edilir
- DER lümeni içerisinde kalarak, lümen pH'sının düşürülmesiyle aktifleşen asit hidrolazlarca parçalanır
- EPeroksizomlara yönlendirilerek oksidatif enzimler aracılığıyla parçalanır
Cevap
Translokon kanalından sitozole geri gönderilir (retro-translokasyon), ubikitinlenir ve proteazomda yıkılır
ERAD (Endoplasmic Reticulum Associated Degradation) mekanizması, GER'de yanlış katlanan proteinlerin birikimini önleyen temel kalite kontrol sistemidir. Protein, translokon kanalı (genellikle Sec61 kompleksi) aracılığıyla ER lümeninden sitozole geri pompalanır (retro-translokasyon). Sitozole çıktığında ubikitin ligazlar tarafından 'ubikitin' molekülleri ile etiketlenir ve bu etiket sayesinde 26S Proteazom tarafından tanınarak amino asitlerine kadar yıkılır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
ERAD (ER İlişkili Yıkım) ve Proteazom Sistemi