Soru

Zorluk: ZorEndoplazmik Retikulum (GER ve DER)

Hücre biyolojisinde endoplazmik retikulum (ER) alt birimlerinin (granüllü ve düz ER) yapısal organizasyonu ve fonksiyonel özelleşmeleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Karaciğer hücrelerinde glikojenoliz ve glukoneogenez süreçlerinin son basamağını katalizleyen glikoz-6-fosfataz enzimi, düz endoplazmik retikulum (DER) membranına lokalize bir integral proteinidir.Cevap
  2. B
    Steroid sentezleyen adrenal korteks hücrelerinde, kolesterolün yan zincirinin koparılarak pregnenolona dönüştürüldüğü ilk basamak DER lümenindeki enzimlerce gerçekleştirilir.
  3. C
    Granüllü endoplazmik retikulum (GER) membranında bulunan riboforin I ve II proteinleri, ribozomların küçük alt biriminin (40S) ER membranına tutunmasını sağlayan reseptörlerdir.
  4. D
    İnce bağırsak enterositlerinde, diyetle alınan lipidlerin şilomikrona dönüştürülmesi sürecinde hem trigliserit sentezi hem de apolipoprotein sentezi tamamen DER sisternlerinde tamamlanır.
  5. E
    İskelet kası hücrelerinde kalsiyum depolayan sarkoplazmik retikulum, GER sisternlerinin transvers tübüllerle (T-tübül) kurduğu yakın temas bölgelerinden köken alan bir yapıdır.

Cevap

Karaciğer hücrelerinde glikoz-6-fosfataz enziminin DER membranında lokalize bir integral protein olarak glikojenoliz ve glukoneogenez süreçlerinde görev aldığı ifadesi doğrudur.
Karaciğer hücrelerinde glikojenin parçalanması (glikojenoliz) veya karbonhidrat dışı kaynaklardan glikoz yapımı (glukoneogenez) sonucunda oluşan glikoz-6-fosfat, kana geçebilecek serbest glikoza dönüşmek zorundadır. Bu işlemi gerçekleştiren glikoz-6-fosfataz enzimi, DER membranına gömülü bir integral protein olup, karaciğerin bu spesifik metabolik görevinin DER tarafından yürütüldüğünün en önemli kanıtlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Endoplazmik retikulumun iki formunun (GER ve DER) temel yapısal farklarını belirle.
GER üzerinde ribozom (ve riboforin) taşırken, DER tübüler yapıda olup ribozom içermez.
Fonksiyonel özelleşme bu yapısal farklar üzerinden şekillenir.
2
Spesifik metabolik süreçlerin (steroid sentezi, glikoz metabolizması, lipid transportu) organel içi lokalizasyonlarını analiz et.
Steroid sentezi mitokondri ve DER iş birliği gerektirir; glikoz-6-fosfataz ise DER'e özgüdür.
Enzimlerin membran üzerindeki asimetrik yerleşimi hücresel kompartmanlaşmayı sağlar.
3
Seçeneklerdeki moleküler detayları (40S/60S ayrımı, integral proteinler) kontrol ederek doğru eşleşmeyi doğrula.
Glikoz-6-fosfatazın DER lokalizasyonu, hepatositlerin kan şekerini düzenleme fonksiyonuyla doğrudan örtüşür.
TUS sınavında organel-enzim-hücre tipi eşleşmeleri yüksek ayırt ediciliğe sahiptir.

Anahtar Kavram

ER Alt Birimlerinin Enzimatik ve Yapısal Özelleşmeleri

Daha Fazla Pratik

DER'in detoksifikasyon fonksiyonu çerçevesinde Sitokrom P450 sisteminin hepatositlerdeki indüksiyon mekanizmalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla