Soru

Zorluk: ZorHücre Zarı Yapısı ve Modelleri

Hücre zarının (plazmalemma) dış yaprakçığında yoğunlaşan ve hücre-hücre etkileşimi ile antijenik özelliklerde (örneğin kan grubu antijenleri) temel rol oynayan glikolipidlerin biyosentez ve membrana yerleşim süreci dikkate alındığında; bu moleküllere karbonhidrat (şeker) gruğunun eklendiği organel ve reaksiyonun gerçekleştiği yüzey (topoloji) aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Düz Endoplazmik Retikulum (DER) – Sitozolik yüz
  2. B
    Granüllü Endoplazmik Retikulum (GER) – Lümen yüzü
  3. Golgi Aygıtı – Lümen yüzüCevap
  4. D
    Golgi Aygıtı – Sitozolik yüz
  5. E
    Mitokondri – Matriks

Cevap

Golgi Aygıtı – Lümen yüzü
Hücre zarındaki glikolipidler ve glikoproteinler asimetrik dağılım gösterir ve sadece dış yaprakçıkta bulunurlar. Bu asimetri biyosentez sırasında kurulur. Endomembran sisteminin (ER, Golgi, veziküller) lümen yüzü, topolojik olarak hücrenin dış yüzüne eşdeğerdir. Glikolipidlerin sentezi sırasında şeker gruplarının seramid iskeletine eklenmesi, Golgi aygıtının lümeninde bulunan enzimler (glikoziltransferazlar) tarafından gerçekleştirilir. Böylece şeker grupları lümene bakar ve salgı vezikülü hücre zarı ile birleştiğinde (ekzositoz) bu gruplar hücre dışına bakacak konuma gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Glikolipidlerin hücre zarındaki konumunu hatırla
Glikolipidler, hücre zarının sadece dış yaprakçığında (ekzoplazmik yüz) bulunur ve glikokaliksi oluşturur.
Bu asimetri, sentez aşamasında belirlenir.
2
Membran topolojisi kuralını uygula
Endomembran sistemindeki organellerin (ER, Golgi, vezikül) 'lümen' kısmı, hücre zarı ile birleştiğinde 'hücre dışı' (ekstraselüler) kısma karşılık gelir.
Vezikül zarı plazma zarıyla bütünleştiğinde iç yüzey dışa açılır.
3
Biyosentez yerini belirle
Sfingolipid omurgasına şeker gruplarının eklenmesi (glikozilasyon), Golgi aygıtı içinde gerçekleşir.
Bu işlem Golgi lümenindeki enzimler tarafından yapılır, böylece şeker grupları lümene (ve nihayetinde hücre dışına) bakar.

Anahtar Kavram

Membran Topolojisi ve Asimetrisi

İpuçları

1
Hücre zarının dış yüzeyi ile organellerin (ER, Golgi) lümen yüzeyi topolojik olarak birbirine eşdeğerdir.
2
Glikokaliksi oluşturan şekerler hücrenin dışına bakar. Bu şekerlerin eklendiği yerde de 'dışa' karşılık gelen bir boşluğa bakması gerekir.
3
Protein modifikasyonları ve paketleme Golgi'de yapılır; lümende yapılan işlemler dışarıya (ekstraselüler), sitozolde yapılanlar içeriye (intraselüler) bakar.

Daha Fazla Pratik

Fosfatidilserin translokasyonunun (flippase/scramblase) apoptozisteki rolü üzerine bir soru çözünüz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla