Soru

Zorluk: ZorÖrtü Epiteli ve Yüzey Özelleşmeleri

Epitel hücrelerinin apikal yüzey özelleşmeleri, hücresel iskelet elemanları ile olan moleküler etkileşimleri ve doku bazlı dağılımları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Kinosilyalar, bazal cisimciklerden köken alan 9+29+2 mikrotübül dizilimine sahip aksonem yapılarıdır ve aksonemal dynein proteinlerinin ATPaz aktivitesi ile aktif hareket sergilerler.
  2. B
    Tek katlı prizmatik emilim epitelinde (örneğin ince bağırsak) bulunan mikrovilluslar, merkezlerinde yer alan aktin flaman demetlerinin terminal ağ (terminal web) yapısına tutunmasıyla stabilize edilirler.
  3. Stereosilyalar; duktus epididimis ve iç kulaktaki duyu hücrelerinde bulunan, yapısal olarak kinosilyalarla aynı mikrotübül organizasyonunu paylaşan ancak aktif hareket yeteneği bulunmayan yüzey özelleşmeleridir.Cevap
  4. D
    Hücre-hücre bağlantı komplekslerinden zonula adherens, sitoplazmik tarafta kateninler aracılığıyla aktin flamanlarına tutunurken; epitelin oturduğu bazal laminada Tip IV kollajen mekanik destek sağlar.
  5. E
    Silyalardaki aksonemal dynein kollarının konjenital eksikliği sonucu gelişen Kartagener sendromunda, solunum epiteli ve fallop tüplerindeki silyaların aktif hareket kapasitesi bozulur.

Cevap

Stereosilyaların kinosilyalarla aynı mikrotübül organizasyonuna sahip olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü stereosilyalar mikrotübül değil, aktin flamanı içerirler.
Yanlış olan ifade, stereosilyaların mikrotübül organizasyonuna sahip olduğunu belirtmektedir. Gerçekte stereosilyalar, mikrovilluslar gibi merkezlerinde aktin flaman demetleri barındıran, hareketsiz ve emilim (epididimis) veya mekanoreseptör (iç kulak) fonksiyonu gören yapılardır. Silyalar ise mikrotübül yapısındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Apikal yüzey özelleşmelerinin (kinosilya, mikrovillus, stereosilya) temel iskelet proteinlerini karşılaştırın.
Kinosilyaların mikrotübül (9+29+2); mikrovillus ve stereosilyaların ise aktin flamanı içerdiği belirlenir.
Yüzey özelleşmelerinin fonksiyonel farkları (hareket vs. emilim/duyu) bu yapısal protein farkından kaynaklanır.
2
Stereosilyaların iskelet yapısını ve hareket yeteneğini değerlendirin.
Stereosilyaların aktin temelli olduğu ve (adındaki silya ibaresine rağmen) aktif hareket yeteneğinin olmadığı (immotil) saptanır.
Stereosilyalar aslında kinosilyalara değil, çok uzun mikrovilluslara benzerler.
3
Bağlantı kompleksleri ve bazal membran bileşenlerini doğrulayın.
Zonula adherens'in aktin ile ilişkisi ve bazal laminada Tip IV kollajen varlığı epitel dokusu için standarttır.
Doku bütünlüğü hücre-iskelet ve hücre-matriks bağlantılarıyla sağlanır.

Anahtar Kavram

Epitel yüzey özelleşmelerinde kinosilyalar mikrotübül (aksonem) yapısındayken, mikrovillus ve stereosilyalar aktin flamanı içerir.

Daha Fazla Pratik

Bağlantı komplekslerinin (zonula occludens, adherens, desmozom) moleküler adaptör proteinlerini (ZO-1, katenin, desmoplakin) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla