Ökaryotik bir hücrede, granüllü endoplazmik retikulumdan (GER) sentezlenen proteinlerin tr… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Ökaryotik bir hücrede, granüllü endoplazmik retikulumdan ( $GER$ ) sentezlenen proteinlerin trans-Golgi network ( $TGN$ ) aracılığıyla uygun hedeflere yönlendirilmesi süreci karmaşık bir moleküler mekanizma ile kontrol edilir. Bu süreçteki veziküler trafik ve post-translasyonel modifikasyonların gerçekleştiği bölmeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Lizozomal enzimlerin mannoz kalıntılarına fosfat grubu eklenmesi cis-Golgi sisternlerinde gerçekleşirken, bu enzimlerin mannoz-6-fosfat ( $M6P$ ) reseptörlerine bağlanarak klatrin kılıflı veziküllere paketlenmesi trans-Golgi network ( $TGN$ ) bölgesinde gerçekleşir.Cevap
B
$COP-I$ kılıflı veziküller proteinleri $GER$ 'den Golgi aygıtının cis-yüzüne anterograd olarak taşırken, $COP-II$ kılıflı veziküller Golgi sisternleri arasında ve Golgi'den $GER$ 'ye retrograd taşımadan sorumludur.
C
$KDEL$ sinyali taşıyan $GER$ rezidüel proteinleri, Golgi aygıtının lümenindeki yüksek $pH$ ( $alkalen$ ) ortamı sayesinde $KDEL$ reseptörlerine bağlanarak geri gönderilir.
D
Proteinlerin sülfasyon (tyrosine sulfation) işlemleri esas olarak cis-Golgi network ( $CGN$ ) bölgesinde gerçekleşirken, $O$ -bağlı glikozillenme süreci trans-Golgi network ( $TGN$ ) bölgesinde tamamlanır.
E
$M6P$ reseptörleri, klatrin kılıflı veziküllerle lizozomlara taşınan enzimleri bıraktıktan sonra $COP-II$ kılıflı veziküller aracılığıyla tekrar trans-Golgi network bölgesine geri döndürülür.

Cevap

Lizozomal enzimlerin mannoz-6-fosfat (

M6P

) ile işaretlenmesi cis-Golgi'de başlar, ancak bu işaretlenmiş enzimlerin reseptörleri ile tanınıp klatrin vezikülleriyle hedeflenmesi TGN'de gerçekleşir.

Golgi aygıtı fonksiyonel olarak bölümlenmiştir. Lizozomal proteinlerin modifikasyonu cis-Golgi'de

N

-asetilglukozaminilfosfotransferaz enzimi ile başlar. Ancak bu enzimlerin seçilerek lizozomal yolağa sokulması (sorting), trans-Golgi network (

TGN

) tabakasındaki

M6P

reseptörleri ve klatrin adaptör proteinleri aracılığıyla yapılır.

Adım Adım Çözüm

Protein modifikasyon bölgelerini belirle

Mannozun fosforillenmesi (M6P oluşumu) erken bir olaydır (cis-Golgi).

Enzimlerin lizozoma yönlendirilmesi için ilk adım bu sinyalin oluşturulmasıdır.

Sorting (ayrıştırma) merkezini kontrol et

TGN, proteinlerin gideceği son durağa (lizozom, plazma zarı, salgı) karar verilen yerdir.

M6P reseptörleri TGN'de yoğunlaşmıştır ve klatrin kılıfı burada organize olur.

Veziküler kılıf proteinlerini analiz et

COP-II (ER -> Golgi), COP-I (Golgi -> ER veya retrograd), Klatrin (TGN -> Endozom/Lizozom veya Endositoz).

Vezikül tipleri yönlülük ve hedef belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Golgi Bölmeleri ve Spesifik İşaretleyiciler (M6P, COP, KDEL)

Daha Fazla Pratik

I-cell hastalığında (mukolipidoz II) hangi enzim eksikliği nedeniyle lizozomal proteinler M6P ile işaretlenemez?

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru