İnsan vücudunda triaçilgliserol (TAG) metabolizması; doku spesifik enzim dağılımı, substra… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

İnsan vücudunda triaçilgliserol ( $TAG$ ) metabolizması; doku spesifik enzim dağılımı, substrat mevcudiyeti ve hormonal sinyallere göre son derece koordineli bir şekilde yürütülür. Karaciğer, adipoz doku ve ince bağırsak enterositlerindeki $TAG$ sentez ve mobilizasyon süreçleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İnce bağırsak enterositlerinde baskın olan $TAG$ sentez yolu, karaciğerdekinin aksine gliserol-3-fosfat oluşumuna ihtiyaç duymadan 2-monoaçilgliserol üzerinden ilerleyerek daha düşük enerjetik maliyetle gerçekleşir.Cevap
B
Adipoz dokuda açlık durumunda aktive olan hormona duyarlı lipaz ( $HSL$ ), lipid damlacıklarına bağlanmak için perilipin moleküllerinin fosforilasyonuna ihtiyaç duymaz ve $TAG$ moleküllerini doğrudan serbest gliserole yıkar.
C
Karaciğerde $TAG$ sentezinin hız kısıtlayıcı basamağı olan $HMG-CoA$ redüktaz enzimi, glukagon etkisiyle fosforile edilerek inaktive edilir ve bu durum toklukta $VLDL$ sentezini baskılar.
D
Enterositlerde diyetle alınan yağ asitlerinden $TAG$ sentezi sırasında kullanılan gliserol-3-fosfat, gliserol kinaz enziminin etkisiyle serbest gliserolün fosforilasyonu sonucu elde edilir.
E
Adipoz dokuda $TAG$ sentezi için gerekli olan gliserol-3-fosfat, tokluk durumunda sadece glukoneogenez ara ürünlerinden sağlanırken; açlıkta glikoliz yolundaki dihidroksiaseton fosfattan ( $DHAP$ ) elde edilir.

Cevap

İnce bağırsak enterositlerinde triaçilgliserol sentezi 2-monoaçilgliserol yolağı üzerinden, gliserol-3-fosfat ihtiyacı olmadan ve daha düşük ATP maliyetiyle gerçekleşir.

Doğru seçenek olan enterositlerdeki

TAG

sentezi ifadesi biyokimyasal olarak kusursuzdur. İnce bağırsakta diyetle alınan 2-monoaçilgliseroller,

MGAT

DGAT

enzimleri aracılığıyla doğrudan re-esterifiye edilir. Bu süreçte sadece 2 adet yağ açil-CoA kullanıldığı için toplamda 4 yüksek enerjili fosfat bağı (

ATP \rightarrow AMP

) harcanır. Karaciğer ve adipoz dokuda kullanılan gliserol-3-fosfat yolağında ise 3 yağ asidi aktivasyonu (

6 \sim P

) ve ek olarak gliserol iskeletinin hazırlanması için enerji gerekir. Bu durum, sindirim sonrası lipidlerin yeniden montajının enerjetik olarak çok verimli olmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Dokular arası sentez yolağı farkını belirle

İnce bağırsak: 2-monoaçilgliserol (

2-MAG

) yolağı; Karaciğer/Adipoz: Gliserol-3-fosfat (

G3P

) yolağı.

Enterositler diyetle alınan sindirim ürünlerini verimli kullanmak için özelleşmiştir.

Enerji maliyetini hesapla

2-MAG yolu 2 yağ asidi aktivasyonu (

4 \sim P

) gerektirirken, G3P yolu 3 yağ asidi aktivasyonu (

6 \sim P

) gerektirir.

Yağ asitlerinin açil-CoA'ya dönüşümü her molekül için 2 yüksek enerjili fosfat bağı harcar.

Mobilizasyon (Lipoliz) regülasyonunu incele

Adipoz dokuda lipoliz ATGL ile başlar, HSL ile devam eder; HSL aktivasyonu için perilipin fosforilasyonu (

PKA

aracılı) şarttır.

Hormonal sinyal (

Glukagon/Epinefrin

) lipid damlacığına erişimi kontrol eder.

Anahtar Kavram

Triaçilgliserol sentezinde doku spesifik yollar (2-MAG vs G3P) ve lipolizde HSL/Perilipin etkileşimi.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru