22 yaşında bir erkek hasta, spor salonunda ağırlık kaldırdıktan sonra bacaklarında gelişen şiddetli kramplar ve halsizlik şikayetiyle başvuruyor. Hastanın öyküsünden egzersiz başlangıcında zorlandığı ancak kısa bir dinlenmeden sonra (ikinci rüzgar fenomeni) egzersize daha rahat devam edebildiği öğreniliyor. Yapılan muayenede hepatomegali saptanmıyor ve açlık kan şekeri normal sınırlarda bulunuyor. Kas biyopsisinde glikojen içeriğinin yüksek olduğu ancak yapısının normal olduğu izleniyor. Bu hastada, kas kasılması sırasında sarkoplazmik retikulumdan salınan kalsiyumun kalmodulin üzerinden uyardığı yolun sonunda aktive edilemeyen enzim aşağıdakilerden hangisidir?
- MyofosforilazCevap
- BGlukoz-6-fosfataz
- CAsit maltaz (α-1,4-glukozidaz)
- DDebranching enzim (α-1,6-glukozidaz)
- EKaraciğer fosforilazı
Cevap
Myofosforilaz (Kas Glikojen Fosforilazı)
Verilen olguda egzersiz intoleransı, kas krampları ve 'ikinci rüzgar fenomeni' (başta zorlanıp sonra açılma) tipik bir McArdle hastalığı (Tip V GSD) tablosudur. Bu hastalıkta kas glikojen fosforilazı (myofosforilaz) eksiktir. Kas kasılması sırasında sarkoplazmik retikulumdan salınan kalsiyum, fosforilaz kinazın δ-alt birimi olan kalmoduline bağlanarak enzimi aktive eder; fosforilaz kinaz da myofosforilazı fosforilleyerek glikojen yıkımını başlatır. Eksik olan bu son enzimdir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İskelet kasında glikojen yıkımı (glikojenoliz), kan şekerini korumak için değil, kasın enerji ihtiyacını karşılamak için gerçekleşir. Bu süreçte Myofosforilaz enzimi, hem sinirsel uyarı (Kalsiyum) hem de hormonal uyarı (Epinefrin/cAMP) ile aktive edilen fosforilaz kinaz aracılığıyla kontrol edilir.