Ökaryotik hücrelerde membran biyogenezinin ana merkezi olan endoplazmik retikulum (ER), sentezlenen lipidlerin ve proteinlerin uygun şekilde organize edilmesini sağlar. Hücre içi organel sistemlerinin fonksiyonel ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, endoplazmik retikulum ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Düz endoplazmik retikulum (DER) membranında bulunan fosfolipit skramblaz enzimi, yeni sentezlenen lipidlerin her iki yaprağa rastgele dağılımını sağlayarak membranın simetrik büyümesine olanak tanır.Cevap
- BGranüllü endoplazmik retikulum (GER), proteinlerin post-translasyonel modifikasyonu kapsamında sadece sitozolde sentezi tamamlanmış proteinlerin lümene alınmasından sorumludur.
- CSteroid sentezi yapan hücrelerde (örneğin Leydig hücreleri), kolesterolün steroid hormonlara dönüşüm süreci tamamen DER lümeninde serbest halde bulunan enzimlerce yürütülür.
- DGlikoz-6-fosfataz enzimi, glikojenoliz sürecinde oluşan glikozun sitoplazmaya salınması için GER sisternlerinin iç yüzeyinde lokalize olmuştur.
- EHücre içi sinyal iletimi için depolanan kalsiyum iyonlarının (Ca²⁺) uyarım sonrası sitozole salınımı, GER membranındaki voltaj kapılı kanallar üzerinden gerçekleşir.
Cevap
Düz endoplazmik retikulum (DER) membranında bulunan fosfolipit skramblaz enzimi, yeni sentezlenen lipidlerin her iki yaprağa rastgele dağılımını sağlayarak membranın simetrik büyümesine olanak tanır.
Lipid sentezi ER membranının sitozolik yüzünde gerçekleşir. Bu durum başlangıçta asimetrik bir birikime neden olsa da, ER membranında bulunan ve ATP gerektirmeyen 'skramblaz' enzimi, lipidlerin her iki yaprak arasında hızlıca yer değiştirmesini (flip-flop) sağlayarak membranın her iki yönde simetrik genişlemesine olanak tanır. Bu, plazma membranındaki ATP bağımlı flippazların oluşturduğu asimetriden farklı bir mekanizmadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Endoplazmik retikulumda lipid sentezi ve skramblaz aracılı simetrik membran büyümesi.