Examkin

Temel Dokular

261 soru

Soru 181Soru →

Kemikleşme (ossifikasyon) süreci sırasında osteoblastlar tarafından hücre dışı matrise salınan matris veziküllerinin (matrix vesicles) mineralizasyonun başlatılmasındaki temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lokal kalsiyum ve fosfat konsantrasyonunu artırarak hidroksiapatit kristallerinin ilk odaklarını oluşturmak

Cevap

Matris veziküllerinin temel görevi, kalsiyum ve fosfat iyonlarını konsantre ederek hidroksiapatit kristallerinin ilk odaklarını oluşturmaktır.
Kemikleşme sürecinde osteoblastlar tarafından salgılanan matris vezikülleri, içerdikleri alkalen fosfataz ve kalsiyum bağlayıcı proteinler (adneksinler) sayesinde ortamdaki kalsiyum ve fosfat iyonlarını biriktirirler. Bu birikim sonucunda oluşan hidroksiapatit kristalleri, mineralizasyonun başlangıç çekirdeklerini oluşturarak yumuşak osteoid dokusunun sertleşmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Osteoblastların faaliyeti ve salınım süreci
Aktif osteoblastlar, hücre zarlarından tomurcuklanma yoluyla matris veziküllerini hücre dışı ortama (osteoid içine) bırakır.
Mineralizasyonun hücre dışında kontrol edilebilir küçük birimlerde başlaması gerekir.
2
İyon birikimi ve enzimatik aktivite
Vezikül içindeki kalsiyum bağlayıcı proteinler (adneksinler) ve alkalen fosfataz enzimi sayesinde lokal Ca2+Ca^{2+} ve PO43−PO_4^{3-} iyon konsantrasyonu artar.
Kristal oluşumu için gerekli olan doygunluk seviyesine ulaşılması sağlanır.
3
Hidroksiapatit kristallerinin oluşumu
İlk hidroksiapatit kristalleri vezikül içinde oluşur, vezikül zarını deler ve çevredeki matrise yayılarak kalsifikasyonu tamamlar.
Organik osteoid matrisin sert kemik dokusuna dönüşümü bu şekilde gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Matris vezikülleri, kemik mineralizasyonunun (kalsifikasyonunun) aktif olarak başlatıldığı ilk odak noktalarıdır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 182Soru →

Kıkırdak dokusunun histolojik organizasyonunda, lakünaların hemen çevresini saran "teritoryal matriks" (kapsüler matriks) ile lakünalar arasındaki "interteritoryal matriks" özellikleri karşılaştırıldığında, teritoryal matriks için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sülfatlı glikozaminoglikan (kondroitin sülfat) konsantrasyonu interteritoryal matrise göre daha yüksektir.

Cevap

Sülfatlı glikozaminoglikan (kondroitin sülfat) konsantrasyonu interteritoryal matrise göre daha yüksektir.
Teritoryal (kapsüler) matriks, kondrositlerin hemen çevresindeki alandır ve sülfatlı glikozaminoglikanların (özellikle kondroitin sülfat) en yoğun olduğu bölgedir. Bu yüksek negatif yük yoğunluğu, bölgenin histolojik kesitlerde interteritoryal matrise göre çok daha koyu bazofilik boyanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kıkırdak matrisinin bölgelerini tanımla.
Laküna çevresindeki koyu boyanan alan teritoryal, hücreler arası geniş alan ise interteritoryal matrikstir.
Bölgesel farklar matrisin biyokimyasal içeriğindeki varyasyonlardan kaynaklanır.
2
Teritoryal matriksin biyokimyasal içeriğini analiz et.
Bu bölge kondroitin sülfat ve keratan sülfat gibi sülfatlı GAG'lar bakımından zengin, Tip II kollajen lifleri bakımından ise nispeten fakirdir.
Yeni sentezlenen matris bileşenleri hücrenin hemen etrafında yoğunlaşır.
3
Boyanma özelliklerini karşılaştır.
Yüksek sülfatlı GAG içeriği teritoryal matriksin interteritoryal matrise göre daha bazofilik (mor/koyu) boyanmasına neden olur.
Sülfat grupları bazik boyaları (hematoksilen gibi) kuvvetle bağlar.

Anahtar Kavram

Teritoryal matriks, yüksek sülfatlı glikozaminoglikan ve düşük kollajen içeriği sayesinde interteritoryal matristen ayrılır.
Soru 183Soru →

Rutin histolojik takip yöntemlerinde (alkol ve ksilen kullanımı) sitoplazmasındaki tek ve büyük lipit damlacığının erimesi sonucunda, çekirdeğin periferde yassılaşmış olarak izlendiği ve mikroskopta "yüzük taşı" (signet-ring) görünümü oluşturan doku aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beyaz (üniloküler) yağ dokusu

Cevap

Beyaz (üniloküler) yağ dokusu
Beyaz yağ hücreleri (adipositler), sitoplazmalarının neredeyse tamamını dolduran tek bir büyük lipit damlacığı içerir. Rutin histolojik preparasyon sırasında kullanılan alkol ve ksilen bu lipidi eritir. Geriye kalan ince sitoplazma halkası ve bir kenara itilerek yassılaşmış çekirdek, ışık mikroskobunda "yüzük taşı" (signet-ring) görünümüne yol açar. Bu özellik beyaz (üniloküler) yağ dokusu için karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Histolojik preparasyon aşamalarını değerlendir.
Rutin preparasyon sırasında kullanılan ksilen gibi eriticiler hücre içindeki lipitleri uzaklaştırır.
Hücrenin mikroskobik görüntüsünü anlamak için hangi maddelerin kaybolduğunu bilmek gerekir.
2
Yağ dokusu hücrelerinin (adiposit) tiplerini morfolojik olarak karşılaştır.
Üniloküler adipositler tek büyük damla, multiloküler adipositler ise çok sayıda küçük damla içerir.
Yüzük taşı görünümü sadece tek bir büyük boşluk (erimiş yağ) oluştuğunda meydana gelir.
3
Çekirdek pozisyonuna bak.
Beyaz yağ hücresinde çekirdek periferde yassılaşmıştır.
Periferik çekirdek ve boş sitoplazma birleşerek yüzük taşı imajını tamamlar.

Anahtar Kavram

Beyaz yağ dokusunun (üniloküler) ışık mikroskobundaki karakteristik görünümü (Yüzük Taşı).
Tahmini Süre:30s
Soru 184Soru →

Hiyalin kıkırdak dokusunun ışık mikroskobik incelemesinde, ekstrasellüler matriksin (ESM) homojen görünümüne rağmen farklı bölgelerde farklı boyanma özellikleri gösterdiği saptanır. Lakünaları hemen çevreleyen territoryal (alan) matriks ile lakünalar arasında kalan interterritoryal (alanlar arası) matriks arasındaki yapısal ve kimyasal farklar değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Territoryal matriks, kollajen lif miktarının nispeten az ancak sülfatlanmış glikozaminoglikan yoğunluğunun fazla olması nedeniyle daha yoğun bazofilik özellik gösterir.

Cevap

Territoryal matriks, sülfatlanmış glikozaminoglikan yoğunluğunun fazla ve kollajen lif miktarının nispeten az olması nedeniyle daha yoğun bazofilik özellik gösterir.
Kıkırdak dokusunda kondrositler tarafından yeni sentezlenen matriks elemanları, özellikle sülfatlanmış glikozaminoglikanlar (kondroitin sülfat, keratan sülfat), hücrenin hemen çevresinde (territoryal matriks) en yüksek konsantrasyonda bulunur. Bu bölgede kollajen liflerin seyrek olması, negatif yüklü GAG'ların bazik boyaları (hematoksilen gibi) daha yoğun tutmasını sağlar, bu da mikroskopta bu alanın daha koyu mor/mavi (bazofilik) görünmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kıkırdak matriksinin bölgelerini tanımla
Matriks; kondrositlerin hemen çevresindeki 'territoryal' ve lakünalar arasındaki 'interterritoryal' bölge olarak ikiye ayrılır.
Histolojik boyanma farklarını anlamak için önce morfolojik bölgelerin ayrımı yapılmalıdır.
2
Bölgelerin kimyasal içeriğini karşılaştır
Territoryal matriks, sülfatlanmış glikozaminoglikanlar (GAG) bakımından zengin, kollajen lif bakımından fakirdir. İnterterritoryal matrikste ise kollajen lif yoğunluğu daha fazladır.
Hücrelerin yeni sentezlediği GAG'lar önce hücrenin en yakın çevresinde birikir.
3
Kimyasal içeriğin boyanma özelliğine etkisini analiz et
Sülfat grupları negatif yüklü olduğu için bazik boyalara (hematoksilen) kuvvetle bağlanır ve koyu bazofilik (mor/mavi) görüntü oluşturur.
Histolojide asidofili ve bazofili kuralları doku bileşenlerinin elektriksel yüküne dayanır.
4
Doğru seçeneği belirle
Territoryal matriksin yüksek GAG ve düşük kollajen nedeniyle daha bazofilik olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Teorik bilginin seçeneklerdeki ifadeyle tam örtüşmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Hiyalin kıkırdakta territoryal matriks, kondrositlerin hemen etrafındaki yüksek GAG konsantrasyonu nedeniyle interterritoryal matrikse göre daha koyu bazofilik boyanır.

Daha Fazla Pratik

Fibröz kıkırdağın neden perikondriyum içermediğini ve neden Tip I kollajen içerdiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 185Soru →

Yağ dokusu, enerji depolamanın yanı sıra aktif bir endokrin organ olarak görev yapar ve termoregülasyonda kritik rol oynar. Beyaz (üniloküler) ve kahverengi (multiloküler) yağ dokularının histofizyolojik özellikleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adiponektin seviyeleri obezite ve insülin direnci durumunda plazmada azalma eğilimi gösterirken; kahverengi yağ hücrelerinde bulunan UCP−1UCP-1 (termogenintermogenin), proton sızıntısı yaratarak oksidatif fosforilasyonu ATPATP sentezinden ayırır.

Cevap

Adiponektin seviyeleri obezite ve insülin direnci durumunda azalırken, kahverengi yağ dokusundaki UCP−1UCP-1 protonları ATPATP sentazı bypass ederek matrikse geri taşır ve ısı açığa çıkarır.
Doğru yanıt, yağ dokusunun ileri düzey metabolik ve moleküler özelliklerini içermektedir. Adiponektin, diğer pek çok adipokinin aksine obezite ve tip 2 diyabet durumlarında azalır. Kahverengi yağ dokusunda ise mitokondri iç membranında bulunan UCP−1UCP-1 (termogenintermogenin), protonların ATPATP sentazdan geçmeden matrikse sızmasına (protonproton leakleak) neden olarak enerjinin ATPATP yerine ısı olarak salınmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Endokrin fonksiyonu analiz et.
Adipositlerden salgılanan leptin yağ miktarıyla artarken, adiponektin obezitede paradoksal olarak azalır ve insülin duyarlılığını artırır.
Obezitede adiponektin azalması metabolik sendromun önemli bir bileşenidir.
2
Kahverengi yağ dokusunun moleküler mekanizmasını değerlendir.
Kahverengi yağ dokusu mitokondrilerindeki UCP−1UCP-1 (termogenintermogenin), proton kanal görevi görerek elektrokimyasal gradienti ATPATP üretimi yerine ısıya dönüştürür.
Bu mekanizma (un-coupling) titremesiz termogenezin temelidir.
3
Histolojik hazırlık süreçlerini kontrol et.
Rutin H&E takibinde solventler lipidi çözdüğü için hücreler boş görünür; lipid tespiti için dondurma mikrotomu ve SudanSudan/OilOil RedRed OO boyaları gerekir.
Rutin preparasyon tekniklerinin etkisini anlamak tanıda kritiktir.

Anahtar Kavram

Yağ dokusunun metabolik entegrasyonu ve termojenik protein mekanizması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 186Soru →

Histoloji laboratuvarında ultrastrüktürel ve fonksiyonel özellikleri incelenen üç farklı salgı hücresi tipi (I, II ve III) hakkında şu veriler elde edilmiştir:

* I. Hücre: Bol miktarda granüllü endoplazmik retikulum (GER), gelişmiş bir Golgi kompleksi ve apikal sitoplazmada yoğunlaşmış protein yapıda salgı vezikülleri içermektedir.
* II. Hücre: Belirgin düz endoplazmik retikulum (DER), tübüler kristalı mitokondriler ve sitoplazmada bol miktarda lipid damlacıkları barındırmaktadır.
* III. Hücre: Bazal tabakadan lümene doğru ilerledikçe sitoplazması lipidle dolmakta, nükleusu piknotikleşmekte ve sonuçta tüm hücresel bütünlüğünü kaybederek salgı materyaline dönüşmektedir.

Bu hücrelerin salgılama mekanizmaları ve hücresel organizasyonları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. hücre merokrin salgılama yapar ve bu süreçte salgı vezikülleri plazma membranı ile kaynaşarak içeriklerini ekzositoz yoluyla lümene boşaltır.

Cevap

I. hücre merokrin salgılama yapar ve bu süreçte salgı vezikülleri plazma membranı ile kaynaşarak içeriklerini ekzositoz yoluyla lümene boşaltır.
I. hücrenin özellikleri (bol GER, protein granülleri) onun bir seröz hücre olduğunu gösterir. Seröz hücreler salgılarını merokrin (ekzositoz) yoluyla verirler; bu süreçte salgı vezikülleri plazma membranı ile füzyon yapar ve sitoplazma kaybı yaşanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hücre özelliklerini tanımla
I: Seröz (Protein), II: Steroid, III: Sebasöz (Holokrin)
GER ve protein granülleri seröz hücreyi, DER ve tübüler mitokondri steroid hücreyi, hücrenin parçalanması ise holokrin bezi tanımlar.
2
Salgı mekanizmalarını eşleştir
I: Merokrin, II: Difüzyon (Endokrin) veya kompleks, III: Holokrin
Protein salgılayan hücreler (I) merokrin mekanizmayı kullanırken, sebasöz bez hücreleri (III) holokrin mekanizmayı kullanır.
3
Membran dinamiklerini değerlendir
I. hücrede ekzositoz sırasında vezikül membranı plazma membranı ile birleşir.
Merokrin salgılamanın temel özelliği, salgı materyalinin membranla çevrili veziküller halinde ekzositozla atılmasıdır.

Anahtar Kavram

Ekzokrin bezlerde merokrin, apokrin ve holokrin salgı mekanizmalarının ultrastrüktürel farkları ile protein ve steroid sentezleyen hücrelerin organel profilleri.

Alternatif Yöntem

Hücre tiplerini hızla isimlendirin (I=Pankreas asineri, II=Adrenal korteks, III=Yağ bezi) ve bu spesifik örneklerin salgı mekanizmalarını hatırlayarak seçenekleri eleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 187Soru →

İskelet kası sarkomerinin ultrastrüktürel yapısı ve enine kesit özellikleri incelendiğinde; A bandının sınırları içerisinde yer alan ancak H bandı dışında kalan 'örtüşme bölgesinde' (zone of overlap), aşağıdaki protein yapılarından hangilerinin bir arada bulunması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalın filamanlar (Miyozin) ve İnce filamanlar (Aktin)

Cevap

Kalın filamanlar (Miyozin) ve İnce filamanlar (Aktin) bir arada bulunur.
Sarkomerin A bandı, miyozin filamanlarının boyuna karşılık gelir. A bandının her iki ucunda bulunan ancak H bandını (merkezi, aktinsiz alan) içermeyen bölge 'zone of overlap' (örtüşme bölgesi) olarak adlandırılır. Bu bölgede kasılma sırasında çapraz köprüleri oluşturmak üzere aktin (ince) ve miyozin (kalın) filamanlar altıgen (hekzagonal) bir düzende bir arada bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Sarkomer bantlarının tanımlarını hatırla
A bandı miyozin filamanının tüm boyunu kapsar. H bandı ise A bandının ortasında, sadece miyozin içeren (aktin bulunmayan) bölgedir.
Bandın içeriğini belirlemek için sınırları bilmek gerekir.
2
Sorgulanan bölgeyi lokalize et
Soru, A bandı içinde olup H bandı dışında kalan kısmı sormaktadır. Burası, aktin filamanlarının miyozin filamanları arasına girdiği 'örtüşme bölgesidir'.
Mekanik kuvvetin oluştuğu çapraz köprülerin kurulduğu yer burasıdır.
3
Bu bölgedeki proteinleri belirle
Örtüşme bölgesinde hem miyozin (kalın) hem de aktin (ince) filamanlar yan yana bulunur.
H bandında sadece miyozin, I bandında sadece aktin varken, bu ara bölgede ikisi birliktedir.

Anahtar Kavram

Sarkomerin Ultrastrüktürel Organizasyonu (Bantlaşma)

İpuçları

1
A bandı miyozin boyudur, ancak tamamı homojen değildir; merkezinde farklı bir bölge (H bandı) vardır.
2
Soru, miyozin başlarının aktine bağlanıp güç ürettiği bölgeyi tarif etmektedir.

Daha Fazla Pratik

Kasılma sırasında bu örtüşme bölgesinin genişliğinin nasıl değiştiğini sorgulayan bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 188Soru →

Apikal yüzey özelleşmelerinden olan silyumlar ve mikrovilluslar, epitel hücrelerinin fonksiyonel uzmanlaşmasında kritik rol oynar. Bu yapıların moleküler organizasyonu, fonksiyonları ve klinik ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Silyumların (cilia) aksonem yapısındaki 9+29+2 mikrotübül dizilimi üzerinde yer alan dynein kollarının işlevsel eksikliği, solunum yolu enfeksiyonları ve infertilite ile karakterize Kartagener sendromuna yol açar.

Cevap

Silyumların aksonem yapısındaki dynein kollarının eksikliği, mikrotübül çiftlerinin kayma hareketini engelleyerek Kartagener sendromu gibi klinik tablolara neden olur.
Silyumlar (cilia), apikal yüzeyde yer alan hareketli uzantılardır. Merkezlerinde 9+29+2 dizilimli mikrotübül içeren 'aksonem' yapısı bulunur. Bu mikrotübül çiftleri arasındaki dynein kolları, ATP harcayarak çiftlerin birbirleri üzerinde kaymasını ve silyumun vurum hareketini sağlar. Bu mekanizmadaki bozukluk (dynein eksikliği), Kartagener sendromu olarak bilinen sinüzit, bronşektazi, situs inversus ve infertilite üçlüsüne/dörtlüsüne yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Silyum ve mikrovillusların temel yapısal proteinlerini ayırt et.
Silyumlar mikrotübül (tubulin), mikrovilluslar aktin filamentlerinden oluşur.
Yüzey özelleşmelerinin hareketli olup olmadığını belirleyen temel fark hücre iskeleti elemanıdır.
2
Silyum hareket mekanizmasını incele.
Hareket, aksonemdeki 9+29+2 mikrotübül dizilimi üzerindeki dynein kollarının ATPase aktivitesiyle sağlanır.
Dynein, mikrotübüller üzerinde yürüyen bir motor proteindir.
3
Klinik korelasyonu kur.
Dynein eksikliği silyumların ve spermatozoon kuyruğunun hareketini durdurur (Kartagener sendromu).
Solunum yollarında mukus temizlenemez ve spermler hareket edemez.

Anahtar Kavram

Silyum motilitesi için gereken moleküler motor protein (Dynein) ve yapısal organizasyon (9+29+2 mikrotübül).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 189Soru →

Uzun kemiklerin endokondral kemikleşme süreci sırasında epifiz plağında (büyüme plağı) izlenen aşağıdaki tabakalardan hangisinde; kondrositlerin hacmi belirgin şekilde artar, sitoplazmalarında glikojen birikir ve Tip XTip\ X kollajen salgılanarak kıkırdak matrisi vasküler invazyona hazır hale getirilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hipertrofi zonu

Cevap

Epifiz plağında kondrositlerin büyüyüp vasküler invazyona hazırlandığı tabaka Hipertrofi zonudur.
Doğru yanıt olan Hipertrofi zonu, endokondral kemikleşmede kıkırdak hücrelerinin hacimce en büyük olduğu bölgedir. Bu evrede kondrositler, ilerleyen aşamalarda gerçekleşecek kalsifikasyon için matrisi modifiye eder, glikojen depolar ve anjiyogenezi uyaran VEGFVEGF gibi faktörlerin yanı sıra karakteristik olarak Tip XTip\ X kollajen sentezler.

Adım Adım Çözüm

1
Epifiz plağındaki zonların histolojik özelliklerini karşılaştır.
İstirahat ve proliferasyon zonlarında hücreler küçüktür; hipertrofi zonunda ise hücre boyutu en üst düzeye ulaşır.
Hücre hacmindeki artış, hipertrofi (aşırı büyüme) teriminin temel karşılığıdır.
2
Moleküler salgıların ve metabolik değişikliklerin zonlarla ilişkisini analiz et.
Glikojen birikimi ve Tip XTip\ X kollajen sentezi sadece hipertrofiye uğrayan kondrositlere özgü bir durumdur.
Tip XTip\ X kollajen, vasküler invazyon ve matris kalsifikasyonu öncesinde hipertrofik kondrositler tarafından üretilen bir belirteçtir.

Anahtar Kavram

Epifiz plağı zonlarının histolojik ve moleküler ayrımı

Daha Fazla Pratik

Osteoblastların kemikleşme zonunda kalsifiye kıkırdak spikülleri üzerine ilk sentezlediği kemik matrisi olan 'osteoid' kavramını çalışmak faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 190Soru →

Kemik dokusunun histogenezinde görülen intramembranöz ve endokondral kemikleşme (ossifikasyon) süreçleri karşılaştırıldığında; endokondral kemikleşmeyi diğerinden ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemikleşmenin başlangıcında hiyalin kıkırdaktan bir taslak (model) oluşması

Cevap

Endokondral kemikleşmeyi intramembranöz kemikleşmeden ayıran en temel fark, kemikleşme öncesinde hiyalin kıkırdaktan bir taslağın oluşmasıdır.
Endokondral kemikleşme, hiyalin kıkırdaktan oluşan bir modelin kademeli olarak kemik dokusuyla yer değiştirmesi sürecidir. Bu süreçte mezenşimal hücreler önce kıkırdak hücrelerine (kondrosit) farklılaşarak kıkırdak taslağını oluşturur. İntramembranöz kemikleşmede ise bu kıkırdak ara fazı bulunmaz; mezenşimal hücreler doğrudan osteoblastlara farklılaşarak osteoid sentezine başlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kemikleşme tiplerinin (intramembranöz ve endokondral) temel özelliklerini tanımla.
İntramembranöz kemikleşme doğrudan mezenşimden, endokondral kemikleşme ise kıkırdak üzerinden gerçekleşir.
Her iki sürecin başlangıç dokusunun farklı olması, ossifikasyon tipini belirleyen ana kriterdir.
2
Endokondral sürece özgü ara basamağı belirle.
Hiyalin kıkırdak taslağı (modeli) oluşumu sadece endokondral süreçte görülür.
Uzun kemiklerin gelişiminde mezenşimal hücreler önce kıkırdak dokusuna, sonra kemik dokusuna dönüşür.
3
Seçeneklerdeki ortak hücresel olayları ele.
Osteoblast, osteosit ve osteoklast faaliyetleri her iki kemikleşme tipinde de ortaktır.
Oluşan nihai doku kemik olduğu için, kemik hücrelerinin fonksiyonları ossifikasyon tipinden bağımsızdır.

Anahtar Kavram

Kemikleşme Tiplerinin Ayrımı
Tahmini Süre:45s
Soru 191Soru →

Gri cevher (substantia grisea) içerisinde yerleşen, çok sayıda kısa ve dallanmış sitoplazmik uzantılara sahip olmasıyla karakterize olan nöroglia hücresi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Protoplazmik astrosit

Cevap

Protoplazmik astrosit
Protoplazmik astrositler, merkezi sinir sisteminin gri cevherinde (substantia grisea) yoğunlaşmış olan, yıldız şekilli ve kısa, kalın, çok sayıda dallanmış sitoplazmik uzantıya sahip hücrelerdir. Bu hücreler nöron gövdeleri ve sinapslarla yakın ilişki içindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hücrenin bulunduğu bölgeyi analiz etmek
Soruda hücrenin gri cevherde (substantia grisea) bulunduğu belirtilmiştir.
Astrosit tipleri bulundukları bölgeye göre sınıflandırılır.
2
Hücrenin morfolojik özelliklerini değerlendirmek
Hücrenin çok sayıda kısa ve dallanmış uzantılara sahip olduğu ifade edilmiştir.
Bu morfolojik tanım protoplazmik astrositler için ayırt edicidir.

Anahtar Kavram

Astrosit tiplerinin (protoplazmik ve fibriler) yerleşim ve morfoloji farkı
Soru 192Soru →

İskelet kası liflerinin moleküler mimarisi ve sarkomer proteinlerinin organizasyonu dikkate alındığında; miyozin filamentlerini (kalın filament) sarkomerin orta hattında birbirine bağlayan ve M çizgisinin (M-line) yapısal temelini oluşturan protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Miyomesin

Cevap

Miyomesin proteini, sarkomerin merkezinde kalın filamentleri çapraz bağlayarak M çizgisini oluşturur.
Miyomesin, miyozin filamentlerini sarkomerin orta hattında çapraz bağlayarak M çizgisini oluşturan temel proteindir. Bu yapı, kalın filamentlerin kasılma ve gevşeme sırasında pozisyonlarını korumasına yardımcı olur.

Adım Adım Çözüm

1
Sarkomerin merkez hattındaki (M çizgisi) yapısal elemanlar tanımlanır.
M çizgisinin kalın filamentleri (miyozin) bir arada tutan bir bölge olduğu belirlenir.
Kalın filamentlerin kasılma sırasında stabilitesini koruması için merkezde sabitlenmeleri gerekir.
2
Bu bölgedeki temel protein olan miyomesinin işlevi analiz edilir.
Miyomesinin miyozin kuyruklarını birbirine bağlayarak yapısal bütünlüğü sağladığı saptanır.
Miyomesin, kalın filamentler arasındaki moleküler köprüleri kuran ana proteindir.

Anahtar Kavram

Sarkomer aksesuar proteinlerinin (Miyomesin, Titin, Nebulin, Alfa-aktinin) lokalizasyon ve fonksiyon ayrımı.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 193Soru →

Bez epitelinde salgı materyali hücre dışına atılırken, salgı ürünü ile birlikte hücrenin apikal sitoplazmasının bir kısmının da koparak dışarı verildiği salgılama mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Apokrin salgılama

Cevap

Apokrin salgılama
Apokrin salgılama mekanizmasında, salgı ürünü hücrenin apikal (tepe) bölgesinde birikir. Salgı dışarı atılırken bu bölgedeki bir miktar sitoplazma ve plazma membranı da salgı ürünüyle birlikte tomurcuklanarak hücreden ayrılır. Bu durum hücrede kısmi bir madde kaybına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Salgı mekanizmalarının hücre üzerindeki etkilerini karşılaştırın.
Hücrenin apikal sitoplazmasının bir kısmının salgı ile birlikte gittiği mekanizma belirlenmelidir.
Soru kökünde 'apikal sitoplazma kaybı' ifadesi anahtar noktadır.
2
Tanımlanan mekanizmayı isimlendirin.
Bu özellik apokrin salgılama mekanizmasına aittir.
Meme bezinin lipid salgısı ve koltuk altı ter bezleri bu yöntemi kullanır.

Anahtar Kavram

Ekzokrin bezlerde salgı ürününün paketlenme ve atılma biçimine göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
Salgılama sırasında hücrede bir miktar madde kaybı olup olmadığına odaklanın.
2
Meme bezinden süt salgılanırken lipidlerin (yağların) atılma şeklini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meme bezinde proteinlerin merokrin, lipidlerin ise apokrin yolla salgılandığını çalışarak bu iki mekanizmayı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 194Soru →

Histolojik olarak yağ dokusunu oluşturan adipositlerin (yağ hücreleri) embriyolojik gelişim sürecindeki kökeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mezenşimal kök hücreler

Cevap

Adipositlerin embriyolojik kökeni mezenşimal kök hücrelerdir.
Doğru yanıt olan mezenşimal kök hücreler, embriyolojik mezenşimin içinde bulunan ve farklı bağ dokusu hücre tiplerine (adiposit, fibroblast, osteoblast, kondroblast) dönüşme yeteneğine sahip olan öncül hücrelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Yağ dokusunun temel hücresi olan adipositlerin bir bağ dokusu hücresi olduğunu belirle.
Tüm bağ dokusu elemanlarının ortak bir embriyolojik tabakadan geliştiği bilgisine ulaşılır.
Bağ dokusu, kıkırdak ve kemik dokusu gibi yapılar mezoderm kökenli mezenşimden gelişir.
2
Mezenşim içindeki multipotent hücre grubunu hatırla.
Mezenşimal kök hücrelerin adiposit, kondrosit ve osteosit gibi hücrelere dönüşme potansiyeli olduğu saptanır.
Adipositler, bu kök hücrelerden spesifik transkripsiyon faktörleri etkisiyle farklılaşarak gelişimini tamamlar.

Anahtar Kavram

Adipositlerin Embriyolojik Kökeni
Tahmini Süre:30s
Soru 195Soru →

Uzun kemiklerin diyafizinde gerçekleşen endokondral ossifikasyon sürecinde, vasküler invazyon (periost tomurcuğu) sonrası ossifikasyon zonunda oluşan "karışık spiküller" (mixed spicules), kalsifiye kıkırdak artıkları ile yeni sentezlenen kemik dokusunun karakteristik bir birlikteliğidir. Bu histolojik yapının oluşum mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Osteoblastlar, kalsifiye kıkırdak artıklarını bir iskele olarak kullanarak bu yapıların üzerine osteoid matris sentezlerler.

Cevap

Osteoblastların, kalsifiye kıkırdak artıklarını bir iskele (scaffold) olarak kullanarak bu yapıların üzerine osteoid matris sentezlemesi
Endokondral kemikleşme sırasında, hiyalin kıkırdak matrisi kalsifiye olur ve kondrositler ölür. Vasküler invazyonla bölgeye gelen osteoprogenitör hücreler osteoblastlara dönüşür. Bu osteoblastlar, tamamen yıkılmamış olan kalsifiye kıkırdak artıklarının yüzeyine tutunarak (iskele görevi) üzerine yeni kemik matrisi (osteoid) salgılarlar. Bu durum, histolojik kesitlerde merkezinde kalsifiye kıkırdak (genellikle bazofilik) ve çevresinde yeni kemik (genellikle asidofilik) bulunan 'karışık spikül' görünümüne yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Endokondral kemikleşme evrelerinin analizi
Hiyalin kıkırdak taslağının merkezindeki kondrositlerin hipertrofiye uğradığı ve matrisin kalsifiye olduğu saptanır.
Kemikleşmenin başlayabilmesi için kıkırdak matrisinin kalsifiye olması ve kondrositlerin beslenemeyerek ölmesi gerekir.
2
Vasküler invazyon ve hücre göçünün incelenmesi
Periosttan gelen kan damarlarıyla birlikte osteoprogenitör hücrelerin ve osteoklastların bölgeye ulaştığı görülür.
Kan damarları, kemik dokusunu oluşturacak kök hücreleri ve rezorpsiyonu yapacak hücreleri yıkım alanına taşır.
3
Karışık spikül (mixed spicule) oluşum mekanizmasının tanımlanması
Osteoblastların, kalsifiye kıkırdak parçalarının üzerine dizilerek kemik matrisi (osteoid) salgılaması sonucu bazofilik (mavi) kıkırdak merkezli ve asidofilik (pembe) kemik dış katmanlı yapılar oluşur.
Endokondral kemikleşmenin en karakteristik histolojik özelliği, kemik dokusunun kıkırdak artıkları üzerinde depolanmasıdır.

Anahtar Kavram

Endokondral ossifikasyonda kalsifiye kıkırdak taslağının kemikleşme için iskele görevi görmesi.
Soru 196Soru →

Endokondral kemikleşme süreci devam eden bir uzun kemik kesiti ışık mikroskobunda incelendiğinde, ossifikasyon cephesinde (kemikleşme sınırı) izlenen "mikst spikül" (karışık iğne) yapısındaki dokuların ayırt edilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezdeki kalsifiye kıkırdak matrisi bazofilik (mor), çevresindeki yeni sentezlenmiş kemik dokusu ise asidofilik (pembe) boyanır.

Cevap

Merkezdeki kalsifiye kıkırdak matrisi bazofilik (mor), çevresindeki yeni sentezlenmiş kemik dokusu ise asidofilik (pembe) boyanır.
Endokondral kemikleşme sırasında, kalsifiye kıkırdak matrisindeki kondroitin sülfat gibi asidik glikozaminoglikanlar bazik boyaları (hematoksilen) tutarak mor/bazofilik görülür. Bunun üzerine çöken yeni kemik dokusu (osteoid) ise Tip I kollajen liflerinden zengin olduğu için asidik boyaları (eozin) tutarak pembe/asidofilik görülür. Bu fark, kemikleşme cephesindeki mikst spikülleri ayırt etmeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Endokondral kemikleşmedeki 'mikst spikül' yapısını tanımlayın.
Kalsifiye kıkırdak kalıntıları üzerine osteoblastlar tarafından yeni kemik dokusunun (osteoid) eklenmesiyle oluşan geçiş yapısıdır.
Sorunun odak noktasını belirlemek için.
2
Kıkırdak ve kemik matrislerinin kimyasal içeriğini karşılaştırın.
Kıkırdak matrisi asidik glikozaminoglikanlar (bazofilik) ve Tip II kollajen içerir; kemik matrisi ise yoğun Tip I kollajen (asidofilik) içerir.
Boyanma özelliklerinin temelini anlamak için.
3
Işık mikroskobundaki boyanma özelliklerini belirleyin.
Hematoksilen-Eozin boyamasında kalsifiye kıkırdak mor (bazofilik), kemik ise pembe (asidofilik) görülür.
Seçenekler arasından doğru görsel kanıtı seçmek için.

Anahtar Kavram

Endokondral kemikleşmede mikst spikülün histolojik ve kimyasal analizi.

Daha Fazla Pratik

İntramembranöz kemikleşmede kalsifikasyonun matriks vezikülleri yerine doğrudan osteoid üzerinde başlaması arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 197Soru →

Endokondral ossifikasyon sürecinde, hiyalin kıkırdak modelinin diyafizini saran perikondriyumun vaskülarize olması ve kemik dokusu üreterek bir 'kemik manşet' (bone collar) oluşturması, kemik gelişiminde kritik bir dönüm noktasıdır. Bu yapısal değişikliğin, kıkırdak modelin merkezindeki kondrositlerin kaderini değiştirmesi ve primer kemikleşme merkezinin oluşumunu tetiklemesiyle ilgili aşağıdaki mekanizmalardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemik manşetin oluşturduğu fiziksel bariyerin besin difüzyonunu kısıtlaması sonucu kondrositlerin metabolik strese girmesi, hipertrofiye uğramaları ve anjiyojenik faktörler salgılamaları

Cevap

Kemik manşetin oluşturduğu fiziksel bariyerin besin difüzyonunu kısıtlaması sonucu kondrositlerin metabolik strese girmesi, hipertrofiye uğramaları ve anjiyojenik faktörler salgılamaları doğru mekanizmadır.
Endokondral ossifikasyonun başlangıcında oluşan kemik manşeti, hiyalin kıkırdak dokusunun difüzyon yoluyla beslenmesini bozarak merkezdeki kondrositlerin hipertrofiye uğramasına neden olur. Bu stres altındaki hücrelerin salgıladığı anjiyojenik faktörler (VEGF), kan damarlarının kıkırdak içine girmesini (periostal tomurcuk) ve kemikleşme merkezinin kurulmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kemik manşet oluşumunun etkisini analiz etme
Difüzyon bariyeri
Perikondriyumda oluşan intramembranöz kemik kılıfı, hiyalin kıkırdak matrisinin beslenmesini engeller.
2
Kondrositlerin metabolik yanıtını değerlendirme
Hipertrofi ve vakuolizasyon
Besinsiz kalan ve hipoksik ortama giren kondrositler şişer (hipertrofi), sitoplazmalarında glikojen biriktirir ve organellerini kaybeder.
3
Sinyalizasyon sürecini belirleme
VEGF salınımı
Hipertrofik kondrositler, kıkırdak matrisinin kalsifikasyonunu indükleyen alkalen fosfataz ve damar oluşumunu uyaran VEGF (vasküler endotelyal büyüme faktörü) salgılar.
4
Vasküler invazyon aşamasını açıklama
Periostal tomurcuk girişi
Salınan anjiyojenik faktörler sayesinde kan damarları ve beraberindeki osteoprogenitör hücreler kalsifiye matrise girerek primer kemikleşme merkezini başlatır.

Anahtar Kavram

Kemik Manşetin Metabolik Etkisi ve Endokondral Ossifikasyon İndüksiyonu

Daha Fazla Pratik

Karışık spiküllerin (mixed spicules) H&E boyasındaki görünümünü ve matrisin kalsifikasyonunda matris veziküllerinin rolünü inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 198Soru →

Periferik sinir sisteminde (PSS) aksonların miyelin kılıfını sentezleyen ve bir sinir hasarı sonrasında gelişen Wallerian dejenerasyonu sürecinde çoğalarak yeni gelişen akson filizlerine rehberlik eden 'Büngner bantlarını' (Bands of Büngner) oluşturan nöroglia hücresi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Schwann hücresi

Cevap

Periferik sinir sisteminde rejenerasyona rehberlik eden Büngner bantlarını Schwann hücresi oluşturur.
Periferik sinir sisteminde aksonların etrafında miyelin kılıfı oluşturan Schwann hücreleri, bir yaralanma durumunda dediferansiye olup bölünerek 'Büngner bantları' adı verilen silindirik kolonlar meydana getirirler. Bu yapılar, kopan akson uçlarının uygun doğrultuda büyümesini ve hedef dokuya ulaşmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hasar bölgesini ve sistem ayrımını belirle
Hasar periferik sinir sistemindedir (PSS).
Büngner bantları PSS'ye özgü bir rejenerasyon yapısıdır.
2
Hücresel yanıtı analiz et
Hasar sonrası miyelinli liflerdeki Schwann hücreleri bölünmeye başlar.
Schwann hücreleri dejenerasyon alanındaki kalıntıları temizlemeye yardımcı olur ve yeni aksonlar için yol açar.
3
Spesifik yapıyı isimlendir
Boyuna dizilen Schwann hücre kolonları 'Büngner bantlarını' oluşturur.
Bu bantlar, proksimalden gelen akson filizlerinin hedef organa ulaşması için fiziksel ve kimyasal bir rehber görevi görür.

Anahtar Kavram

Periferik sinir sisteminde rejenerasyon ve Schwann hücresi fonksiyonu
Tahmini Süre:50s
Soru 199Soru →

Kıkırdak dokusunun moleküler organizasyonu, biyokimyasal bileşenleri ve histofizyolojik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kondronektin, kondrositlerin Tip II kollajen liflerine tutunmasını sağlayan temel multiadezif glikoproteindir.

Cevap

Kondronektin, kondrositlerin matris içindeki Tip II kollajen liflerine bağlanmasını sağlayan temel multiadezif glikoproteindir.
Kondronektin, kondrositlerin hücre zarı reseptörleri aracılığıyla matristeki Tip II kollajen liflerine bağlanmasını koordine eden, dokuya özgü bir multiadezif glikoproteindir. Bu molekül, hücrelerin matris içindeki uygun konumunu korumasına yardımcı olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kıkırdak matrisindeki multiadezif glikoproteinleri incele.
Kondrosit-matris etkileşimini sağlayan ana proteinin kondronektin olduğu belirlenir.
Hücrelerin çevrelerindeki lifli yapıya tutunması doku bütünlüğü için şarttır.
2
Kıkırdak büyüme mekanizmalarını karşılaştır.
İnterstisiyel büyümenin izojen gruplarla, apozisyonel büyümenin perikondriyumla olduğu ayırt edilir.
Büyüme yönü ve hücre kaynağını belirlemek için bu ayrım gereklidir.
3
Beslenme ve vaskülarizasyon özelliklerini değerlendir.
Kıkırdağın avasküler olduğu ve difüzyonla beslendiği saptanır.
Doku tipine özgü metabolik süreçleri anlamak için önemlidir.

Anahtar Kavram

Kıkırdak dokusunda kondronektin proteininin hücre-matris bağlantısındaki rolü ve dokunun avasküler doğası.

Daha Fazla Pratik

Kıkırdak tiplerinin (hyalin, elastik, fibro) Tip I ve Tip II kollajen içerikleri ile perikondriyum varlığına göre bir tablo oluşturarak tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 200Soru →

Epitel dokusunda apikal yüzey özelleşmelerinin moleküler yapısı ile hücreler arası bağlantı komplekslerinin organizasyonu arasındaki ilişki, birçok klinik tablonun patogenezini açıklar. Kartagener sendromu (primer siliyer diskinezi) gibi siliyer aktivitenin bozulduğu klinik durumlar ve epitel dokusunun genel yapısal özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siliyer aksonem yapısındaki dinein motor proteinlerindeki bir defekt respiratuar epitelde mukosiliyer klirensi bozarken; yapısal olarak aktin mikrofilamentleri ile stabilize edilen bağırsak enterositlerindeki mikrovillusların fonksiyonel bütünlüğünü etkilemesi beklenmez.

Cevap

Siliyer aksonem yapısındaki dinein motor proteinlerindeki bir defektin respiratuar epitelde mukosiliyer klirensi bozması, ancak aktin temelli mikrovillusları etkilememesi doğru ifadedir.
Doğru seçenek, yüzey özelleşmelerinin moleküler ayrımını tam olarak yapmaktadır. Kinosilyumlar 9+29+2 mikrotübül yapısına sahip olup dinein motor proteinleri sayesinde hareket ederler. Kartagener sendromunda bu dinein kolları bozulduğu için respiratuar epitelde siliyer aktivite (mukosiliyer klirens) durur. Ancak bağırsaktaki emilimden sorumlu mikrovilluslar aktin temelli oldukları ve dinein içermedikleri için bu hastalıktan yapısal olarak etkilenmezler.

Adım Adım Çözüm

1
Kinosilyum ve mikrovillus yapılarının moleküler bileşenlerini karşılaştırın.
Kinosilyumlar tübülin proteininden oluşan mikrotübüller (9+29+2 dizilimi) ve dinein kollarından oluşur; mikrovilluslar ise aktin mikrofilamentlerinden (villin ve fimbrin ile stabilize edilen) oluşur.
Yüzey özelleşmelerinin fonksiyonel farklılıklarını anlamak için moleküler temellerini bilmek gerekir.
2
Kartagener sendromunun (Primer Siliyer Diskinezi) etyolojisini analiz edin.
Hastalık, aksonemal dinein kollarındaki genetik mutasyon sonucu silyumların hareket edememesi durumudur.
Hangi hücresel yapıların etkileneceğini belirlemek için patolojinin hedef molekülü tanımlanmalıdır.
3
Hastalığın farklı epitel yüzeyleri üzerindeki etkisini değerlendirin.
Dinein mutasyonu silyumları (respiratuar sistem, fallop tüpü, sperm kuyruğu) etkilerken, aktin temelli mikrovillusların (ince bağırsak) yapısını bozmaz.
Klinik bulguların doku spesifikliğini doğrulamak için moleküler eşleşme yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Epitel dokusunda kinosilyumlar mikrotübül ve dinein temelli hareketli yapılarken; mikrovillus ve stereosilyumlar aktin temelli, hareketsiz yüzey artırıcı yapılardır.

Daha Fazla Pratik

Bağlantı komplekslerinin (junctional complexes) protein bileşenlerini (claudin, occludin, cadherin) ve bunların bazal membran bileşenleri (laminin, Tip IV kollajen) ile farklarını tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 10 / 14Sonraki
Temel Dokular — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 10 | Examkin