DNA Virüsleri

DNA virüslerinin yapısal özellikleri, virüslerin sınıflandırılmasında ve patogenezinde belirleyici rol oynar. Aşağıdaki virüs ailelerinden hangisi, hem zarfsız (çıplak) bir kapsid yapısına sahip olması hem de genomunun doğrusal (lineer) çift iplikli DNA ($dsDNA$) molekülünden oluşmasıyla karakterizedir?

DNA virüsleri genellikle replikasyon döngülerinde konak hücrenin nükleer mekanizmalarını ve RNA polimerazlarını kullanırlar. Ancak bazı virüs aileleri, genom replikasyonunu başlatmak için özgün stratejiler geliştirmiştir. Genomunun her iki $5'$ ucuna kovalent olarak bağlı bir terminal protein (TP) bulunduran ve bu proteini replikasyon başlangıcında primer olarak kullanan, zarfsız ve ikozahedral simetriye sahip DNA virüsü aşağıdakilerden hangisidir?

DNA virüslerinin büyük çoğunluğu konak hücrenin nukleusunda replike olur ve ikozahiedral kapsid simetrisine sahiptir. Ancak, bir virüs ailesi hem sitoplazmada replike olması hem de kompleks bir morfolojiye sahip olmasıyla bu genellemenin dışındadır. Bahsedilen bu virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

Gingivostomatit tablosuyla başvuran bir çocuk hastadan izole edilen ve nükleusta replike olan zarflı bir DNA virüsünün (HSV-1) olgunlaşma ve hücreden çıkış (egress) süreci düşünüldüğünde; nükleokapsidlerin sitoplazmaya geçiş mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$DNA$ virüslerinin çoğu, konak hücrenin replikasyon makinelerini aktive ederek hücreyi durağan fazdan ($G_0$) $S$ fazına geçirme yeteneğine (onkojenik potansiyel) sahiptir. Ancak, küçük ve basit genomlu bir $DNA$ virüsü bu yetenekten yoksundur; bu nedenle replikasyon için mutlaka aktif olarak bölünen (doğal olarak $S$ fazında olan) konak hücrelere ihtiyaç duyar.

Özellikle eritroid seri prekürsör hücrelerine tropizm gösteren bu virüsün yapısal ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

DNA virüslerinin replikasyon stratejileri, genom yapılarının yanı sıra transkripsiyon ve translasyon süreçlerinde kullandıkları hücresel veya viral kökenli enzimlere göre şekillenir. Tipik olarak DNA virüsleri nükleusta replike olur ve erken gen transkripsiyonu için konak hücrenin transkripsiyonel mekanizmalarına ihtiyaç duyar. Ancak, bazı büyük ve kompleks DNA virüsleri bu genellemenin dışına çıkarak sitoplazmada otonom bir replikasyon döngüsü yürütür.

Deneysel bir enfeksiyon modelinde, konak hücrenin RNA polimeraz II enzimini seçici olarak inhibe eden $\alpha$-amanitin ilavesine rağmen; viral mRNA sentezinin kesintisiz devam ettiği ve sitoplazmada "tuğla" benzeri morfolojiye sahip virionların olgunlaştığı gözlenen bir virüsle ilgili olarak, bu direnç durumu aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanabilir?

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan DNA virüslerinin neredeyse tamamı ikozanedral (yirmi yüzlü) kapsid simetrisine sahiptir. Aşağıdaki virüs ailelerinden hangisi, bu kuralın tek istisnası olarak kompleks kapsid simetrisine sahiptir?

Yapılan bir laboratuvar analizinde, zarfsız ve ikozahedral simetrili bir $DNA$ virüsünün replikasyon başlangıcında $RNA$ primeri kullanmak yerine, $DNA$ polimerazın genomun $5'$ ucuna kovalent bağlı bir 'terminal protein' ($TP$) üzerinden sentezi başlattığı görülmüştür. Ayrıca bu virüsün kapsid köşelerinden uzanan belirgin 'fiber' yapıları ile konak hücre reseptörlerine bağlandığı saptanmıştır. Bu virüsün moleküler biyolojisi ve replikasyon özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Allojenik böbrek transplantasyonu sonrası nefropati ve üreter stenozu gelişen bir hastanın idrar sedimentinin sitopatolojik incelemesinde; nükleusu genişlemiş, içerisinde homojen, bazofilik, "buzlu cam" görünümlü intranükleer inklüzyonlar barındıran "decoy" hücreleri gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan etken virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dudak kenarında kümelenmiş, ağrılı veziküler lezyonları olan bir hastadan alınan örneğin Tzanck yaymasında 'multinükleer dev hücreler' ve 'Cowdry tip A inklüzyon cisimcikleri' gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan virüsün yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İnsanlarda eritroid seri hücrelerine tropizm gösteren ve aplastik kriz gibi klinik tablolarla ilişkilendirilen Parvovirüs $B19$'un biyolojik özellikleri incelendiğinde; replikasyon stratejisi ve yapısal organizasyonu açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Böbrek transplantasyonu yapılan $45$ yaşında bir erkek hastada, nakil sonrası $3.$ ayda makroskobik hematüri ve dizüri şikayetleri gelişiyor. Yapılan sistoskopide hemorajik sistit bulguları saptanıyor. İdrar örneğinin polimeraz zincir reaksiyonu ($PCR$) incelemesinde $BK$ virüsü saptanıyor.

Bu vaka ile ilişkili virüsün yapısal özellikleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Özellikle böbrek nakli alıcılarında nefropati ve üreter darlığı gibi komplikasyonlara yol açan, idrar sitolojisinde viral inklüzyonlar içeren "decoy" (aldatıcı) hücrelerin görülmesiyle karakterize $DNA$ virüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$DNA$ virüslerinin büyük bir kısmı replikasyon döngüleri sırasında konak hücrenin çekirdeğini ve hücresel transkripsiyon mekanizmalarını kullanır. Ancak, bazı virüsler kompleks yapıları sayesinde bu kuralın dışına çıkarak sitoplazmik replikasyon yeteneğine sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki virüslerden hangisi $mRNA$ sentezi için gerekli olan '$DNA$ bağımlı $RNA$ polimeraz' enzimini kendi virion yapısında hazır olarak bulundurur?

Konjenital enfeksiyon şüphesiyle yenidoğan yoğun bakım ünitesinde değerlendirilen bir bebekte; mikrosefali, sensorinöral işitme kaybı, hepatosplenomegali ve periventriküler kalsifikasyonlar saptanmıştır. Tanı amacıyla istenen idrar örneğinin sitolojik incelemesinde, geniş sitoplazmalı hücreler içerisinde tipik 'baykuş gözü' (owl's eye) görünümünde intranükleer inklüzyon cisimcikleri gözlenmiştir.

Bu klinik tabloya neden olan virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yaz kampında kalan bir grup öğrencide ateş, boğaz ağrısı ve bilateral konjonktivit ile seyreden bir salgın saptanmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda bu tabloya bir DNA virüsünün neden olduğu belirlenmiştir. Bu virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$32$ yaşındaki erkek hasta, dudak kenarında tekrarlayan, ağrılı ve içi şeffaf sıvı dolu küçük kabarcıklar (vezikül) şikayetiyle dermatoloji polikliniğine başvurmuştur. Lezyonun tabanından yapılan kazıntı örneğinin Tzanck yaymasında multinükleer dev hücreler saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan virüsün temel yapısal özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Virüslerin hücre tropizmi, viral yüzey proteinleri ile konak hücre reseptörleri arasındaki özgül etkileşime dayanır. Kompleman reseptörü 2 ($CR2$ / $CD21$) molekülünü kullanarak B lenfositleri enfekte eden DNA virüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Virüslerin nükleokapsidini çevreleyen lipid yapısındaki zarfın varlığı, virüsün çevresel koşullara direnci ve bulaş yolları üzerinde belirleyicidir. Aşağıdaki DNA virüs ailelerinden hangisi yapısal olarak zarfsız (çıplak) bir kapsid yapısına sahiptir?

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan DNA virüsleri genellikle çift iplikli ($dsDNA$) genom yapısına sahiptir. Aşağıdaki virüs ailelerinden hangisi, genomunun tek iplikli DNA ($ssDNA$) yapısında olmasıyla bu genellemenin dışındadır?